استفتاء از رهبر شهید انقلاب اسلامی:
نماز هدیه (وحشت)
۱۴۰۵/۰۶/۲۵
.jpg)
نماز هدیه (وحشت)
س) اهمیت و کیفیت نماز وحشت چگونه است؟
ج) مستحب است برای میت در اولین شب دفن او، نماز هدیه خوانده شود که به «نماز وحشت» معروف است. در حدیث نبوی آمده است: «هیچ ساعتی برای میّت، شدیدتر از شب اول قبر نیست، پس با صدقه دادن به اموات خود رحم کنید و اگر چیزی برای صدقه نداشتید، یکی از شما دو رکعت نماز برای میت بخواند.»
کیفیت نماز وحشت: دو رکعت است که به یکی از دو روش خوانده می‌شود:
روش اول: در رکعت اول سوره حمد و آیة‌الکرسی و در رکعت دوم سوره حمد و ده مرتبه سوره انا انزلناه می‌خواند و بعد از نماز می‌گوید: اللهمّ صَل علی محمّدٍ و آل محمّد وَ ابْعَثْ ثوابَها إلی قَبر فُلان بن فُلانْ (به جای فلان بن فلان نام میّت و پدرش را ببرد.)
مراد از آیة‌الکرسی در نماز لیلة‌الدفن و غیر آن همان آیه اول است یعنی تا وَهُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیم بجز مواردی که تصریح شده باشد، آیة‌الکرسی تا هم فیها خالدون است.
روش دوم: در رکعت اول، یک مرتبه سوره حمد و دو مرتبه سوره توحید و در رکعت دوم یک مرتبه سوره حمد و ده مرتبه سوره تکاثر می‌خواند و بعد از سلام می‌گوید: اللهمّ صل علی محمّدٍ و آل محمّد وَ ابْعَثْ ثوابَها إلی قَبر فُلان بن فُلانْ (به جای فلان بن فلان نام میّت و پدرش را ببرد.)
توجه: یک نماز هدیه برای یک میّت کفایت می‌کند. خواندن یک نماز برای چند میت یا خواندن چند نماز برای یک میت، به امید مطلوبیت و ثواب، اشکال ندارد.
فضیلت نماز وحشت: در روایت است که خداوند متعال از همان ساعت که نماز خوانده می‌شود هزار فرشته به قبر آن میّت- در حالی که با هر یک از آنها جامه و حُلّه‌ای است- می‌فرستد و تا روزی که در صور دمیده می‌شود (قیامت) قبر او وسعت پیدا می‌کند و به کسی که این نماز را می‌خواند، به عدد آنچه آفتاب بر آن می‌تابد، حسنه داده می‌شود و چهل درجه، رفعت پیدا می‌کند.
وقت نماز: وقت نماز وحشت، اولین شب پس از دفن میت است - هر وقت از شب که باشد - اگر چه خواندن آن در اول شب بهتر است. اگر بخواهند میت را به شهر دیگری ببرند، یا به هر دلیل دفن او تأخیر بیفتد، باید نماز وحشت را تا شب اول پس از دفن تأخیر بیندازند.
اعمال شب اول دفن
س) چه اعمالی برای شب اول قبر سفارش شده است؟
ج) در شب اول دفن، دادن صدقه و خواندن نماز هدیه (وحشت) برای میت سفارش شده است. از پیامبرِ رحمت (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نقل شده که فرمودند: ساعتی شدیدتر از شب اوّل بر میت نمی‌گذرد، پس با صدقه دادن، به مردگان خویش رحم کنید و اگر (صدقه) نیافتید، (حداقل) یک نفر از شما دو رکعت نماز (شب اول دفن) به‌جا آورد.
صحت قرائت در اقتدا به امام جماعت
س) به امام جماعتی که عدالت او محرز است، ولی صحت قرائتش برای من معلوم نیست؛ آیا می‌توانم بنا را بر صحت بگذارم و اقتدا کنم؟
ج) بله، می‌توانید اقتدا کنید.
