وضعیت دونالد ترامپ پس از 40 روز جنگ و 39 روز بیش فعالی ناکام در مقابل ایران چگونه است؟
او چنان متناقض و آشفته و در عین حال رادیکال و نافرجام رفتار کرده که نشریه آمریکایی آتلانتیک، در روز هفتاد و نهم جنگ نوشت: ترامپ از یک شخصیت غیرقابل پیشبینی، به شخصیت غیرقابل اعتماد تبدیل شده است. متحدان و رقبا به طور یکسان، کمتر احتمال دارد آنچه را که رئیسجمهور ترامپ به دنبال آن است، به او بدهند.
این تحلیل در حالی منتشر شد که وزیر خارجه پاکستان به تهران آمده بود تا پیگیر سرنوشت مذاکرات نیمه تعطیل باشد. ترامپ به عنوان طرف جنایتکار اما بازنده جنگ، قادر نیست خواستههایی را که با جنگ به آنها نرسید، با تهدید پیش ببرد و ضمناً قادر نیست بعد از کلی توهین و تحقیر نسبت به هفت رئیسجمهور قبل از خود، بپذیرد که در مقابل ایران متحمل شکست فاحشی شده است.
ترامپ غافلگیر شد ایران در موقعیت برتر است
لارا سلیگمن، خبرنگار امنیت ملی وال استریت ژورنال در این زمینه نوشت: ترامپ فکر میکرد ایران فوراً درهم میشکند و کار به بسته شدن تنگه هرمز نمیکشد. به نظر من، خودِ ترامپ، بسته شدن تنگه را دستکم گرفت. او تصور میکرد که ارتش میتواند ایران را پیش از وقوع آن شرایط، درهم بشکند. اما الان به جرأت میگویم که ایران موقعیت بهمراتب بهتری برای چانهزنی نسبت به قبل از جنگ دارد. ایران ثابت کرده که میتواند بهطور کامل رفتوآمد از طریق تنگه هرمز را کنترل کند، با همان تهدید نامتقارن؛ با پهپادها، قایقهای تندرو و موشکهای کروز و به این زودیها هم از آن دست برنمی دارد.
شکستخورده و منزوی در تمام نظرسنجیها
ترامپ در داخل آمریکا و افکار عمومی جهان، جنگ را کاملاً باخته است و ملتها غالباً مایل به همراهی با ترامپ در جنگ نیستند. تازهترین نظرسنجی مؤسسه ایپسوس در ۳۱ کشور جهان نشان میدهد افکار عمومی بهشدت با گسترش درگیری در جنگ ایران مخالف است و عمده نگرانی آنها پیامدهای اقتصادی این بحران است. بر اساس این نظرسنجی، ۸۱ درصد پاسخدهندگان معتقدند کشورشان باید از ورود به جنگ ایران اجتناب کند. در آمریکا، ۸۶ درصد شهروندان درگیری با ایران را عامل گرانی سوخت میدانند و تنها ۲۴ درصد اقدام نظامی را موجه ارزیابی کردهاند. در اروپا نیز ۸۸ درصد فرانسویها از تورم میترسند و ۸۷ درصد بریتانیاییها نگران گرانی مواد غذایی در پی اختلال در تنگه هرمز هستند. همچنین ۹۰ درصد برزیلیها انتظار تأثیر منفی بر اقتصادشان را دارند.
همچنین، کمتر از یک چهارم مردم آمریکا معتقد به پیروزی راهبردی کشورشان در جنگ با ایران هستند. مطابق نظرسنجی جدیدی که
CBS News منتشر کرده، فقط ۳۴درصد آمریکاییها باور دارند کشورشان از نظر «نظامی» در جنگ با ایران موفق بوده است. ۳۷درصد باور دارند شکست خورده است و ۲۹درصد معتقدند هنوز برای قضاوت درباره این مسئله زود است. وقتی نوبت به سؤال درباره پیروزی ایالات متحده از نظر «راهبردی» در جنگ با ایران شده است، تنها ۲۴درصد مردم آمریکا چنین باوری داشتند اما ۴۳درصد معتقد به عدم موفقیت راهبردی در برابر ایران هستند.
