چهلوهفت روز از جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل میگذرد. هفته هفتم در حالی رو به پایان است که جنگافروزان هیچ دستاورد راهبردی نداشته، اما خساراتی راهبردی را متحمل شدهاند.
مجموع ارزیابیها در روز چهلوهفتم جنگ، همان است که نشریه فایننشالتایمز، دیروز نوشت: زمان به نفع ایران است و هرچه تنگه هرمز مدت بیشتری بسته بماند، فشار بر آمریکا بیشتر خواهد شد و ایران، دست برتر را خواهد داشت.
دیگران هم تحلیلهای مشابهی دارند؛ از جمله اینکه:
- محاصره دریایی اعلامی ترامپ علیه ایران، یک قمار است اما همین اقدام ممکن است به بازارهای جهانی نفت ضربه معکوس بزند.
- اسرائیل بسیار نگران است که یمنیها در واکنش به اقدام ترامپ، تنگه بسیار مهم بابالمندب را ببندند و این آسیب بزرگی است.
- آمریکا با محاصره هرمز، به پای خود و متحدانش شلیک میکند.
- شروع درگیری با ایران بدون اهداف مشخص و بدون دانستن چگونگی خروج از آن، احمقانه است.
- فشار جنگ ایران، به خود ترامپ بازگشته است. ایران در تقابل اخیر با آمریکا دست برتر را دارد.
- ترامپ در چاله افتاده ولی به جای خروج از آن همچنان با اشتباهی جدید خودش این چاله را عمیقتر میکند.
ارزیابی صهیونیستها از جنگ: قمار و شکست!
خبرگزاری رویترز روز گذشته در گزارشی قابلتأمل از عمق رژیم صهیونیستی نوشت: در حالی که ایران، همچنان بر شاهرگهای کلیدی انرژی تسلط دارد، نتایج یک بررسی در دانشگاه عبری نشان میدهد اکثریت اسرائیلیها جنگ اخیر را یک شکست ارزیابی میکنند؛ قمار سیاسیای که نتیجهاش بیاعتمادی مطلق به دولت نتانیاهو است. همزمان با این گزارش، شبکه عبری «کان» از وقوع هراسی بزرگ در رژیم صهیونیستی خبر داد: اسرائیل بسیار نگران است که حوثیهای یمن بخواهند تنگه بابالمندب را ببندند؛ ما دیدم که آنها چطور به اقتصاد اسرائیل ضربه زدند! این تنگه برای اسرائیل بسیار مهم است.
آمریکا نمیتواند پیروز شود فقط به پای خودش شلیک میکند
ادعای ترامپ درباره محاصره دریایی ایران، همچنان محل بحث محافل آمریکایی و اروپایی است. در این باره، خبرگزاری بلومبرگ تاکید کرد: محاصره تنگه هرمز، نبردی است که آمریکا نمیتواند در آن پیروز شود. ایران نشان داده که میتواند با استفاده از موقعیت جغرافیایی و ابزارهای نامتقارن، کنترل این گلوگاه حیاتی را حفظ کند و هزینه هرگونه مداخله را بالا ببرد.
اندیشکده آمریکایی کوئینسی هم که اندیشکده معتبری بهشمار میرود، در ارزیابی خود خاطر نشان کرد: آمریکا با محاصره هرمز، به پای خود و متحدانش شلیک میکند. تصمیم برای بستن یا کنترل تنگه هرمز میتواند بیش از آنکه به ایران آسیب بزند، به اقتصاد جهانی و حتی خود آمریکا و متحدانش ضربه یزند. برخی تحلیلگران هشدار میدهند که چنین راهبردی میتواند بهجای تضعیف ایران، هزینههای اقتصادی و سیاسی سنگینی برای آمریکا و شرکایش ایجاد کند.
از سوی دیگر، روزنامه والاستریتژورنال اذعان کرد: هیچ مأموریتی در تنگه هرمز بدون تأیید ایران پیش نخواهد رفت. اروپا طرحی برای بازگشایی هرمز تدوین میکند. اما این طرح تنها پس از پایان جنگ، اجرائی خواهد شد
این روزنامه افزود: حداقل تا این لحظه، جنگ با ایران رو به شکست است. اگر کسی در حال پیروزی باشد، معمولاً طرف مقابل را به نابودی تمدنش تهدید نمیکند یا به دنبال قربانی [برای مقصر جلوه دادن] نمیگردد. اگر جنگ طبق برنامه پیش میرفت، ترامپ اکنون در حال جشن گرفتنِ یک توافق جدید بود، نه حمله به رهبر کاتولیکهای جهان یا تهدید به نابودی تمدنها.
