محاسبات درباره نتایج و عواقب جنگ علیه ایران، هر قدر دقیقتر میشود، اعتراضات علیه اقدام بیهوده و پر خسارت ترامپ بیشتر میشود.
روز هفتاد و پنجم جنگ، در حالی که ترامپ با دستان خالی و موقعیتی متزلزل عازم کشور رقیبی مثل چین میشد، وزیر جنگ او مورد اعتراضات مستند اعضای کنگره قرار گرفت و هیچ پاسخی نداشت. ترامپ هم کلافه از این انتقادها، برای چندمین بار منتقدان را مورد ناسزا قرار داد و آنها را خائن خطاب کرد. اما ناسزاگوییها، نمیتواند پاسخگوی نگرانیهای پدید آمده در آمریکا در ابعاد نظامی، امنیتی، ژئوپلیتیک و اقتصادی باشد. دیروز، اداره اطلاعات انرژی آمریکا اذعان کرد: اگر تنگه هرمز تا اواخر ژوئن [اوایل تیرماه] بسته بماند، قیمت نفت خام، ۲۰ دلار در هر بشکه بیشتر خواهد شد. در حالی که وعده بنزین دو دلاری ترامپ در انتخابات به بنزین 5 تا 7 دلاری در هر گالن ختم شده و محبوبیت وی در حال سقوط آزاد است، خبرنگاری از ترامپ پرسید: «وضعیت مالی آمریکاییها تا چه حد شما را برای توافق (با ایران) ترغیب میکند؟». ترامپ در پاسخ گفت: حتی ذرهای هم من به وضعیت مالی آمریکاییها(!) فکر نمیکنم. فقط به یک چیز فکر میکنم، ایران اجازه ندارد سلاح هستهای داشته باشد!
رسیدگی به شکست راهبردی در سنا
اما جلسه استماع سنا با حضور وزیر جنگ و رئیس ستاد مشترک هم محل مجادلات تند و جدی بود. بخشی از این گفتوگوها را بخوانید:
سناتور کریس مورفی: ایران همچنان بخش عمدهای از موشکها و پهپادهای خود را در اختیار دارد و برنامه هستهای ایران همچنان پابرجاست. ایران پس از جنگ از نظر نفوذ جهانی حتی قدرتمندتر از قبل شده. این وضعیت برای واشنگتن یک فاجعه کامل است... رئیسجمهور گفت که ۸۰ درصد از توان موشکی ایران نابود شده است. اما گزارش عمومی میگوید که فقط ۳۰ درصد نابود شده... آیا میتوانید پاسخی به ما بدهید که عدد واقعی چقدر است؟
پیت هگست وزیر جنگ: من هم مثل رئیس کمیته پاسخ میدهم. اطلاعات افشا شدهای را که ممکن است اشتباه باشد یا نباشد، تأیید نمیکنم.
پیت هگست در مجادله با سناتور کونز: ایران فوقالعاده تضعیف شده و میخواست با ما توافق کند.
سناتور کونز: نگرانی من این است که شما به یک سری پیروزیهای تاکتیکی دست یافتهاید، اما در آستانه یک شکست استراتژیک هستید.»
هگست: به نظر من خیلی احمقانه است. ما ۷۴ روز است که وارد جنگ شدهایم و شما درباره یک شکست استراتژیک صحبت میکنید؟!
سناتور کونز: شما دارید به من حمله میکنید، من دشمن شما نیستم. شما همین چند لحظه پیش گفتید که «ما کنترل تنگه را در دست داریم». اما کاملاًً مشخص است که بازگشایی تنگه هرمز همچنان از دسترس ما خارج است؛ و دلیل عمدهاش این است که ایران، ذخیره قابلتوجهی از پهپادهای ارزان و مرگبار را حفظ کرده و رقبای ما نیز در حال کمک به آنها برای بازسازی این ذخایر هستند. آقای وزیر، برنامه شما برای بازگشایی تنگه هرمز چیست؟
هگست: بخش عمدهای از سؤال شما بسیار غیرمنصفانه است(!)
