جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، سه روز دیگر وارد چهارمین ماه خود میشود و دونالد ترامپ که آمده بود سه روزه در نبرد غافلگیرانه کار را تمام کند، حالا دارد مذاکره میکند تا شاید ایران، تنگه هرمز را باز کند. این همان تنگهای است که قبل از جنگ، بیدریغ برای تردد همه کشتیها (حتی متخاصم) باز بود و همان تنگهای است که ترامپ چند نوبت تلاش کرد با زور و تهدید آن را باز کند اما نتوانست. او آخرین بار، با هیاهوی بسیار عملیات موسوم به «پروژه آزادی» را برای گشودن تنگه به اجرا گذاشت اما کشتیها جرئت نکردند خطوط قرمز ایران را بشکنند و از تنگه بگذرند. ناوهای آمریکا هم پس از یک درگیری نامحدود و نافرجام عقبنشینی کردند و ترامپ، دست از پا درازتر، ظرف 36 ساعت، پروژه آزادی را متوقف کرد.
دیروز در هشتاد و هفتمین روز جنگ، ترامپ در حالی که سعی میکرد همچنان خود را موفق نشان دهد، با انبوهی از سرزنشها و شماتتها مواجه و به عنوان طرف بازنده جنگی احمقانه معرفی شد. او همچنین تحت فشار است که مرتکب توافق بد با ایران نشود و حال آن که شدیداً نیازمند توافق با ایران و خلاص شدن از مخمصه خودساخته است.
به دِه راهش نمیدادند
سراغ کدخدا را میگرفت!
ترامپ دیروز در ادامه زیادهگوییهایش در شبکه شخصی (تروث سوشال) نوشت:
«به همه دموکراتهای احمق، جمهوریخواهانِ فقط بهنام، و ابلهانی که هیچچیز از معاملهای که با ایران دارم انجام میدهم نمیدانند، میخندم. معامله با ایران یا عالی و معنادار خواهد بود، یا اصلاً معاملهای در کار نخواهد بود.
این دقیقاً نقطه مقابل فاجعه برجام خواهد بود که توسط دولت شکستخورده اوباما مذاکره شد؛ برجام مسیری مستقیم و آشکار به سوی سلاح هستهای برای ایران بود. نه، من اهل چنین معاملههایی نیستم!»
ترامپ، همزمان گفته که سران عربستان و قطر و مصر و ترکیه و اردن و ترکیه باید به پیمان ابراهیم (به رسمیت شناختن اسرائیل) بپیوندند. و این در حالی است که او نسبت به قبل از جنگ، در موضع بسیار پایینی قرار گرفته است.
ناچاریم با ایران مذاکره کنیم
اما میگوییم جنگ را بردیم!
اما در مقابل توهماندیشیهای ترامپ، تحلیلگران کاملاً قضاوت متفاوتی دارند. چنان که بث سانر، معاون سابق مدیر اطلاعات ملی آمریکا گفت: ایالات متحده، با یک دو راهی مواجه است. ایران، کنترل خود بر تنگه هرمز را رها نمیکند. آمریکا جنگی را آغاز کرد و حالا بر سر بازگشت به وضعیت قبل از جنگ، با ایران مذاکره میکند.
تام تیلیس، سناتور جمهوریخواه هم گفت: ۱۱ هفته پیش، از سوی هگست و وزارت دفاع به ما گفتند که سیستم دفاعی ایران را نابود کردهاند و تا به دست آوردن مواد هستهای چیزی نمانده است. حالا داریم درباره وضعیتی صحبت میکنیم که ممکن است بپذیریم مواد هستهای در ایران باقی بماند. این اصلاً چطور منطقی میتواند باشد؟
آدام کینزینگر نماینده کنگره در همین زمینه گفته است: ما جنگ را طوری بردیم که ایران حالا به امتیازاتی رسیده که قبل از شروع جنگ نداشت(!)