شبکه فاکسنیوز متعلق به حامیان ترامپ در برآور خود یادآور شد که محاصره تنگه هرمز توسط ترامپ، روزانه ۴۰۰ میلیون دلار برای ایران هزینه دارد (معادل ۱۳ میلیارد دلار در ماه).
گزینه انسداد بابالمندب روی میز متحدان ایران است
در این میان مجله تایم گزارش داد: در حالیکه تسلط ایران بر گلوگاه تنگه هرمز به آزمونی برای پایداری آتشبس شکننده تبدیل شده، نوام رایدان از مؤسسه واشنگتن عقیده دارد تنگه بابالمندب مانند هرمز برای اقتصاد جهانی بسیار حیاتی است. این آبراه، دریای سرخ را به خلیج عدن متصل میکند و در باریکترین نقطه فقط ۱۸ مایل عرض دارد. این مسیر کلیدی، ترانزیتِ نفت از خلیجفارس از طریق کانال سوئز به اروپا را ممکن میکند. رویترز به نقل از مقامات ایرانی افشا کرده که اگر اوضاع از کنترل خارج بشود، همپیمانان ایران تنگه بابالمندب را خواهند بست. امروزه بابالمندب به طور فزاینده مسیر جایگزین برای نفت تغییر مسیر دادهشده از خلیجفارس است؛ از جمله نفت عربستان که از خط لوله شرق-غرب به بنادر دریای سرخ میرود و همچنین برای صادرات نفت روسیه به آسیا (مانند هند) کلیدی محسوب میشود. در صورت بروز درگیری در این منطقه، پیامدهای گسترده آن متوجه عربستان و دیگر کشورها خواهد شد.
از سوی دیگر، شبکه NBC با انتقاد از کاخسفید عنوان کرد: طرح محاصره دریایی ترامپ، یک قمار است. هدف از مانور او در تنگه هرمز این است که ورق را علیه ایران برگرداند، اما همین اقدام ممکن است به بازارهای جهانی نفت ضربه معکوس بزند. این میتواند بازار جهانی انرژی را بیثبات کرده و باعث افزایش بیشتر قیمت نفت و اختلال در زنجیره تأمین شود.
انگلیس: در کار احمقانه همراهی نمیکنیم
شاید به خاطر همین تبعات سنگین و نسنجیده است است که وزیر دارایی انگلیس گفته است: شروع درگیری با ایران بدون اهداف مشخص و بدون دانستن چگونگی خروج از آن، احمقانه است. من از اینکه واشنگتن بدون برنامه خروج یا درک اهدافش وارد جنگ شد، احساس ناامیدی و عصبانیت میکنم. فکر نمیکنم تصمیم برای جنگ با ایران تصمیم درستی بوده باشد. ما در محاصره بنادر ایران توسط آمریکا شرکت نخواهیم کرد و معتقد نیستیم که این رویکرد درستی باشد.
رسانه آمریکایی «آلترنت» نیز با بیان اینکه «ترامپ در چاله افتاده ولی به جای خروج از آن همچنان با اشتباهی جدید خودش این چاله را عمیقتر میکند»، افزود: اقدامات و اظهارات اخیر ترامپ نهتنها بحرانهایش را حل نکرده، بلکه او را بیشتر در درد سر
فرو برده است. ترامپ عملاً خود را در چرخهای از اشتباهات گرفتار است. سرهنگ دنیل دیویس، افسر بازنشسته پنتاگون میگوید: محاصره دریایی نیز ایران را مجبور به تسلیم نخواهد کرد؛ همانطور که هیچ اقدام دیگری نتوانست. این بازی مرگباری که از آن صحبت میکنم، در واقع آزمون اراده بین پرزیدنت ترامپ و رهبری ایران است و همچنین بین مردم ایران و مردم غرب است که چه کسی میتواند بیشترین و طولانیترین رنج را تحمل کند. براساس سابقه، من میگویم این همان چیزی است که ایرانیها میتوانند انجام دهند.
