روایت اول: عَنْ أَبِی عَبْدِاللهِ‌(ع) قَالَ: إِنَّ اللهَ تَعالی لَیَحْفَظُ مَنْ یَحْفَظُ صَدِیقَه
روایت دوم: قَالَ أَبُو عَبْدِالله (ع) لَا تُفَتِّشِ النَّاسَ فَتَبْقَی بِلَا صَدِیق(1)
[امام صادق(ع) فرمود: خداوند آن کسی را که دوست خود را حفظ کند، حفظ می‌کند، در کار مردم تجسس نکن که در این صورت بدون دوست می‌مانی].
شرح دو روایت کوتاه:
فی الکافی، عن الصّادق‌(ع)، قال: «انّ الله تعالی لیحفظ من یحفظ صدیقه»؛ [حضرت امام جعفر صادق (ع) فرمودند:] خدای متعال حفظ می‌کند آن کسی را که رفیق خود را حفظ کند. [البته] مراد، حفظ جسمانی نیست فقط - حالا آن هم یکی از مصادیقش ممکن است باشد - یعنی آبروی او را حفظ کند، شخصیت او را حفظ کند، جهات او را حفظ کند [و] مراعات کند.
خدا یک چنین کسی را حفظ می کند. این پیوندهای برادری و رفاقت و انس و اخوت، در اسلام اینقدر اهمیت دارد. شما ملاحظه‌ رفیقتان را می کنید، او را حفظ می‌کنید، خدای متعال در پاداش این عمل، شما را حفظ می‌کند. البته حفظ کردن رفیق معنایش این نیست که انسان از گناه او، از خطای او دفاع کند؛ کما اینکه در این کارهای حزبی و جناحی و خطی و این چیزها معمول است که اگر خطایی هم از کسی سر بزند، چون با آنها هم‌جبهه است، هم‌خط است، هم‌حزب است، هم‌گروه است، باید بایستند پایش و دفاع کنند؛ نه، این مراد نیست؛ این حفظ او نیست؛ این در واقع مخذول کردن او، بدبخت کردن اوست و خود؛ بلکه مراد، حفظ آبروی مؤمنی است که برادری ایمانی با انسان دارد. جامع، برادری ایمانی است. این یک روایت.
یک روایت دیگر هم باز از کافی است، از امام صادق‌(ع)؛ می‌فرماید که: «لا تفتّش النّاس فتبقی بلا صدیق»؛ در کارهای مردم ریز نشو، تفتیش نکن، جزئیات را دنبال نکن. دنبال پیدا کردن عیوب ریز و درشت افراد نباش. اگر اینجور باشد، بدون رفیق خواهی ماند. یعنی هر کسی بالاخره یک عیبی دارد. اگر بخواهی همین‌طور ریز بشوی، تفتیش کنی، دنبال کنی، کسی برایت باقی نمی‌ماند.
* شرح حدیث در ابتدای درس خارج؛ 1389/10/27
پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای
ـــــــــــــــــــــــــــــــ
1.کافی، ج۲، ص ۶۵۲.