هزار میلیارد، نه ۲۹ میلیارد دلار
همچنین سناتور ارشد ایالت ایلینوی خطاب به رئیس ستاد مشترک ارتش گفت: واشنگتن با بودجههای تریلیون دلاری، مقابل ایران با بودجهای بسیار ناچیز به گروگان گرفته شده است! وقتی از بودجههای نظامی تریلیون دلاری و فراتر صحبت میکنیم به نظر میرسد کشوری با بودجهای بسیار ناچیز، ما را در تنگه هرمز گروگان گرفته است.
وبسایت سیانان در همینباره گزارشی نوشت: پنتاگون روز سهشنبه هزینه جنگ با ایران را تاکنون
۲۹ میلیارد دلار اعلام کرده است.اما کارشناسان بودجههای نظامی هشدار میدهند که هزینه نهائی این درگیری برای مالیاتدهندگان آمریکایی میتواند دستکم به یک تریلیون دلار برسد. «لیندا بیلمز» متخصص سیاست عمومی در دانشگاه هاروارد، هزینههای جنگ را به دو بخش کوتاهمدت و میانمدت تا بلندمدت تقسیم کرده است.
نیکلاس کریستوف، ستوننویس نیویورکتایمز هم معتقد به شکست راهبردی است. او نوشت: جنگ ایران یک شکست استراتژیک بوده است. هنوز هیچ راهحل سادهای برای از سرگیری جریان نفت، گاز و کود شیمیایی وجود ندارد. روزنامه واشنگتنپست، رسانه دیگری است که در این زمینه اذعان کرد: جنگ در ایران باعث افزایش شدید تورم شده است، زیرا افزایش قیمت بنزین در اقتصاد آمریکا موج میزند و ضربهای به کاخ سفید وارد میکند که اعتبار اقتصادی خود را در گرو کاهش هزینهها گذاشته است.
خلاصه هوش مصنوعی از ۱۶۰۰ نظر درج شده زیر این خبر در واشنگتن پست اینگونه است: این نظرات، انتقاد شدیدی از نحوه مدیریت جنگ با ایران توسط دولت ترامپ را بیان میکند و آن را به بیصداقتی و بیکفایتی متهم میکند. بسیاری از معتقدند که دولت، مردم را در مورد هزینهها و پیامدهای واقعی جنگ گمراه میکند، و برخی معتقدند که ایران قابل اعتمادتر از دولت ایالات متحده است. همچنین ناامیدیهایی در مورد عدم آمادگی و برنامهریزی استراتژیک و همچنین نگرانیهایی در مورد انگیزههای دولت و تأثیر آن بر اعتبار ایالات متحده وجود دارد.
نتانیاهو وعدههای پوشالی به ترامپ فروخت
صهیونیستها از یک طرف مورد اعتراض دیگران قرار دارند و از طرف دیگر میان خودشان هم به خاطر جنگافروزی احمقانه نتانیاهو دعوا راه افتاده است. میشل یاکولف ژنرال بازنشسته فرانسوی که کشورش درگیر آسیبهای اقتصادی ناشی از جنگ است، خطاب به کارشناس اسرائیلی گفت: شما درباره ایران مشتی وعده پوشالی به ترامپ فروختید، افتضاح به بار آوردید و حال میخواهید تا «آخرین سرباز آمریکایی» با ایران بجنگید.
وبسایت رادیو فردا هم ضمن مرور مطالب رسانههای رژیم صهیونیستی نوشت: از حالا روشن است که اگر سه هدف نتانیاهو، یعنی «نابودی برنامه هستهای، مهار برنامه موشکی و تغییر رژیم ایران» حاصل نشود، این امر دستمایه انتقاد از او و حزب لیکود در انتخابات پنج ماه دیگر خواهد بود؛ چه منتقدین، چه حامیانش. راویو دروکر، روزنامهنگار سرشناس در روزنامه «هاآرتص» نوشت: این رئیس موساد بود که در تماس ویدئویی از تلآویو به کاخ سفید، به رئیسجمهور ترامپ اطمینان داد در صورت جنگ با ایران، تغییر رژیم در تهران حتمی است. طرح نتانیاهو و ترامپ برای تغییر رژیم «آماتوری» بود... اگر هدف تغییر رژیم نبود، حذف رهبر ایران چه منطقی داشت؟ اگر این رهبر مُسنّ به مرگ طبیعی فوت میکرد، احتمال انتقال ایران به دست سید مجتبی فرزند وی، و افراطیتر شدن حکومت بسیار کم بود. خیالپردازیها، تهدید ناشی از ایران را به شدت افزایش داده است.