ایران، فاتح تنگه هرمز
روز گذشته در حالی که شبکه الجزیره میگفت «ایران با وجود تحریمها، به عنوان فاتح تنگه هرمز، بازار نفت را در دست گرفت»، نیوعرب تاکید کرد: تنگه هرمز به قدرتمندترین سلاح ایران تبدیل شده است. ایران در گذشته همواره تنگه هرمز را بهعنوان یک اهرم فشار میدید، اما این جنگ برای نخستین بار به تهران فرصت داد تا قدرت آن را بیازماید و بعید است که دیگر از آن دست بکشد.
دیوید سدنی، مقام سابق پنتاگون هم اظهار کرد: فشار جنگ ایران، به خود ترامپ بازگشته است. ایران در تقابل اخیر با آمریکا، دست برتر را داشته و این واشنگتن است که تحت فشار قرار گرفته است. سیاستهای واشنگتن در قبال ایران نهتنها موفق نبوده، بلکه فشارها را متوجه خود رئیسجمهور آمریکا کرده است. این، ایران است که بلوف ترامپ را برملا کرده است، نه برعکس.
در همین حال و هوا، رون فیلیپکوفسکی تحلیلگر آمریکایی به طنز و طعنه گفته است: ترامپ ۲ ماه است که مدام میگوید ایرانیها خیلی زیاد به دنبال توافق هستند!
ترامپ از ایران تقلید کند اما زمان به نفع ایران است
از طرف دیگر، نشریه فارن افرز تحلیل کرد: جنگ ایران، به مرحله آزمون ارادهها رسیده ولی ترامپ هنوز عزم تهران را دستکم میگیرد. موقعیت جغرافیایی ایران، در کنار فناوریهای نسبتاً ارزان، بستن تنگه را به شکلی مرگبار مؤثر ساخته است. ترامپ تلاش میکند تا با ایجاد محاصره در تنگه هرمز، از موفقیت ایران تقلید کند. اما زمان به نفع ایران است. ایران، انگیزه بیشتری برای تحمل طولانیتر فشارها دارد. پیش از این هم نزدیک به پنج دهه فشار اقتصادی را تحمل کرده است. این کشور، فراتر از آنچه بسیاری انتظار داشتند، انسجام خود را حفظ کرده است. ترامپ قادر نخواهد بود زمانبندی خود را به ایران دیکته کند. بهترین گزینه برای او این است که هماکنون از این جنگ خارج شود. آمریکا با دستاوردی ناچیز، خسارت سنگینی به اقتصاد جهانی وارد کرد.
اروپا نه میخواهد و نه میتواند
شکاف میان آمریکا و اروپا در حال عمیقتر شدن است. ترامپ دیروز در پیامی، خشم خود از عدم همراهی ناتو با آمریکا در قبال ایران نشان داد و نوشت: «ناتو نه در گذشته به کار ما آمد نه در آینده به کار ما خواهد آمد!». او به نیویورکپست هم گفت: رهبران اروپایی میخواهند به باز کردن تنگه هرمز کمک کنند اما نمیدانند چگونه و آنها یک ببر کاغذی هستند.
در مقابل، روزنامه والاستریتژورنال خبر داد: اروپا خودش را برای ناتوی بدون آمریکا آماده میکند. پس از افزایش تنشها با آمریکا بر سر جنگ با ایران، طرح جایگزین برای اطمینان از اینکه اروپا بتواند در صورت خروج آمریکا، با استفاده از ساختارهای نظامی موجود ناتو از خود دفاع کند، در حال قوت گرفتن است.
روزنامه گاردین با بیان اینکه ترامپ بهشدت به راهی برای خروج از این جنگ نیاز دارد، نوشت: متحدان آمریکا در ناتو از پیوستن به محاصره تنگه هرمز خودداری و اعلام کردند که در طرح ترامپ، برای مسدود کردن تنگه شرکت نخواهند کرد. این اقدام احتمالاً ترامپ را عصبانی کرده و تنشها را در این ائتلاف افزایش میدهد.