ایران قویترین اهرم فشار خود را کنار نخواهد گذاشت
آنا کاسپاریان، مجری و تحلیلگر آمریکایی با بیان اینکه «ایران قویترین اهرم فشار خود را کنار نخواهد گذاشت»، اظهار کرد: باید کاملاً عقلت را از دست داده باشی که فکر کنی سپاه پاسداران برای پایان دادن به جنگ، کنترل تنگه [هرمز] را واگذار میکند. وقتی آنها با کشوری طرف هستند که درست در حین گفتوگوهای دیپلماتیک، دو بار به آنها حمله موشکی و بمباران کرده است، اصلاً چه انگیزهای برای این کار دارند؟ ایران به آمریکا اعتماد ندارد و قویترین اهرم فشار خود را از دست نخواهد داد. بازیچه خیالبافیهای ترامپ نشوید.
از طرف دیگر، نشریه آتلانتیک میگوید که خودخواهی و بیکفایتی ترامپ، باعث شکست استراتژیک آمریکا در خاورمیانه شده است: هیچکس حتی حامیان ترامپ که دست به انتقاد زدهاند، نمیدانند جزئیات توافق با ایران چیست اما با نزدیک شدن به پایان این جنگ، مشخص است که او باخته است. پرزیدنت ترامپ، هنگام شروع جنگ نمیدانست چه میکند و اکنون هم نمیداند چگونه از آن خارج شود. او به اکسیوس گفت شانس رسیدن به توافق با ایرانیها «کاملاًً ۵۰/۵۰ است و یا یک توافق خوب را میپذیرد یا آنها را تا ابد نابود میکند». اما هیچکدام از این دو اتفاق نخواهد افتاد. در عوض، شاید زمانی یک تکه کاغذ از اتاق جلسهای در پاکستان بیرون آید. این تفاهمنامه شاهدی است بر این که آمریکا باید یک شکست استراتژیک بزرگ در خاورمیانه را بپذیرد.
۳ دلیل برای ناامیدی و سرخوردگی ترامپ
نشریه صهیونیستی «اسرائیل هیوم»، ۳ دلیل برای «ناامیدی و سرخوردگی ترامپ» بر شمرد و نوشت: سرخوردگی اول: جنگ برای ترامپ به یک نتیجه ملموس و معنادار در میز مذاکره تبدیل نشده است. به جای اینکه آمریکا به عنوان فاتح و ایران به عنوان مغلوب وارد میدان شوند، ایرانیها طوری رفتار میکنند که انگار آنها تعیینکننده شروط هستند و آمریکا باید تسلیم شود. سرخوردگی دوم: ترامپ به جای پرداختن به مسائل دیگر، هنوز درگیر پرونده ایران است. او میخواست به کوبا یا گرینلند برسد، غنایم و سودهای اقتصادی پس از جنگ را از طریق امضای قراردادها توزیع کند، و مهمتر از همه، خود را برای جام جهانی فوتبالی آماده کند که قرار بود جام «او» باشد. ولی به جای اینها، در باتلاق ایران گیر کرده است. سرخوردگی سوم: او هیچ طرح و نقشه خوبی در دست ندارد. ژنرالهایش نمیتوانند یک دستاورد سریع و قاطع را به او تضمین کنند و او میترسد که به جای یک پیروزی سرنوشتساز، گرفتار یک جنگ فرسایشی و باتلاقی شود که بحران را عمیقتر کرده و محبوبیت او را از نقطه کنونی هم پایینتر بیاورد. اینکه آمریکا تصور پیروزی بر ایران را ندارد، خبر بدی برای اسرائیل است.