آمریکا در دام ایران افتاده است
درباره بحران داخلی آمریکا، روزنامه ژاپن تایمز در گزارشی خاطرنشان کرد: با تداوم جنگ، کاخ سفید برای کاهش قیمت بنزین به تقلا افتاده است. مقامات دولت آمریکا در حال بررسی دادههای بازار هستند تا ارزیابی کنند آیا میانگین قیمت ملی میتواند به ۵ دلار در هر گالن برسد یا خیر، در حالی که دادهها نشان میدهند که هفت ایالت از این مرز عبور کردهاند. دغدغههای دولت با جهش صادرات نفت و سوخت آمریکا به سطوح بیسابقه عمیقتر شده است، امری که توسط خریداران آسیایی و اروپایی برای تأمین منابع مورد نیاز هدایت میشود ولی ذخایر داخلی آمریکا را کاهش داده است.
در این میان، وبسایت آنتیوار هشدار داد: آمریکا در دام تابآوری ایران افتاده است و باید توافق کند. برخلاف انتظارات اولیه واشنگتن و تلآویو، درگیریهای اخیر نشان داد که ایران نه تنها فرونپاشید و تسلیم نشد، بلکه لایههایی از «تابآوری ساختاری» را به نمایش گذاشته که غرب از محاسبه آن عاجز بوده است. واشنگتن در دام تابآوری ایران گرفتار شده است؛ موقعیتی که ادامه فشارها رفتار تهران را تغییر نمیدهد، بلکه هزینههای خود آمریکا را به طور تصاعدی بالا میبرد. یکی از ابعاد کلیدی این تابآوری، توانایی ایران در انتقال هزینههای درگیری به اقتصاد جهانی از طریق ناامنسازی مسیرهای انرژی و افزایش قیمت نفت است. ارزیابیهای اطلاعاتی جدید نشان میدهند که ساختار قدرت در ایران دچار فلج نشده و ساختار فرماندهی خود را حفظ کرده است. در بعد نظامی نیز باقیماندن بخش عمدهای از توانمندیهای موشکی ثابت کرد که نابودی کامل بازدارندگی ایران غیرممکن است.
دو ماه بیمه ترامپی بدون یک دلار کارکرد!
تنگه هرمز با اراده ایران و ناتوانی آمریکا همچنان مسدود است و همین موجب شده تا کریس مورفی، سناتور آمریکایی بگوید: تنگه هرمز قبل از شروع جنگ باز بود، حالا داریم سعی میکنیم مشکلی را حل کنیم که خودمان به وجود آوردیم!
روزنامه فایننشال تایمز هم گزارش داد: طرح ترامپ برای بیمه کشتیها در تنگه هرمز، بعد از دو ماه حتی یک دلار هم کارکرد نداشته است.۲ ماه پس از آنکه ترامپ اعلام کرد آمریکا برای کشتیهایی که به دنبال عبور از تنگه هرمز هستند بیمه ارائه میدهد، این برنامه حتی یک دلار هم پوشش بیمهای ایجاد نکرده است. طرح ۴۰ میلیارد دلاری رئیسجمهور آمریکا به دلیل عدم وجود اسکورت نظامی در این آبراه کلیدی، با هیچ استقبالی روبهرو نشده است.
قماربازی که چیزی از راهبرد نمیفهمد
وبسایت صهیونیستی «یدیعوت آحارونوت» در تحلیل راهبرد نظامی دونالد ترامپ نوشت: رئیسجمهور آمریکا، بهدلیل ناتوانی در بهکارگیری دیپلماسی، با وجود برخی موفقیتهای تاکتیکی، در حال باختن کل جنگ است. ترامپ با تصور تحقق یک ضربه نظامی سریع و تسلیم فوری تهران، وارد کارزار شد؛ اما گزارشهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد برنامه هستهای ایران آسیب حیاتی ندیده و این کشور همچنان دستکم ۷۵ درصد از ذخایر و پرتابگرهای موشکی خود را بهصورت عملیاتی حفظ کرده است. ترامپ، مثل یک قمارباز با این توهم که میتواند با یک دور بازی دیگر، باختهای خود را جبران کند، آمریکا را به سمت ویرانی سوق میدهد؛ آن هم در شرایطی که مردم آمریکا با بحران تورم و هزینههای سرسامآور زندگی دستوپنجه نرم میکنند و ترامپ با بیاعتنایی کامل از کنار آن عبور میکند.
این روزنامه افزود: سفر اخیر ترامپ به پکن یک شکست دیپلماتیک بود. مقامات چینی، با درک موقعیت تضعیفشده او، بهخوبی دریافتند که اکنون این رئیسجمهور آمریکاست که به چین نیاز دارد، نه برعکس. اوباما با درک جریانهای ژئوپلیتیک، بدون ورود به جنگ توانست بهترین توافق ممکن را با ایران امضا کند؛ اما ترامپ، بهدلیل غرور شخصی و ناتوانی در دستیابی به توافقی بهتر، فرصت آتشبس و مذاکره را از دست داد. اگر واشنگتن هرچه سریعتر دیپلماسی تهاجمی همراه با خرد را جایگزین عملیاتهای نظامی نکند، مسیر پیشرو مستقیماً به سمت سقوط خواهد رفت.