در حالی که سیانان میگوید «امتناع اروپا از ورود به جنگ با ایران صرفاً سیاسی نیست؛ آنها توان نظامی انجام چنین کاری را ندارند»، روزنامه فرانسوی فیگارو از قول مدیر شرکت توتال خاطرنشان کرد: دریافت حق عبور از کشتیها نسبت به بستن کامل تنگه هرمز گزینه قابلقبولتری است. بسته شدن این گذرگاه حیاتی میتواند پیامدهای شدیدی برای بازارهای جهانی انرژی داشته باشد و به افزایش شدید قیمتها منجر شود.
دستاورد ماندگار یا فاجعه استراتژیک برای واشنگتن؟
شبکه سیانان با بررسی این سؤال که «طرح محاصره دریایی ایران، پیروزی دیپلماتیک یا فاجعه استراتژیک برای واشنگتن است؟»، یادآور شد: آیا تهدید به نابودیِ تمدنهای باستانی، ابزاری هوشمندانه برای مذاکره است یا آغازی بر پایان اعتبار اخلاقی و بازدارندگی ایالاتمتحده؟ میراث این درگیری چیست؟ بدونشک تثبیت قدرت نظارتی ایران بر شاهرگ انرژی جهان و تزلزلِ نفوذ سنتی غرب در منطقه. ترامپ تهدید به نابودی تمدن ایران کرد و سپس با اعلام «آتشبس دوجانبه»، مدعی شد ایران با «بازگشایی کامل، فوری و امن تنگه هرمز» موافقت کرده است. اما وزیر خارجه ایران به صراحت اعلام کرد حتی در طول آتشبس دوهفتهای، از هیچکدام از اهرمهای فشار عقبنشینی نخواهیم کرد. اگر ایران کنترل دسترسی به تنگه را در اختیار داشته باشد، به معنای شکست استراتژیک برای واشنگتن است. ماندگارترین دستاورد جنگِ ترامپ، اهرم فشاری است که به ایران داده است. پایاندادن به جنگ با تسلط ایران بر تنگه، فاجعۀ راهبردی و شکست برای ترامپ محسوب میشود. ترامپ در کانون توفانی قرار دارد که خودش برافروخت.
آمریکا ناچار خواهد شد شرایط تحقیرآمیز ایران را بپذیرد
ارزیابیها از مذاکرات اسلامآباد هم قابلتأمل است. چاس فریمن دستیار پیشین وزیر جنگ آمریکا در این زمینه گفت: مذاکرات در اسلامآباد نشان داد که ایران، حاضر به تسلیم در برابر فشارهای واشنگتن نیست. این، مذاکره نبود، واشنگتن پای میز مذاکره، از ایران میخواست که تسلیم شود؛ کاری که تحت سنگینترین فشار نظامی نتوانست به آن دست یابد. جنگ آزمونی برای ارادههاست و ایران، همچنان سر خم نکرده است.
نشریه ایندیپندنت نیز مینویسد: مانع اصلی در مذاکرات این است که آمریکا حاضر نیست شکست در جنگ را بپذیرد و متعاقباً در میز مذاکره امتياز بدهد. ترامپ اعلام پیروزی میکند، اما جنگ علیه ایران در همه جبههها یک شکست است. انگیزه آمریکاییها برای دستیابی به توافق صلح ضعیف است، زیرا موقعیت مذاکرهای آنها ضعیف است. ترامپ و همکاران مغرورش نمیتوانند بپذیرند آنچه که رخ داده، بسیار شبیه به شکست است. آمریکا دیر یا زود ناچار خواهد شد شرایط تحقیرآمیزی را که تهران تعیین میکند بپذیرد، یا اینکه بهطور کامل نیروهای خود را خارج کند و حل مشکلات را به دیگران واگذار کند.