باراک: اسرائیل و آمریکا شکست راهبردی خوردند
در همین حال، ایهود باراک، نخستوزیر پیشین اسرائیل اظهار کرد: شکست دادن ایران از طریق محاصره بسیار دشوار است. آسیبی که هر هفته به اقتصاد جهانی وارد میشود و در حال انباشته شدن است، فشار سنگینی بر ترامپ وارد خواهد کرد؛ ترامپی که فقط چند ماه تا انتخابات میاندورهای فاصله دارد و برای او سرنوشتساز خواهد بود. در این میان، جام جهانی و همچنین دیدار با رئیسجمهور چین هم در پیش است. به همین دلیل، گزینه ادامه محاصره هرمز، گزینهای تضمینشده و مطمئن نیست.
او میافزاید: ترامپ به سمت یک جنگ بزرگ نخواهد رفت. حتی اگر چنین گزینهای را انتخاب کند، این فقط یک ضربه کوتاه و متمرکز علیه زیرساختهای انرژی خواهد بود. اما این اقدام میتواند خسارت بسیار بزرگی داشته باشد؛ چون مردم ایران را حول حکومت متحد میکند و علیه جنگ بسیج خواهد کرد. هرکسی خیال میکند چنین اقدامی باعث سقوط حکومت میشود، نمیداند درباره چه صحبت میکند. ایران بهخاطر حمله به نیروگاهها و تأسیسات انرژی، موضعش را تغییر نخواهد داد.
ایهود باراک درباره جنگهای سه سال اخیر هم گفت: بهوضوح نوعی غرور و تکبر وجود داشت؛ و غرور برای اسرائیل چیز خطرناکی است. همین مسئله از جمله باعث شد که با وجود دستاوردهای نظامی فوقالعاده پس از نزدیک به سه سال، هیچیک از اهداف محقق نشود. چرا؟ بهخاطر یک سوءبرداشت عمیق. یک عدم تقارن عظیم وجود دارد و عملاً هیچ راه واقعبینانهای برای تحقق آن غرور و بلندپروازیها وجود ندارد. از نظر راهبردی، آنچه پس از سه سال در حال شکلگیری است، یک شکست راهبردی است.
ایران به نسبت دوران برجام دست بالاتر را دارد
اسکات ریتر افسر اطلاعاتی سابق پنتاگون در گفتوگو شبكه الجزيره اذعان کرد: ذخایر موشکی آمریکا به نقطه صفر رسید؛ اما ایران زرادخانه خود را بازیابی کرد. ایران نه شکست خورد، نه تسلیم شد؛ بلکه میدان نبرد اقتصادی را خودش تعیین کرد و صادرات نفت ادامه دارد. اگر آمریکا دوباره حمله کند، نهتنها شکست میخورد؛ بلکه اقتصاد خلیجفارس و جهان فرو میریزد.
شان بل افسر سابق نیروی هوائی انگلیس و تحلیلگر نظامی ارشد شبکه اسکای نیوز هم میگوید: ایران نسبت به سال 2015 (انعقاد برجام) جسورتر شده و دستِ بالاتری پیدا کرده است و بنابراین احتمالاً توافق بهتری هم نسبت به آن زمان خواهد گرفت. در آمریکا در سطح اهداف سیاسی، همهچیز کاملاًً آشفته و بههمریخته است. ایران هیچ میلی به کوتاه آمدن در برابر خواستههای آمریکا ندارد؛ آنها قرار نیست تسلیم شوند.
ترامپ خسته است؛ شکست استراتژیک، غیرقابل انکار
دیوید شنکر «دستیار وزیر خارجه سابق آمریکا در گفتوگو با بیبیسی تصریح کرد: ترامپ از دست ایرانیها خسته شده و به دنبال ادامه جنگ با ایران نیست؛ این واقعاً شوکهکننده و باعث غافلگیری است که ایرانیها تسلیم شروط ترامپ نمیشوند.