ایران علاوه بر بستن تنگه یک اهرم مهم دیگر هم دارد
وبسایت شبکه سیانان با تأکید بر این واقعیت که «ایران بهدنبال منبع جدیدی از قدرت در اعماق تنگه هرمز است»، تأکید کرد: ایران که از موفقیت خود در انسداد تنگه هرمز در زمان جنگ جسارت یافته، اکنون به یکی از شریانهای پنهان اقتصاد جهانی روی آورده است؛ کابلهای زیردریایی زیر آبراه. ایران قصد دارد برای استفاده از کابلهای اینترنت زیردریایی که در زیر تنگه هرمز قرار گرفتهاند، از بزرگترین شرکتهای فناوری جهان هزینه دریافت کند و رسانههای وابسته به دولت به طور مبهم تهدید کردهاند که در صورت عدم پرداخت، ممکن است این ترافیک دچار اختلال شود. هفته گذشته، قانونگذاران مجلس ایران طرحی را مورد بحث قرار دادند که میتواند کابلهای زیردریایی متصلکننده کشورهای عربی به اروپا و آسیا را هدف قرار دهد. تهران پس از آنکه در جریان جنگ اخیر توانست اهمیت راهبردی تنگه هرمز را بار دیگر به جهان یادآوری کند، اکنون به دنبال تبدیل این گذرگاه حیاتی به یک اهرم اقتصادی و سیاسی تازه است.
سیانان میافزاید: این تهدید فقط متوجه اینترنت نیست؛ بلکه به یکی از حساسترین زیرساختهای جهان مربوط میشود. بخش بزرگی از ارتباطات مالی، بانکی، دادههای ابری، تماسهای بینالمللی و حتی زیرساختهای هوش مصنوعی از طریق همین کابلهای فیبر نوری زیر دریا منتقل میشود. کارشناسان هشدار میدهند که هرگونه اختلال عمدی در این شبکه میتواند زنجیرهای از بحرانهای دیجیتال و اقتصادی را از خاورمیانه تا اروپا و آسیا ایجاد کند.، آنچه نگرانیها را افزایش داده، تهدیدهای غیرمستقیم درباره «آسیبپذیری کابلها» است. ایران این پیام را منتقل کند که در صورت تشدید فشارها یا آغاز دوباره جنگ، ابزارهایی فراتر از موشک و پهپاد برای ضربه زدن به اقتصاد جهانی در اختیار دارد. چندین کابل مهم بینالمللی از نزدیکی تنگه هرمز عبور میکنند و همین مسئله به تهران امکان مانور سیاسی داده است. آسیب گسترده به این کابلها میتواند اینترنت کشورهای خلیجفارس را مختل کند، انتقالات مالی بین اروپا و آسیا را کند سازد و حتی بر صادرات انرژی و فعالیت بانکها اثر بگذارد. تجربه سال ۲۰۲۴ در دریای سرخ، زمانی که آسیب به چند کابل باعث اختلال در بخشی از ترافیک اینترنت منطقه شد، نشان داد که زیرساختهای ارتباطی زیر دریا تا چه اندازه شکنندهاند. به نظر میرسد تهران در حال آزمایش نوع تازهای از «بازدارندگی» است؛ بازدارندگیای که این بار نه با بستن تنگه هرمز، بلکه با تهدید شریانهای نامرئی اینترنت و اقتصاد دیجیتال جهان تعریف میشود.
چرا چین به ترامپ امتیاز نداد
سفر ناکام ترامپ به چین و دست خالی برگشتن او هم مورد توجه رسانههاست. رسانه آمریکایی «المانیتور» با طرح این پرسش که چرا چین در پرونده ایران به ترامپ امتیاز نداد؟، نوشت: سفر ترامپ به چین هیچ پیشرفت واقعی درباره ایران به همراه نداشت. چین همچنان بزرگترین خریدار نفت ایران است و با وجود تحریمها، نفت خام را از ایران خریداری میکند. «شی» برخلاف ترامپ که در آمریکا با فشار داخلی روبهروست، به دلایل زیر عجلهای برای حل مسئله تنگه هرمز ندارد: چین همین حالا هم درخصوص تنگه هرمز با ایران در حال تعامل و همکاری است. این درگیری برای چین یک فرصت به شمار میرود. حتی اگر پکن حاضر باشد تهران را وادار به توافق کند، هیچ تضمینی وجود ندارد که ایران از چین تبعیت کند.
