فطر؛ آغاز دوباره‌ زندگي معنوي
هر عيد فطرى، براى انسانِ مسلمانِ آگاهِ هوشيار مى‌تواند يك روزِ عيدِ حقيقى باشد. روز شروعِ دوباره‌ زندگى معنوى و روحى؛ مثل بهار براى گياهان و درختان. انسانى كه ممكن است در طول سال دچارِ انواع آلودگي‌ها و گناهان شود و انسانى كه بر اثر هواىِ نفس و خصلتها و صفات زشت، خود را تدريجاً از ساحتِ رحمتِ الهى دور كرده است، هر سال از طرف پروردگار عالم از يك فرصت استثنايى برخوردار مى‌شود و آن فرصت، ماهِ مباركِ رمضان است. در طول ماه رمضان، دل‌ها نرم مى‌شود، روحها تلألو و درخشندگى پيدا مى‌كند، انسان‌ها آماده‌ قدم نهادن در وادىِ رحمتِ خاصه‌ الهى مى‌شوند و هر كس به قدر استعداد، همّت و تلاش خود، از ضيافت عظيم الهى برخوردار مى‌گردد. بعد از آنکه اين ماه مبارك به پايان رسيد، روزِ شروعِ سال جديد، روز عيد فطر است. يعنى روزى كه انسان مى‌تواند با استفاده از دستاوردهاى ماه رمضان، راه مستقيم الهى را پيش گيرد و از كجراهه‌ها پرهيز كند.
همه‌ همّتِ انبيا و اوليا و اوصيا و صالحين و صدّيقين، اين بوده است كه انسان، دشمنِ درونىِ خود را كه نفس امّاره‌‌ اوست، كشف كند و از آن بپرهيزد. اين، راز بزرگِ دست يافتن به مقامات و مراتب معنوى و الهى است. انسان از اين رهگذر است كه مى‌تواند از فرشته هم بالاتر برود. امروز همان روز است، عزيزان من! همه‌ ما ‌ـ كسانى كه اين ماه مبارك رمضان را پشت‌سر گذاشته‌ايم ‌ـ ان‌شاءالله بقدر همّت و استعداد خود از آن ضيافت و سفره‌ گسترده‌ الهى استفاده كرده‌ايم و هركس توشه و دستاوردى از ماه رمضان برده است. با اتّكا به اين دستاورد، بياييد همه‌ ما از امروز سعى كنيم بخشى از عيب‌هاى درونى و نفسانى را از خودمان دور سازيم. اين، به دست ما و در اختيار ماست: و من جاهد فانّما يجاهد لنفسه؛ کسی که جهاد و تلاش کند، برای خود جهاد می‌کند؛ (عنكبوت، 6) هرچه هم از اين مجاهدت، عايد شود در درجه‌ اوّل متعلّق به خود ماست. اخلاقيّات نادرست و زشت را در خودمان كشف كنيم كه اين، يك قسمتِ دشوار از آن مجاهدت است. درباره‌ خودمان دچار خودشيفتگى نشويم. عيب‌هايمان را ببينيم و آنها را مثل فهرستى در مقابل خودمان قرار دهيم. با استفاده از توشه‌اى كه از ماه رمضان به دست آورده‌ايم ‌ـ كه همان رقّت قلب و اراده و صفا و خلوص و ان‌شاءالله طاعات مقبول است ‌ـ سعى كنيم از اين فهرست، مقدارى را حذف نماييم. اگر حسوديم، حسد را؛ اگر لجوجيم، لجاجت را؛ اگر در راه‌هاى زندگى، تنبل و بى‌نشاطيم، تنبلى و كسالت را؛ اگر بددل و بدخواهِ ديگرانيم، بددلى و بدخواهى را؛ اگر سست‌عهديم، سست‌عهدى را؛ اگر پيمان‌شكنيم، بى‌وفايى را. هر عيبى را كه از لحاظ اخلاق در ما وجود دارد، به بركت ماه رمضان و روز عيد فطر، تا آنجا كه مى‌توانيم از فهرست و سياهه‌ اعمالِ بدمان پاك كنيم و بر سر آن بايستيم و پيش برويم. بدانيد كه خداى متعال در اين راه به كسانى كه مجاهدت كنند كمك خواهد كرد. خداى متعال شما را در ميدان مجاهدت براى رسيدن به كمال، تنها نمى‌گذارد و اوّلين سود، به خود هر شخص مى‌رسد. علاوه‌بر اين، منافعِ مبارزه با نفس، اصلاح نفس و مجاهدت درونى در راه خدا ‌ـ كه جهاد اكبر است ‌ـ مخصوصِ خودِ شما هم نمى‌ماند؛ بلكه جامعه و كشور و ملّت و اوضاع كشور و اوضاع سياسى و عزّت بين‌المللى و اوضاع اقتصادى و وضع زندگى و خلاصه دنيا و آخرتِ مردم، از اين رهگذر رونق و تلألو و درخشش پيدا مى‌كند. آن وقت است كه اين ملّت كه بحمدالله لياقت‌هاى خود را در طول سال‌هاى متمادى به اثبات رسانده است، مانند مشعل درخشانى در مقابل چشم ملت‌هاى ديگر خواهد درخشيد؛ از او استفاده خواهند كرد و اخلاقش را الگو قرار خواهند داد.
از خدا كمك بگيريم تا در اين راه قدم برداريم و گناهان را يكى پس از ديگرى ‌ترك كنيم. اخلاق فاسد را يكى پس از ديگرى از خود دور سازيم. خود را انسانِ طراز قرآن و طراز اسلام بسازيم و بپردازيم. آن وقت است كه خداى متعال هم، به همه‌ وعده‌هاى خود درباره‌ اين ملّت عمل خواهد كرد و بركاتش يكى پس از ديگرى بر شما نازل خواهد شد.
* بیانات در خطبه‌هاي نماز عيد فطر ـ 11/12/1373.