فیلیپ گوردون مشاور امنیت ملی معاون دولت بایدن هم معتقد است: پس از ده هفته جنگ با ایران، شکست استراتژیک غیرقابل انکار است. خطر این است که ترامپ با از دست دادن فرصت اعلام پیروزی در همان هفتههای اول، اکنون نمیتواند شکست و تحقیر را بپذیرد؛ بنابراین به جستوجوی راهحل سریع بعدی ادامه خواهد داد و به این ترتیب، احتمالاً فقط اوضاع را بدتر میکند.
خائن تویی که موجب شدی تنگه بسته شود!
ترامپ دیروز در متنی آمیخته به عصبانیت نوشت: وقتی اخبار جعلی میگوید که دشمن ایرانی از نظر نظامی در مقابل ما خوب عمل میکند، این خیانت مجازی است چون چنین بیانی کاملاًً نادرست و مضحک است. آنها به دشمن کمک و یاری میرسانند! این فقط به ایران امید کاذب میدهد در حالی که نباید هیچ امیدی وجود داشته باشد. اینها ترسوهای آمریکایی هستند که علیه کشور ما ریشه دواندهاند. فقط بازندگان، ناسپاسان و احمقها میتوانند علیه آمریکا استدلال کنند!
در واکنش به این ادبیات موهن، دنیل دیویس سرهنگ بازنشسته آمریکایی، نوشت: ترامپ، کسانی را که در مورد جنگ ایران صادق هستند، به «خیانت» متهم کرد. با وجود گذشت بیش از دو ماه از شروع احمقانه جنگ توسط ما و هفتهها محاصره دریایی، ایران همچنان کنترل کامل تنگه هرمز را در دست دارد. رئیسجمهور کسانی را که مایل به گفتن حقیقت هستند، به خیانت متهم میکند. برعکس؛ کسی که بیشترین آسیب را به آمریکا وارد کرده، فردی است که تصمیم گرفت کشورمان را وارد جنگی کند که نمیتوانست در آن پیروز شود و موجب تخریب ۱۶ پایگاه نظامی ما در منطقه شد. راه را برای ایران باز کرد تا کنترل تنگه هرمز را به دست بگیرد –کاری که در تاریخ ۴۷ ساله خود هرگز انجام نداده بود.-متحدان ما را متحمل خسارات قابل توجه کرد. منجر به افزایش سرسامآور قیمت نفت شده که موجب افزایش قیمت بنزین و گازوئیل در ایالات متحده شده. مستقیماً منجر به افزایش تورم به ۳.۸درصد شده است و اگر رئیسجمهور به زودی احمقانهتر تصمیم به از سرگیری جنگ بگیرد، ممکن است دچار رکود غیرقابل تصوری شویم... شما به من بگویید چه کسی خیانتکار است؟
شکستخورده جنگ، اگر میتوانست به چین نمیرفت
سفر ترامپ به چین آن هم از موضع ضعف و با وضعیت سرشکستگی در جنگ با ایران، مورد توجه رسانه قرار دارد. نشریه تایم در یادداشتی با عنوان «چرا سفر ترامپ به چین قرار است شکست بخورد؟»، نوشت: با توجه به آتشبس شکننده ترامپ با ایران در تنگه هرمز، تعجبآور است که سفر او به چین اصلاً در حال انجام است. فرماندهان کل قوای آمریکا معمولاً در حالی که درگیر جنگی پرهزینه و در حال شکست هستند، دشمن اصلی خود را با خوشحالی نمیپذیرند. با این حال، با توجه به ظاهر زشت به تعویق انداختن سفر برای بار دوم ترامپ نتوانست به این سفر نرود.
درو تامپسون، مدیر پیشین چین، تایوان و مغولستان در دفتر وزیر دفاع میگوید: «من شک دارم که شما به نتیجهای برسید.» آلن کارلسون، کارشناس چین در دانشگاه کرنل، موافق است: «احتمال اینکه چیزی از این مذاکرات به دست آید، بیش از صفر نیست.» وجود اینکه نیمی از نفت چین و تقریباً یکسوم واردات گاز طبیعی مایع آن از تنگه عبور میکند و حدود ۱۳درصد واردات نفت پیش از جنگ مستقیماً از ایران است، پکن تاکنون به طرز شگفتآوری این اختلال را پشت سر گذاشته است. بنابراین، شی میتواند به حق احساس غرور کند، به ویژه در مقایسه با متحدان تحت فشار آمریکا، و بعید است که برای حل بحران تلاش کند.
