صلابت ایران در میدان نظامی و دیپلماسی، همچنان در روز هفتاد و چهارم جنگ نمایان است. هر قدر گزارشها از وخامت وضعیت ترامپ حکایت میکنند، عصبانیت او آمیخته به دروغ و دغل و تناقضگویی هم بیشتر میشود.
دونالد ترامپ روز گذشته گفت: «پیشنهاد تهران، یک تکه آشغال است و من حتی خواندن آن را تمام نکردم... آتشبس در ICU است و با آنها کار دارم، چون آنها دیوانهاند. آنها ۲ روز پیش با خارجکردن اورانیومها موافقت کردند، اما بعداً نظرشان تغییر کرد. ما ۴ روز برای سندی از ایران منتظر ماندیم که تنظیم آن بیش از ۱۰ دقیقه زمان نمیبرد... مذاکرهکنندگان ایرانی مدام نظرشان را عوض میکنند؛ آنها افرادی کاملاًً فاقد صداقت هستند. راهحل دیپلماتیک با ایران بسیار محتمل است».
یک مطالبه حکیمانه: ایران غرامت میخواهد
شاید یک علت این کلافگی را بتوان لابهلای گزارش آسوشیتدپرس دید که به نقل از دیپلماتهای منطقهای خبرداد: ترامپ از اصرار ایران برای دریافت غرامت جنگی، عصبانی است. او از هرگونه پرداخت غرامت به ایران واهمه دارد چون به طور سنتی، طرف بازنده در جنگ اقدام به پرداخت غرامت میکند و هرگونه پرداخت غرامت، به منزله پذیرش شکست در جنگ با ایران است.
شبکه فاکس نیوز هم جزئیات جدیدترین پیشنهاد ایران را شامل «دریافت غرامت بابت خسارات جنگی، به رسمیت شناختن حاکمیت ایران بر تنگه هرمز، پایان دزدی دریایی آمریکا علیه کشتیهای ایرانی و آزادسازی داراییهای مسدود شده ایران» عنوان کرد و گفت: ترامپ از پاسخی که ایران داده وحشتزده و عصبانی شده و آن مطالبات را زباله خوانده است. تهران در پاسخ به طرح آمریکا، مجموعهای از خواستهها را مطرح کرده است؛ ایالات متحده باید غرامت جنگ به ایران بپردازد. حاکمیت ایران بر تنگه هرمز به رسمیت شناخته شود. تمام تحریمهای آمریکا پایان یابد. داراییهای بلوکهشده ایران آزاد شود. اینها خواستههای رسمی ایران از دولت ترامپ است. قالیباف، رئیسمجلس ایران، در توئیتر نوشت: «هیچ جایگزینی جز پذیرش حقوق مردم ایران طبق پیشنهاد ۱۴ مادهای وجود ندارد. هر رویکرد دیگری کاملاًً بینتیجه خواهد بود؛ چیزی جز شکست پشت شکست. هر چه بیشتر پای خود را بکشند، مالیاتدهندگان آمریکایی بیشتر هزینه خواهند داد.».
ناراضی اما نگران و هراسان
از طرف دیگر، وبسایت شبکه سیانان گزارش داد: دونالد ترامپ از نحوه مدیریت مذاکرات توسط ایران برای پایان جنگ بهشدت ناامید شده و به گفته برخی مشاورانش، جدیتر از هفتههای اخیر در حال بررسی ازسرگیری عملیات گسترده نظامی است. او بهویژه از ادامه بستهبودن تنگه هرمز و آنچه مانع پیشرفت در مذاکرات هستهای شده، ناراضی است.
سیانان در عین حال افزود: ترامپ از پایان آتشبس هراس دارد. دولت «ترامپ» در هفتههای اخیر بارها مواضعی متناقض درباره تنشها با ایران اتخاذ کرده و همزمان تلاش کرده آتشبس شکننده را حفظ کند. رویکردی که از نگرانی واشنگتن نسبت به هزینههای سیاسی، اقتصادی و نظامی بازگشت به جنگ گسترده حکایت دارد. مقامهای آمریکایی شدیداً نگران از بین رفتن آتشبس هستند. این را میتوان از واکنش آنها به پاسخ ایران نسبت به اقدامات تحریکآمیزشان در تنگه هرمز دریافت.
