انسان همواره با مشکلاتی مواجه است. هر کسی دوست دارد تا این مشکلات را از پیش روی خود بردارد، اما در بسیاری از موارد ناتوان از آن است، زیرا هر کاری در دنیا نیازمند تحقق مقتضیات و برداشته شدن موانع است؛ بسیاری از این مقتضیات و موانع بیرون از حوزه قدرت و عمل و اختیار ما است. همچنین بسیاری از مشکلات به گونه‌ای است که انسان از ورود آن به حوزه زندگی بی‌خبر است و ناگهان با مشکلات مواجه می‌شود و یا در هنگام انجام کاری و عملی با مشکلی برخورد می‌کند که کلیت کار را به مخاطره می‌اندازد.
خداوند مهم‌ترین راه برونرفت از مشکلات را تقوا و توکل دانسته و می‌فرماید: و من یتق‌الله یجعل له مخرجا و یرزقه من حیث لایحتسب و من یتوکل علی‌الله فهو حسبه ان‌الله بالغ امره قد جعل الله لکل شیء قدرا؛ و هر کس تقوای الهی را در پیش گیرد برایش راه برونرفتی است و خدا از جایی که گمانش را ندارد روزی‌اش را می‌دهد و هر که بر خدا توکل کند، خدا او را کافی است. خدا کار خود را به بلوغ کامل می‌رساند و به راستی برای هرچیزی اندازه‌ای قرار داده است. (طلاق، آیات 2 و 3)
پس انسان باید تقوای الهی یعنی تقوای عام، عمل به واجبات و ترک محرمات و تقوای خاص یعنی افزون بر آنها عمل به مستحبات و ترک مکروهات و نیز تقوای اخص یعنی افزون بر آنها، ترک مباحات در برخی از موارد را مد نظر قرار دهد. سپس باور داشته باشد که هر چیزی در مقدرات الهی تعیین شده و خداوند هر امری را به آن حدش می‌رساند. این باور او را اهل توکل می‌کند و با عبارت: توکلت علی‌الله، به استقبال عمل رفته و عزم را بر جزم انجام قرار می‌دهد.