نیک بیسلی، استاد روابط بینالملل در دانشگاه لا تروب استرالیا میگوید: «واقعاً گیجکننده است. قدرتمندترین کشور جهان توسط دولتی اداره میشود که نمیتواند استراتژی داشته باشد و انجام دهد. این تنها نتیجهای است که در این مرحله میتوانی بگیری.»
سفری زیر سایه سیطره ایران بر تنگه هرمز
نشریه انگلیسی گاردین هم در یادداشتی مینویسد: ترامپ برای نشست پرمخاطره با «شی جین پینگ» به چین میرود، در حالی که جنگ ایران، بر سر مذاکرات سایه افکنده است. مناقشه خاورمیانه که ترامپ آغاز کرد و به نظر میرسد قادر به پایان دادن به آن نیست، سایه سنگینی بر دو روز مذاکرات خواهد انداخت. جنگ وارد سومین ماه خود شده است، تهران کنترل خود را بر تنگه هرمز محکمتر میکند و واشنگتن تلاش میکند آتشبس شکننده را به یک توافق پایدار تبدیل کند. ایالات متحده اخیراً چندین شرکت چینی را که متهم به کمک به حمل نفت ایران و تأمین تصاویر ماهوارهای بودند که ظاهراً در عملیات نظامی ایران استفاده شدهاند، تحریم کرده است. وزیر خارجه چین هفته گذشته میزبان همتای ایرانی خود، در پکن بود و از حق ایران برای توسعه انرژی هستهای غیرنظامی دفاع کرد. شی همچنین انتقاد ضمنی از آمریکا در مورد جنگ ارائه داده است. او گفته است که حفظ حاکمیت قانون بینالمللی در اولویت است و افزوده است که «نباید به طور گزینشی اعمال یا نادیده گرفته شود» و همچنین نباید اجازه داد جهان «به قانون جنگل» بازگردد.
گدایی نویسنده دموکراتها از اروپا برای آمریکای مستأصل
در همین شرایط، توماس فریدمن در نوشتهای خباثتآمیز در نیویورک تایمز، خطاب به اعضای ناتو نوشت: لطفاً کمک کنید. ترامپ استراتژیای برای ایران ندارد. متوجهام. شما او را به دلایل کاملاًً درست تحقیر میکنید. او از اوکراین فاصله گرفته، تهدید به تصرفگرینلند و الحاق کانادا کرده، پوتین را نوازش کرده، نهادها و هنجارهای دموکراتیک آمریکا را فرسایش میدهد و آنقدر به هر کدام از شما توهین کرده که صدراعظم آلمان اخیراً در پاسخ گفته آمریکا تحت رهبری ترامپ توسط ایران «تحقیر» شده است. متوجهم. حالا بر آن غلبه کنید. تمام ناوگانهای خود را جمع کنید و فوراً به خلیجفارس بروید تا به ناوگان آمریکا بپیوندید و روشن کنید که ایران هرگز اجازه نخواهد یافت تصمیم بگیرد چه کسی از تنگه هرمز عبور کند و چه کسی نکند.
او اضافه میکند: اگر شما کنار بنشینید و بگذارید رژیم بدخواه ایران با ایدئولوژی سمیاش، تنگه هرمز را گروگان بگیرد، خط حیاتی نفت جهان در وضعیتی از بیثباتی دائمی خواهد ماند. این مسئله کوچکی برای اروپا نیست. میدانم این درخواست بزرگی است و خیلی راحتتر بود اگر ترامپ یا بنیامین نتانیاهو، صداقت کافی داشتند تا برای شروع این جنگ بدون مشورت با ناتو، بدون هیچ استراتژی برای «صبح روز بعد»، عذرخواهی کنند. متأسفانه، این دو خودشیفته بیپروا که به اندازهای که فکر میکنند باهوش نیستند، اکنون خود را در گوشه گیر انداختهاند. متأسفانه، همه ما هم داخل این جعبه با آنها هستیم. وضعیتی که ایجاد کردهاند به اندازه کافی بد است. بدتر اینکه، سخت است ببینیم این جنگ چگونه به توافقی صلحآمیز پایان یابد که به رژیم اسلامی ایران عمر دوباره نبخشد.