ترامپ زیر بار مشکلات خودساخته لِه میشود
نشریه هیل متعلق به کنگره آمریکا معتقد است که ترامپ در دریایی از مشکلات خودساخته، لِه شده است: نگاه افکار عمومی در مورد عملکرد ترامپ در حوزه اقتصاد و تورم وحشتناک است. ۷۰ درصد از مردم آمریکا با نحوه مدیریت او در زمینه تورم مخالفند. در عرصه جهانی، او همچون گذشته درگیر این است که چگونه جنگ در ایران را به یک پایان رضایتبخش برساند. ترامپ همچنان از تصمیم خود برای رفتن به جنگ با ایران دفاع میکند اما به نظر نمیرسد رأیدهندگانش این را از او قبول کنند. ترامپ در جبهههای متعدد با فشار فزایندهای برای اقدام جهت بازگشایی تنگه هرمز، مواجه است، زیرا مردم آمریکا با بالاترین قیمت بنزین در نزدیک به چهار سال گذشته روبهرو هستند. نظرسنجیها به وضوح بد هستند. قیمتهای انرژی این هفته افزایش یافته است. واکنش نامطلوب بازار سهام و اوراق قرضه به وضعیت موجود هم شروع شده است.
در موقعیت دشوار و بنبست استراتژیک
هیل در گزارش دیگری مینویسد: ژنرال بازنشسته دیوید پترائوس (فرمانده سابق سنتکام و رئیس پیشین سیا) معتقد است که آمریکا در تقابل با ایران در «موقعیت دشواری» قرار دارد؛ چرا که ایران بر این باور است که میتواند در برابر فشارهای مذاکراتی دولت ترامپ دوام بیاورد. او میگوید که هرگونه تنشزایی بیشتر از سوی آمریکا، آسیبهای بیشتری به زیرساختهای حیاتی کشورهای خلیج [فارس] که پیش از این نیز در طول درگیری لطمه دیدهاند، وارد خواهد کرد. او این وضعیت را به عنوان یک «بنبست استراتژیک» توصیف میکند.
فاجعه اقتصادی- سیاسی برای کاخ سفید
دیروز در حالی که روزنامه فایننشال تایمز خبر میداد «جنگ با ایران تاکنون بیش از ۲۷۰ میلیارد دلار برای اقتصاد آمریکا هزینه داشته است»، نشریه آمریکایی پولیتیکو نوشت: افزایش قیمت بنزین در آمریکا یک فاجعه سیاسی ملی برای کاخ سفید است. میانگین قیمت بنزین در آمریکا به بیش از چهار دلار و در برخی ایالتها مانند واشنگتن حتی به بیش از پنج دلار در هر گالن رسیده است. این افزایش قیمت در آمریکا یک فاجعه سیاسی ملی برای کاخ سفید است. این وضعیت نه تنها یک چالش ملی، بلکه یک مشکل سیاسی در هر ایالت آمریکا ایجاد کرده است.
در همین زمینه؛ نیوزویک گزارش داد: با خشم شدید کشاورزان آمریکایی، محبوبیت ترامپ در میان ساکنان مناطق روستایی سقوط کرده است. میزان رضایت از عملکرد ترامپ در این بخش که پایگاه سنتی رأی او محسوب میشود، برای اولین بار از سال ۲۰۲۵ منفی شد. بر اساس تازهترین نظرسنجی فاکسنیوز، میزان رضایت خالص از عملکرد ترامپ در میان رأیدهندگان روستایی با سقوطی ۳۴ واحدی از مثبت ۲۰ به منفی ۱۴ درصد رسیده است. در مجموع ۷۱ درصد از کل واجدین شرایط و ۷۰ درصد از ساکنان مناطق روستایی، نارضایتی خود را از سیاستهای اقتصادی ترامپ اعلام کردهاند. همچنین موضوع تورم با ۷۶ درصد نارضایتی عمومی، ضعیفترین نقطه عملکرد دولت او ارزیابی شده است.
