قرن‌هاست ما مسلمين اين مسئله را كه قرآن متكى بر «حقايق» است نه بر «تخيلات» و «اوهام»و «انتسابات ظاهرى» - نظیر عنوان مسلمان یا شیعه بودن- فراموش كرده‌ايم!
مسلمان قرآن يعنى مسلمان واقعى: «اسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ»(بقره/112) تسليم خدا بودن، داراى اخلاق و عمل اسلامى بودن، اجتماع او اجتماع اسلامى بودن، نه فقط شعارها شعار اسلامى باشد.
شعار البته اثر دارد اما اثر شعار غير از اين است كه انسان واقعاً مسلمان باشد.(1)
«مسلم» در قرآن به معناى كسى نيست كه فقط اسلام ظاهرى داشته باشد، صرف اينكه شهادتين را بگويد و اقرار به شهادتين بكند؛ بلکه يك معناى بالاترى دارد...؛ اميرالمؤمنين اسلام را تعريف كرد:«اسْلامُ هُوَ التَّسْليمُ‌» (نهج‌البلاغه /حکمت 125)؛ اسلام يعنى اطاعت امر حق، تسليم امر خدا بودن. 
به هر درجه كه انسان مطيع امر خدا باشد مسلم است و به هر درجه نباشد كافر است.
مراتب اسلام افراد پس «اسلام» به قول فلاسفه تشكيك‌ بردار است يعنى درجه‌ بندى مىشود.
ما افرادى داريم كه صددرصد مسلمند يعنى صددرصد تسليم امر پروردگارند و در هر موضوعى آنچه را كه خدا بخواهد همان را مى‌خواهند.اين را مى‌گوييم مسلمان صددرصد. 
ممكن است يك مسلمانى باشد نود درصد مسلم است ده درصد ديگر عاصى است، نود درصد مطيع و تسليم است، ده درصد ديگر متمرد. اين يك مسلمان نود درصد است. 
ممكن است يكى هشتاد درصد يا پنجاه درصد مسلم باشد؛ يكى هم ممكن است دو درصد مسلم باشد. 
پس اين جور نيست كه هركس اسمش «مسلمان» بود و شهادتين‌ گفت، ديگر همه در يك درجه مسلم هستيم‌.(2)
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. مجموعه‌ آثار استاد شهيد مطهرى (آشنایی با قرآن (۱-۵))‌، ج‌۲۶، صص: ۲۹۳-۲۹۲- با تلخیص و ویرایش.
2. همان؛ ج‌27؛ صص809-808-با تلخیص و ویرایش.