اما دنی سیتیرینوویچ افسر ارشد سابق امان (اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل) در یادداشتی تحلیلی خاطر نشان کرد: ایران هرگز یک «تصویر پیروزی» به ترامپ نخواهد داد، چون ایران، ایران است. و ترامپ هم به چیزی کمتر از ظاهرِ پیروزی رضایت نخواهد داد. اگر در روزهای ابتدائی جنگ شاید میشد چنین ابهامی را ساخت و مدیریت کرد، با طولانی شدن آتشبس این کار بسیار دشوارتر میشود؛ چون واقعیت کمکم آشکار میشود که به اهداف اعلامشده نرسیده است.
این بنبستی راهبردی است. با خودمان صادق باشیم: تا اینجای کار، این کارزار یک شکست راهبردی بزرگ بوده است. البته دستاوردهای عملیاتی مهمی وجود داشت و سطح هماهنگی میان سنتکام آمریکا و ارتش اسرائیل واقعاً چشمگیر بود. اما جنگها فقط بر اساس موفقیتهای تاکتیکی قضاوت نمیشوند؛ بلکه بر اساس میزان تحقق اهداف راهبردی اولیه سنجیده میشوند. حکومت ایران سقوط نکرد، و در این مرحله هیچ نشانهای وجود ندارد که در آستانه آن هم باشد. در ایران تغییر رژیم رخ نداد؛ بلکه تغییراتی درون خود رژیم ایجاد شد، شاید حتی در جهتی بدتر. به نظر میرسد این بحران موقعیت رهبری و جریانهای تندروتر سپاه پاسداران را تقویت کرده و نفوذ بیشتری در روند تصمیمگیری به آنها داده است. در جبهه متعارف نظامی نیز ایران همچنان بخش عمده تواناییهای خود را حفظ کرده است. آسیبها، توان یا اراده تهران برای ازسرگیری رویارویی نظامی را تغییر ندادهاند. در حوزه هستهای، ایران همچنان ذخایر عظیمی از اورانیوم غنیشده در اختیار دارد؛ از جمله همان حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم نزدیک به سطح تسلیحاتی. و مهمتر از آن، رژیم همچنان دانش علمی و توان فنی لازم برای رساندن غنیسازی به سطح ۹۰ درصد را ـ اگر تصمیم بگیرد ـ در اختیار دارد.
برگ برنده در دست ایران؛ترامپ بدترین دشمن خود است
دنیل دیپتریس خبرنگار شیکاگو تریبیون مینویسد: پیش از جنگ، در تنگه هرمز مشکلی نبود. صدها نفتکش و کشتی روزانه از این آبراه عبور میکردند. نفت به بازار میرسید. کشتیها هدف تیراندازی قرار نمیگرفتند. ایران از تنگه به عنوان اهرم فشار استفاده نمیکرد، چون نیازی نداشت. پس از جنگ، تنگه هرمز به یک مسئله تبدیل شد. ترامپ امیدوار بود که بمباران شدید ایران، آن را به اندازه کافی میترساند تا تسلیم شود. اما این اتفاق نیفتاد. در عوض، ایران تسلیم شدن در برابر فشار را حتی بدتر از باختن جنگ به شیوهای متعارف میدانست. استراتژی ایران این بود: گسترش میدان جنگ به حاشیه خلیجفارس، بستن تنگه، و عبور از این مرحله به هر قیمتی. این استراتژی تا حد معقولی جواب داده است. ایران در واقع دارد ترامپ را از تشدید بیشتر بازمیدارد. تنگه همچنان مسدود است. موضع ایران برای پایان دادن به جنگ سختتر شده است. هرمز اکنون به عنوان یک برگ برنده در دست ایران است، در حالی که پیش از جنگ چنین نبود. و در پرونده هستهای، تهران نشان میدهد که تا پایان جنگ و لغو تحریمهای آمریکا پای میز مذاکره نخواهد نشست. در این ماجرا، ترامپ بدترین دشمن خودش است.