جنگ احمقانه ترامپ با شکستی خفتبار پایان مییابد
بیل کریستول، نظریهپرداز معروف آمریکایی و از حامیان حمله نظامی به عراق اذعان کرد: جنگِ فکرنشده ترامپ علیه ایران، با شکستی خفتبار پایان مییابد. او گفت: با فرض اینکه داریم به سمت توافقی میرویم که گزارش شده، باید بگویم جنگِ فکرنشده و احمقانه ترامپ، ظاهراً دارد با شکستی خفتبار و بدون هیچ دستاوردی پایان مییابد.
همزمان، نشریه ایندیپندنت خاطر نشان کرد: جنگ ترامپ با ایران، در خطر تبدیلشدن به یک شکست استراتژیک تحقیرآمیز است. تحلیلگران میگويند جنگی که قرار بود یک تفریح کوتاهمدت برای ترامپ باشد، در حال تبدیل شدن به یک شکست استراتژیک بلندمدت است. این پیامد برای ترامپ که متنفر است بازنده به نظر برسد، اهمیت ویژهای دارد. این بنبست با فشارهای داخلی، از جمله قیمت بالای بنزین در آمریکا و نرخ پایین محبوبیت او، همزمان شده است. بیش از شش هفته پس از آتشبس، تحلیلگران بر این باورند که ترامپ با یک انتخاب سخت روبهرو است: یا پذیرش یک توافق ناقص یا تشدید تنش نظامی.
دست ترامپ خالی است
ایرانیها دست برتر را دارند
آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده پیشین وزارت امور خارجه آمریکا میگوید: در حال حاضر به وضوح ایرانیها معتقدند -و من استدلال میکنم به درستی و متأسفانه- دست بالا را دارند. در حال حاضر، تقریباً هیچ سناریویی نمییابم که در آن، ترامپ از این شرایط با چیزی خارج گردد که ما بتوانیم آن را یک پیروزی راهبردی بنامیم. اگر جنگ فردا متوقف شود، این به منزله شکستی استراتژیک برای ایالات متحده خواهد بود. ترامپ موشکهای بالستیک، نیروهای نیابتی و تغییر رژیم ایران را کاملاًً فراموش کرده است. او اکنون بر اساس زمانبندی ایران، در زمین ایران و با اهرم فشار ایران بازی میکند. متأسفانه باید گفت که در حال حاضر، این ایرانیها هستند که دست بالاتر را دارند.
از فتح خرمشهر تا ناکام گذاشتن ترامپ در جنگ
روزنامه انگلیسی گاردین دیروز خبر داد که حتی جمهوریخواهان نیز در مورد کارایی راهبرد ترامپ در قبال ایران شک دارند. این روزنامه نوشت: ترامپ میگوید هرگز معاملات بدی انجام نمیدهد، اما حتی جمهوریخواهان هم در مورد ایران به ترامپ شک دارند. هر ساله در ۲۴ مه، ایرانیان پیروزی تاریخی خود در جنگ با عراق را جشن میگیرند: آزادسازی خرمشهر در سال ۱۹۸۲. در سالگرد این ماجرا، به نظر میرسد آمریکا پذیرفته است که نمیتواند از طریق جنگ به آنچه که در آغاز جنگ در ۲۸ فوریه در نظر داشت، یعنی وادار کردن ایران به دادن امتیاز در مورد برنامه هستهایاش، دست یابد.
این روزنامه در گزارش دیگری نوشت: بازارهای نفت در منطقه خطر قرار دارند. اگر قرار باشد سه ماه پس از آغاز عملیات «خشم حماسی» دونالد ترامپ، توافقی بین ایران و آمریکا حاصل شود، برای بازارهای نفت که به نقطه خطرناکی نزدیک شده، دیر خواهد بود. قیمت هر بشکه نفت خام در بازار با بسته شدن تنگه هرمز، حدود ۱۰۰ دلار افزایش یافته است.