عمل به وصیت‌های سلبی
س) آیا عمل به وصایای سلبی متوفی (که در واقع وصیت به انجام ندادن یک کار است) واجب است؟ مثلاً وصیت کند برای من سنگ قبر نگذارید و...؟
ج) عمل به وصایای میت واجب است و تفاوتی میان وصیت ایجابی و سلبی نیست.
خواندن نماز قبل از وقت
س) بعد از مدت مدیدی، مثلاً شش ماه، برای شخصی محرز می‌شود که نماز صبح‌هایی را که در این مدت می‌خوانده، چند دقیقه‌ای قبل از وقت بوده است؛ آیا باید شش ماه نماز صبح را قضا کند؟
ج) غیر از نماز اول، بقیه نمازها (هرچند به نیت ادا اقامه شده باشند) به عنوان قضای نماز صبح روز قبل محسوب می‌شوند؛ بنابراین اگر فقط قضای آخرین نماز صبح را به‌جا آورد، کفایت می‌کند.
خمس جهیزیه استفاده‌نشده
س) شخصی برای دخترش که در شرف ازدواج است جهیزیه را آماده کرده، ولی به دلایلی مانند فوت دختر یا طلاق و... مورد استفاده قرار نگرفته و الآن نزد پدر است؛ آیا پدر باید خمس آن را بدهد یا آنکه مؤونه محسوب شده و خمس ندارد؟
ج) بنابر احتیاط مشمول خمس می‌گردد.
شکستن نذر روزه
س) کسی نذر کرده روز معینی را روزه بگیرد، اما به هر دلیل اعم از عمد، نسیان و... به این نذر عمل نمی‌کند؛ آیا باید روزه را قضا کند؟
ج) بله، باید قضا کند و اگر عمداً نذر را شکسته است، کفاره هم دارد.
مصرف کفاره
س) مبلغی کفاره به مرکز نیکوکاری داده شده:
۱- آیا حتماً باید نان تهیه شود و به مستمند داده شود؟
۲- آیا می‌شود وجه نان را به صورت کارت هدیه به نیازمند بدهیم و تأکید کنیم که نذر نان هست و باید حتماً نان تهیه کنید؟
۳- آیا باید نان با قیمت دولتی تهیه شود و یا نان تهیه‌شده با آرد آزاد هم اشکال ندارد؟
۴- آیا می‌شود با این پول ماکارونی تهیه کنیم و به نیازمندان بدهیم؟
ج)
۱ و ۴) اگر مبلغی که به عنوان کفاره از افراد گرفته‌اید، بابت نان بوده و قیمت نان با سایر موادی که پرداخت آن برای کفاره صحیح است یکسان نباشد، فقط می‌توانید نان را به فقیر بدهید.
۲) بیان اینکه نذر نان است صحیح نیست، بلکه باید به فقیر توضیح داده و مطمئن باشید که با این مبلغ برای صاحب پول نان می‌خرد و بعد به عنوان کفاره برای خودش برمی‌دارد.
۳) در صورتی که مبالغ جمع‌آوری‌شده به قیمت نان دولتی باشد، نمی‌توانید نان آزاد تهیه کنید.
معاملات طلا
س) من مقداری طلا دارم که به طلا فروش دادم تا با آن کار کند و هر ماه سودی به من بدهد، به این صورت که هر وقت که خواستم می‌توانم مقدار طلایی که دادم را به‌صورت آب‌شده تحویل بگیرم اما اگر خواستم طلا نزد او بماند در انتهای ماه قیمت هر گرم طلا هر چقدر که بود به ازای هر گرمی که دادم ۱.۵ درصد به من سود بدهد؛ آیا چنین قراردادی صحیح است؟
ج) اگر طلا فروش به وکالت از شما طلا را خرید و فروش کرده و چنانچه سودی در حد مذکور در قرارداد یا بیشتر حاصل شود، آن مقدار را به شما بپردازد و بقیه را برای خودش بردارد، اشکال ندارد.