پرسش:
براساس آموزه‌های وحیانی چه عواملی در عرصه فردی موجبات فقر و کاهش رزق و روزی را فراهم می‌آورد؟
پاسخ:
در بخش‌های قبلی پاسخ به این سؤال به چهار عامل بیکاری- تنبلی- بی‌برنامگی در امر معاش- توکل بر غیر خدا و گناه و نافرمانی اشاره کردیم اینک در ادامه دنباله مطلب را پی می‌گیریم.
5- زنا
همچنان که ازدواج و برقراری رابطه سالم و مشروع، موجب افزایش رزق و رفع فقر و تهیدستی می‌شود، عمل نامشروع و ناسالم زنا نیز موجب بسته شدن باب رزق انسان و محرومیت از نعمات و الطاف الهی می‌گردد. در روایتی از پیامبر مکرم اسلام(ص) برای عمل پلید زنا، شش پیامد منفی در دنیا و آخرت شمارش شده است:
«از زنا برحذر باشید، که شش ویژگی (منفی) دارد، سه مورد در دنیا و سه مورد در آخرت. اما پیامدهای دنیایی آن، آبروی انسان را می‌برد، رزق را از آسمان قطع و مرگ را نزدیک می‌کند. اما پیامدهای اخروی آن، سختی حساب، خشم خداوند و خلود در آتش است. (همان، ص 408) عبارت «بریده شدن رزق از آسمان» حکایت از آن است که مطابق اصل اولیه و رحمت عام خداوند، رزق فردی انسان نیز مانند همه موجودات دیگر از آسمان رحمت خداوند بر او می‌بارد، اما این عمل ناشایست او است که از رحمت خداوند جلوگیری کرده و باعث قطع شدن رزق او می‌شود. موید این برداشت، آیه شریفه 53 سوره انفال است که خداوند می‌فرمایند: ذلک بان الله لم یک مغیر انعمه انعمها علی قوم حتی یغیروا ما بانفسهم» این به خاطر آن است که خداوند هیچ نعمتی را که به گروهی داده تغییر نمی‌دهد جز آن که آنها خودشان را تغییر دهند. بر اساس این اصل مستحکم قرآنی، تا هنگامی که انسان‌ها خود باعث سلب نعمتی از خود نشوند، خداوند آنان را از نعمت پیوسته و مداوم خود محروم نخواهد کرد.
در روایتی دیگر از امام صادق(ع) عمل شنیع زنا موجب «محبوس شدن رزق» انسان شمرده شده است و «والذنوب التی تحبس الرزق الزنا» (اختصاص، ص 238) بر اساس این روایت رزق افراد در اثر بدکرداری، معدوم و نیست نمی‌شود، بلکه محبوس و زندانی می‌شود. کلید این زندان نیز به دست خود انسان است، تا با تجدیدنظر در پندار، رفتار و گفتار خود و برداشتن موانع جریان رزق، مسیر روزی خود را به جریان و حرکت اندازد و درخت زندگی خود را از آن سیراب کند.
6- اخلاق بد (سوءخلق)
همچنان که اخلاق خوب، موجبات جلب رحمت و محبت خداوند، محبوبیت بین مردم، افزایش رزق و روزی و برکت در زندگی خواهد شد، اخلاق بد نیز برعکس موجب ناخشنودی خداوند، ناخرسندی مردم، کاهش رزق و روزی و بی‌برکتی در زندگی می‌شود. علی(ع) در این زمینه می‌فرمایند:
«من ساء خلقه ضاق رزقه» روزی انسان بداخلاق، تنگ می‌شود (غررالحکم) همچنین در روایتی دیگر می‌فرمایند: «بددهنی و فحاشی نسبت به برادر مسلمان، موجب بی‌برکتی، واگذار شدن او به خودش (و محرومیت از الطاف خاص خداوند) و آسیب دیدن زندگی او خواهد شد. (کافی، ج 2، ص 326)
ادامه دارد