زمان به نفع ایران است
تحلیل نشریه فایننشالتایمز هم جالب است که پرسیده است: چرا زمان به نفع ایران است؟ این نشریه معتبر، طرحی را در قالب ساعت شنی منتشر کرده که بالای آن مزین به پرچم چمهوری اسلامی ایران و نشان الله است و در پایین آن، ترامپ در حال دفن شدن در ظرف زمان است. فایننشالتایمز نوشت: ایرانیها معتقدند که در این رویارویی زمان به نفع آنهاست و آنها درست فکر میکنند. هرچه تنگه هرمز مدت بیشتری بسته بماند، فشار اقتصادی و سیاسی بر آمریکا و متحدانش بیشتر خواهد شد. در نتیجه، دست ایران در مذاکرات قویتر خواهد بود. محاصرهای که آمریکا در تنگه هرمز اعمال کرده، همین حالا هم باعث افزایش بیشتر قیمت نفت و گاز شده است. مذاکره برای پایان دادن به جنگ و بحران کنونی نیازمند دیدگاه راهبردی و صبر است که ترامپ هیچکدام را ندارد.
چالش کود!
روزنامه والاستریتژورنال دیروز گزارش داد: برخی سناتورهای جمهوریخواه آمریکایی با طولانی شدن جنگ علیه ایران و افزایش قیمت بنزین و کودهای شیمیایی که به رایدهندگان در ایالتهایشان فشار میآورد، صبر خود را از دست دادهاند. سناتور جان هیوستد از اوهایو که در ماه نوامبر با انتخابات درگیر است، گفت: «عملیات نظامی باید کوتاه و موفقیتآمیز باشد. رئیسجمهور گفت هفتهها طول میکشد، نه ماهها، و باید به همین هدف پایبند بماند.». سناتور جیم جاستیس از ویرجینیای غربی هشدار داد: «هر روز که این جنگ طول بکشد، درک این که چرا ما در آنجا هستیم برای مردم سختتر میشود. نگرانی فزایندهای در ویرجینیا درباره قیمت انرژی وجود دارد.
آمریکا عجب غلطی کرد!
این روزنامه در گزارش دیگری، به تاثیر جنگ بر ساختار قدرت در جمهوری اسلامی پرداخت و نوشت: حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، به جای تضعیف ساختار قدرت در ایران، فرآیند به قدرت رسیدن تندروترین لایههای حکومتی و پیروان تفکرات آخرالزمانی را هموار کرده است. با انتصاب سید مجتبی خامنهای به عنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی، امیدها برای دستیابی به سازش سیاسی بیش از هر زمان دیگری کمرنگ شده و حکومت در ایران در مسیری رادیکالتر و غیرقابلپیشبینیتر حرکت میکند. در حالی که آمریکا و اسرائیل امیدوار بودند حذف مقامهای ارشد ایرانی راه را برای تغییر حکومت یا روی کار آمدن رهبران میانهرو هموار کند، اکنون خلأ قدرت با تندروهایی پر شده که علاقهای به سازش ندارند. در مرکز این تحولات، مجتبی خامنهای قرار دارد که از سوی مجلس خبرگان به عنوان جانشین پدرش معرفی شده است. او برخلاف میل غرب، نه یک چهره میانهرو، بلکه پیونددهنده اصلی لایههای امنیتی و نظامی است. انتصابهای جدید، نشاندهنده تندروتر شدن ساختار قدرت است. محمدباقر ذوالقدر، دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی، سابقه فعالیتهای چریکی در پیش از انقلاب دارد. احمد وحیدی، فرمانده کل جدید سپاه پاسداران، به دخالت در بمبگذاری آمیا در آرژانتین متهم است.
محسن رضایی، مشاور نظامی جدید، وعده داده است پاسخ جمهوری اسلامی دیگر «چشم در برابر چشم» نخواهد بود، بلکه «سر در برابر چشم» خواهد بود. یکی از نگرانکنندهترین موضوعات، تفکر مهدویت آخرالزمانی است که معتقد است نابودی اسرائیل، بازگشت امام غایب شیعیان را تسریع میکند. آنها در سطح بینالمللی با اعمال کنترل بر تنگه هرمز، مسیر عبور ۲۰درصد نفت جهان، در حال وارد آوردن فشار هستند.
من در تیم خامنهای هستم
این تعبیر یورگن اِلسازِر خبرنگار آلمانی هم قابلتأمل است که نوشت: پهلوی در تیم اپستین است، یعنی تیم شیطان. من در تیم خامنهای هستم. او یه خدا باور دارد، حتی اگر خدای من نباشد. شیعیان به عیسی احترام میگذارند، چیزی که نمیتوان در مورد تیم اپستین (که همان تیم شیطان است) گفت.