«الایجا مگنیر» تحلیلگر ارشد خاورمیانه و جنگ، در واکنش به مواضع اخیر ترامپ نوشت: دونالد ترامپ گفت «ایران از این به بعد به ما نمیخندد». او درست میگوید کل دنیا به او میخندد. او پاسخ ایران به طرحش را دوست ندارد. اما ایران که برای جلب رضایت ترامپ پیشنهاد نمینویسد. ایران برای منافع، حقوق و بقای خودش مذاکره میکند. انگار این واقعیت ساده را رئیسجمهوری که دیپلماسی را مثل معامله املاک میبیند و مخالفت را با توهین اشتباه میگیرد، نمیفهمد. مذاکره با کسی که عمیقاً غیرسیاسی است و ظاهراً از نیروهایی که بحران اطرافش را شکل میدهند بیخبر است، بسیار دشوار است.
تحقیر شده در آستانه سفر به پکن
ترامپ همچنین در آستانه سفر به چین، تحت فشار مضاعفی قرار دارد. فیلیپ گوردون، دستیار سیاست خارجی رؤسای جمهور پیشین آمریکا در اینباره گفت: با شکست در دستیابی به توافق با ایران پیش از دیدار با «شی»، ترامپ با اقتصادی تحت فشار، کاهش محبوبیت در نظرسنجیها، چشمانداز ضعیف میاندورهای، کاهش مهمات کلیدی، انتقال داراییهای نظامی از هند و اقیانوسیه به خاورمیانه و تحقیر شده توسط ایران در حالی که با یک قدرت بزرگ مثل چین هم روبهروست، به پکن خواهد رسید. او، یک ماه پیش این اجلاس را به تعویق انداخت تا از این سناریو اجتناب کند و اکنون خود را در موقعیت چانهزنی ضعیفتری نسبت به آن زمان میبیند.
جان بولتون، مشاور سابق امنیت ملی ترامپ درباره وضعیت ترامپ گفت: او در تله خودساخته جنگ با ایران گرفتار شده است. حتی اگر تهران آتشبس پیشنهادی ترامپ را بهعنوان مبنایی برای مذاکرات آینده پذیرفته باشد، برای انجام هر کاری، از جمله باز کردن تنگه هرمز، عجله نخواهد کرد. کاملاًً قابل پیشبینی است که تهران میتواند تنگه را مانند چرخاندن یک کلید باز و بسته کند.
ایران، هزینههای جنگ را به داخل آمریکا کشانده است
جان کاوولیک، تحلیلگر آمریکایی در گفتوگو با بیبیسی، از فشار مدیریت شده ایران بر آمریکا خبر داد و افزود: ایرانیها با نگاهی راهبردی و با دقت، بازارها و نوسانات قیمت در آمریکا و اروپا را رصد میکنند و هزینه جنگ را به داخل آمریکا منتقل کردهاند؛ همین مسئله باعث شده ترامپ برای ادامه حملات و تشدید بحران، با ملاحظات سیاسی و اقتصادی جدی روبهرو شود. ادامه جنگ و افزایش قیمتها میتواند بیش از ایران، به دونالد ترامپ و جمهوریخواهان آسیب بزند.
در این میان، نتایج نظرسنجی رویترز با همکاری مؤسسه ایپسوس نشان میدهد حدود ۶۶ درصد (دو نفر از هر سه آمریکایی) معتقدند که ترامپ، توضیح نداده است چرا واشنگتن وارد جنگ با ایران شده است؟ جنگ موجب افزایش نگرانیهای اقتصادی در آمریکا شده است. سهچهارم آمریکاییها از جمله حدود نیمی از جمهوریخواهان معتقدند دولت ترامپ تا حد «قابلتوجهی» در افزایش قیمت بنزین مسئول است.