وحشت صهیونیستها از سرشکستگی ترامپ و نتانیاهو
در این میان، مئیر جاودانفرتحلیلگر صهیونیست در گفتوگو با شبکه بیبیسی اظهار کرد: موشکهای ایران میتوانند سامانههای پدافندی را خنثی کنند؛ همه در اسرائیل نگران توافق احتمالی هستند؛ حزبالله ضربات سختی وارد میکند و زندگی در شمال اسرائیل مختل شده است! موشکهای نسل بعدی ایران، بسیار ویرانگرتر از قبل خواهد بود!
سرلشکر «اسحاق جری گرشون»، معاون پیشین فرماندهی شمال و جبهه داخلی اسرائیل هم گفته است: ترامپ در جنگ با ایران شکست خورد؛ ایران در تمام جبههها پیروز میدان است. ایرانیها کل روند مذاکرات را با دست بالا پیش بردهاند؛ آنها باعث کاهش مشروعیت ترامپ در داخل آمریکا و بیاعتبار کردن او در سطح بینالمللی شدند. نتانیاهو باید بداند که اگر نتواند برنامه هستهای ایران را متوقف کند، شکست قاطعی خورده است.
همچنین، روزنامه صهیونیستی معاریو در تحلیلی مینویسد: ایران در پی تشکیل یک «امپراتوری شیعه انقلابی» در منطقه است و به همین دلیل حاضر نخواهد شد از برنامه هستهای، توان موشکی، نیروهای نیابتی و دیگر ابزارهای نفوذ منطقهای خود صرفنظر کند. اگر جمهوری اسلامی تصمیم به ادامه برنامه هستهای و دستیابی به سلاح اتمی داشته باشد، هیچ توافقی قادر به جلوگیری از آن نخواهد بود.
استراتژی نتانیاهو علیه ایران شکست خورد
روزنامه اسرائیل تودی با اذعان به این واقعیت که «واشنگتن به دنبال یک راه خروج است»، میافزاید: شکاف اسرائیل و آمریکا رو به گسترش است و اسرائیل دلایل زیادی برای نگرانی دارد. آتشبس موقت، رفع تحریمها، فروش نفت و از سرگیری مذاکرات ممکن است از دید واشنگتن به معنای ثبات باشد، اما از دید تلآویو، چیزی بسیار خطرناکتر به نظر میرسد: فرصتی برای ایران تا بازیابی، بازسازی و حفظ زیرساختهایی که منطقه را به این نقطه رسانده است.
روزنامه هاآرتص در این زمینه معتقد است: توافق تهران و واشنگتن برای پایان جنگ، شکستی برای بنیامین نتانیاهو خواهد بود و نشان میدهد جنگ، بدون هدف واقعی آغاز شده است. دونالد ترامپ از همان مراحل اولیه دریافته بود که جنگ یک فاجعه است و به همین دلیل به دنبال راهی برای خروج از آن رفت. صحبت از «دستاوردهای نبرد» فقط یک سرپوش است. استراتژی نتانیاهو علیه ایران شکست خورده است. جنگی که قرار بود امنیت بیاورد، نهتنها هیچ دستاوردی نداشت، بلکه اسرائیل را در وضعیت بینالمللی بدتر و آسیبپذیرتر قرار داد. اسرائیل در هیچکدام از جبههها به هدف خود نرسید؛ تمام تلاشها کاملاًً شکست خورده و جنگ عملاً برای هیچ آغاز شده بود.
شکستی خُردکننده و نه معمولی برای آمریکا
فیلیپس اوبراین مورخ آمریکایی و استاد مطالعات استراتژیک با اشاره به خسارات سنگین پنتاگون در جنگ با ایران میگوید: تصاویر ماهوارهای ثابت میکنند ابعاد خسارت به تأسیسات آمریکا، بسیار گستردهتر از ادعای دولت ترامپ است. محاسبات ایالات متحده برای براندازی درایران، یک اشتباه محاسباتی فاحش بود. راهبرد آمریکا در ایران منجر به تقویت جریانهای تندروتر حکومت شده است.