وقتی یک جنگطلب کهنه کار به شکست آمریکا اعتراف میکند
یادداشت رابرت کاگان، از سران جریان جنگطلب «نومحافظهکاران» در نشریه آتلانتیک، سر و صدای زیادی بر پا کرده است. او تأکید کرد که ایران در حال کیش و مات کردن آمریکا در جنگ است و بعید است که این روند تغییر کند. در واکنش به این ارزیابی، کاتلین تایسون، نویسنده، بانکدار و متخصص در حوزه نقدینگی جهانی نوشت: رابرت کاگان دهههاست که پشت هر جنگ ایالات متحده بوده است. اینکه او بپذیرد ایالات متحده با شکست در برابر ایران، هژمونی خود را از دست داده، نشانهای بزرگ از تغییر نظم جهانی است. او شوهر ویکتوریا نیولند است. او عامل تغییر رژیم، جنگ و شر در همه جا، به ویژه اوکراین بود.
همزمان، میتسوگو سایتو دیپلمات ارشد ژاپنی درباره جنگ اخیر نوشت: سنتکام دچار فرسایش شده و خالی کردن میدان از سوی ناو جرالد فورد نشانه این اتفاق است. بازگشت ناو «جرالد فورد» به دلیل خستگی مفرط خدمه، نشاندهنده فرسودگی ارتش آمریکا و محدود شدن گزینههای نظامی ترامپ علیه ایران است. نبرد فعلی یک «بازی بزدل» برای تابآوری است.
گریبان اسرائیل را بگیر که فریبت دادند
جو کنت مقام مستعفی دولت ترامپ هم مدتی است که افشاگرانه درباره شکست آمریکا سخن میگوید. او تأکید کرد: ترامپ باید خشم خود را متوجه مقامات اسرائیل کند که به او دروغ گفتند تا ما در این جنگ گرفتار شویم. ترامپ ناامید است چون اسرائیلیها رؤیای پوشالیِ مسلحکردن کردها و دیگر مخالفان ایرانی را به او فروختند که به سرعت حکومت ایران را سرنگون کرده و به پیروزی سریع منجر خواهد شد. این اتفاق نیفتاد، زیرا این طرح بر پایه آرزواندیشی بود، نه واقعیتهای میدانی. ترامپ به جای اینکه از کردها عصبانی باشد، باید خشمش را متوجه مقامهای دولت اسرائیل کند؛ همانهایی که با دروغ و اطلاعات جهتدار، آمریکا را وارد این جنگ کردند. همچنین باید از افراد حلقه نزدیک خودش که اجازه دادند اسرائیل سیاست آمریکا را در راستای اهداف خودش هدایت و دستکاری کند، حساب بخواهد.
انسداد هرمز، بودجه پنتاگون را میبلعد
هزینههای اقتصادی جنگ همچنان محل بحث رسانههاست. خبرگزاری بلومبرگ در این زمینه نوشت: انسداد هرمز، بودجه نظامی آمریکا را میبلعد. کشتیرانی تجاری از طریق تنگه هرمز همچنان کاملاًً متوقف است، نیروی دریایی ایالات متحده با بسته ماندن تنگه هرمز با هزینههای فزایندهای روبهرو است. نیروی دریایی آمریکا همچنان در باتلاق تنگه هرمز دست و پا میزند. تا زمانی که تنگه هرمز بیثبات باقی بماند، نیروی دریایی هر بار که یک ناوشکن را از این آبراه عبور میدهد، با میلیونها دلار هزینه اضافی مواجه میشود و چنین عبورهایی به خودی خود بعید است که تنگه را دوباره باز کنند.
همچنین فایننشالتایمز در برآورد هزینههای جنگ خاطر نشان کرد: جنگ ایران باعث شده اقتصاد آمریکا بهخاطر افزایش نرخ بهره، ۲۰۰ میلیارد دلار خسارت ببیند. اکنون هرگونه حمایتی از سوی بانک مرکزی برای کاهش فشار بر بازار کار بیرونقِ آمریکا منتفی به نظر میرسد؛ چراکه صعود قیمت سوخت، تورم را به بالاترین سطح ۳ سال اخیر رسانده است.
خسارت سه هزار میلیارد دلاری روی دست آمریکا
گزارش نیویورک تایمز در این باره میگوید: در حالی که پنتاگون هزینه جنگ با ایران را حدود ۲۵ میلیارد دلار اعلام کرده، بسیاری از اقتصاددانان میگویند این رقم تنها بخش کوچکی از هزینه واقعی این درگیری است و اثرات اقتصادی آن میتواند به صدها میلیارد یا حتی تریلیونها دلار برسد. جاستین ولفرز، اقتصاددان دانشگاه میشیگان، تأکید میکند رقم اعلامشده وزارت دفاع فقط هزینههای مستقیم نظامی را دربر میگیرد و پیامدهای گسترده اقتصادی در آن محاسبه نشده است. کارشناسان برآورد میکنند افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی ناشی از این جنگ حدود ۲۰۰ میلیارد دلار به اقتصاد آمریکا آسیب زده و ممکن است یک میلیون شغل را از بین ببرد رقمی که در صورت افزایش نرخ بهره برای مهار تورم میتواند ۲۰۰ میلیارد دلار دیگر افزایش یابد.
در بازارهای مالی نیز پیامدها محسوس بوده و کاهش حدود ۵ درصدی ارزش سهام شرکتها نزدیک به ۳ تریلیون دلار از ارزش بازار را از بین برده است. در همین حال اقتصاددانان گلدمن ساکس پیشبینی کردهاند رشد اقتصادی آمریکا حدود نیم درصد کاهش یابد که به معنای از دست رفتن حدود ۴۰۰ میلیارد دلار درآمد ملی در سالهای آینده است. از سوی دیگر کاخ سفید درخواست ۲۰۰ میلیارد دلار بودجه اضافی برای ادامه جنگ ارائه کرده و پیشنهاد بودجه دفاعی ۱.۵ تریلیون دلاری برای سال ۲۰۲۷ را مطرح کرده است که به گفته تحلیلگران میتواند بار مالی قابل توجهی برای خانوارهای آمریکایی داشته باشد.
کارنامه موفق ایران در نابودی توانمندیهای آمریکا
کارن کوات کوسکی، سرهنگ دوم بازنشسته نیروی هوائی آمریکا درباره اهمیت ضربهای که ایران زد، گفت: ایرانیها در نابودی تواناییهای آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج خوب عمل کردند و به اسرائیل ضربه سختی زدند. آنها واقعیت توان نظامی آمریکا را به درستی تشخیص دادهاند. ما واقعاً نمیتوانیم آنها را مجبور به کاری کنیم. نظامیان ما در تقلا هستند که چطور ترامپ را راضی نگه دارند اما همزمان فاجعه عظیمی به بار نیاورند. اگر ستونها را مقایسه کنید، چه کسی بیشتر شکست خورده است؟ قطعاً نیروی دریایی و هوائی آمریکا بیشتر شرمنده شدهاند. تابآوری ایرانیها چیزی است که ترامپ نمیفهمد. ارتش آمریکا نمیتواند از آن تقلید کند. رادارهایی را که نابود کردند چه کردیم؟ آیا هیچکدام از تأسیسات خلیج را که ایران هفته اول جنگ نابود کرد، بازسازی کردهایم؟ نه، نکردهایم نمیتوانیم.
عظیمترین ماشین نظامی تاریخ به زانو درآمد
«تیم مارشال» تحلیلگر ژئوپلیتیک و نویسنده کتاب پرفروش «زندانیان جغرافیا» هم گفته است: تنگه هرمز، عظیمترین ماشین نظامی تاریخ جهان را به زانو درآورده است؛ آنها نمیتوانند از پسِ این شکاف ۲۰ مایلی برآیند. پیروزی ایران در تنگه هرمز یک شکست استراتژیک جهانی و تکاندهنده برای ایالات متحده خواهد بود.