ادوارد هوسون مورخ و رئیس پیشین دانشکده بازرگانیESCP نیز گفت: ما غربیها گرفتار خودبرتربینی هستیم، فکر میکردیم ایران، توانایی ساخت موشک نقطه زن ندارد اما امروز توان مهندسان ایرانی را به چشم دیدیم.من پیشبینی کرده بودم که آمریکا از ایران شکست خواهد خورد، اما ابعاد آن را در این حد تصور نمیکردم، این شکستی عادی نبود بلکه خُردکننده بود و تاثیری شگرف خواهد داشت.
ایران با این جنگ ابرقدرت شد دشمنانش را به زانو درآورد
جورج گالووی، نماینده سابق مجلس انگلیس گفت: ایران با این جنگ، ابرقدرتی شد که آمریکا و اسرائیل را همزمان به زانو درآورد. رهبری در ایران اکنون قدرتمندتر از هر زمان است. آنها به جهان نشان دادهاند که یک ابرقدرت نظامی هستند که میتوانند همزمان با آمریکاییها و اسرائیلیها بجنگند و ویرانی شدیدی بر هر دوی آنها وارد کنند.
او میافزاید: فاجعه اصلی، سکوت کسانی است که ادعای تمدن دارند؛ بیبیسی، سیانان و رهبران آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در برابر این تروریسم زشت کاملاًً سکوت کردهاند. این اقدام یک رویارویی نظامی یا تصادف نبوده، بلکه یک عمل تروریستی عیان، نامشروع و غیراخلاقی برای دستیابی به اهداف کثیف سیاسی است.
چرا آمریکا جنگ را باخته و دیگر نمیتواند جبران کند؟
سرانجام باید تحلیل خبرگزاری رویترز را بازخوانی کرد که میگوید چرا ترامپ در حال باختن جنگ با ایران است: دونالد ترامپ با وجود موفقیتهای نظامی، با این پرسش روبهروست که آیا در حال باختن جنگی است که قرار بود یک پیروزی سریع و قاطع برای او باشد؟ جنگی که نه به مهار برنامه هستهای ایران انجامیده، نه نفوذ منطقهای تهران را متوقف کرده و نه توانسته ثبات سیاسی و اقتصادی مورد نظر واشنگتن را تأمین کند.
با باقی ماندن کنترل ایران بر تنگه هرمز، مقاومت این کشور در برابر امتیازدهی هستهای و دوام حکومت، تردیدها درباره اینکه ترامپ بتواند موفقیتهای تاکتیکی را به نتیجهای تبدیل کند که بتواند آن را یک پیروزی ژئوپلیتیکی جلوه دهد، رو به افزایش است. تحلیلگران میگویند ادعاهای مکرر او درباره پیروزی کامل، توخالی به نظر میرسد. ترامپ در معرض این خطر است که آمریکا و متحدان عرب خلیجفارسش از این درگیری در وضعیتی بدتر خارج شوند، در حالی که ایران، با وجود آسیبهای نظامی و اقتصادی، ممکن است در نهایت از اهرم بیشتری برخوردار شود، زیرا نشان داده که میتواند یکپنجم عرضه نفت و گاز جهان را مختل کند. آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده سابق خاورمیانه برای دولتهای جمهوریخواه و دموکرات به رویترز میگوید: «سه ماه گذشته، و به نظر میرسد جنگی که قرار بود برای ترامپ یک حمله کوتاهمدت باشد، در حال تبدیل شدن به یک شکست راهبردی بلندمدت است.»
ترامپ گفته بود اهدافش از ورود به جنگ این بوده که مسیر ایران به سوی سلاح هستهای را ببندد، توانایی آن برای تهدید منطقه و منافع آمریکا را پایان دهد و شرایط را برای سرنگونی حاکمان ایران توسط مردم آسانتر کند. اما هیچ نشانهای وجود ندارد که اهداف او، که بارها تغییر کردهاند، محقق شده باشند و بعید هم هست که چنین شود.