روزنامه واشنگتنپست در همین زمینه تحلیلی مینویسد: جنگ با ایران، دست ترامپ را در برابر چین بست. ادامه جنگ با ایران، موقعیت دیپلماتیک دونالد ترامپ را در برابر چین تضعیف کرده است. یک سال پس از آغاز دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ، فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ، از جمله افزایش قیمت انرژی، رشد تورم و هزینههای سنگین نظامی، قدرت مانور او در مذاکرات با پکن را کاهش داده است. در دیدار اخیر ترامپ با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، اگرچه فضای ملاقات رسمی و محترمانه توصیف شد، اما شی رویکردی سرد و محتاطانه در پیش گرفت. شرایط اقتصادی و پیامدهای جنگ با ایران باعث شده جایگاه بینالمللی آمریکا نسبت به گذشته تضعیف شود.
مثل یک پسر بچه دهانگشاد و درمانده
همچنین دانیل کوهن بِندیت، نماینده پیشین پارلمان اروپا گفته است: ترامپ در برابر شی جینپینگ مثل یک پسر بچه بود؛ دیدن این صحنه برای من دردآور است. ۶ هفته است که مدام به ما لفاظیهای تکراریِ حملات «کوتاه، سریع و مؤثر» به ایران را تحویل میدهد. اینها لافزدنها و دهانگشادیهای یک خودشیفته است که دیگر واقعاً مضحک شده است.
وبگاه آمریکایی آلترنت هم معتقد است: ترامپِ حقیر بعد از سفر به چین، حقیرتر و ضعیفتر شد. شی جین پینگ در موضوع تایوان ترامپ را توبیخ کرد، در حالی که ترامپ پس از ستایشهای مکرر از رئیسجمهور چین، هیچ کمکی در مورد ایران یا هیچ موضوع دیگری دریافت نکرد. ترامپ که به دلیل جنگ فرسایشی ایران تضعیف شده بود، مدیران فناوری مانند ایلان ماسک و تیم کوک را برای چانهزنی بر سر هوش مصنوعی و مواد معدنی برده بود، اما دستخالی و بدون هیچ دستاوردی در زمینه هوش مصنوعی، ایران یا تایوان بازگشت. سفر ترامپ بار دیگر آمریکا را به مضحکهای در عرصه بینالمللی تبدیل کرد و نشان داد که او چگونه کشورش را ضعیف و رقیبش، چین را قویتر میسازد.
حربه کُند ترامپ، مقابل ایران جواب نمیدهد
در ارزیابی وضعیت متناقض ترامپ، خبرگزاری رویترز خاطر نشان کرد: در حالی که دو طرف همچنان در وضعیت بنبست قرار دارند، ترامپ نشانههایی از نارضایتی فزاینده نسبت به بحران ۱۱ هفتهای کنونی نشان داده، اما تمایل چندانی به نرمتر کردن رویکرد سختگیرانه دیپلماتیک در قبال ایران ندارد. این وضعیت، چشمانداز دستیابی به توافق را تیره میکند و نگرانیهایی ایجاد کرده که رویارویی کنونی - همراه با شوک بیسابقه به عرضه جهانی انرژی - ممکن است برای مدت نامحدودی ادامه یابد و هر از گاهی وارد دورههای خطرناک تنش و لبه پرتگاه شود. تحلیلگران میگویند ترامپ که با شعار دور نگه داشتن آمریکا از جنگهای خارجی به قدرت رسید، میخواهد در برابر ایران چهرهای خطرناک و غیر قابل پیشبینی از خود نشان دهد تا تهران را وادار به عقبنشینی در موضوع هستهای و مسائل دیگر کند. مقامهای سابق آمریکایی که با ایران مذاکره کردهاند میگویند این روش احتمالاً مؤثر نخواهد بود؛ بهویژه با توجه به غرور تاریخی ایرانیان. سوانسون، مقام سابق وزارت خارجه آمریکا که تا ژوئیه عضو تیم مذاکره با ایران بود، گفت: «این تصور غلط وجود دارد که اگر فشار کافی وارد شود، ایران تسلیم میشود؛ اما ایران اینگونه عمل نمیکند.» برخی تحلیلگران معتقدند اگر ترامپ واقعاً بهدنبال راه خروج از بحران است، بهتر است بهطور کلی لحن خود را آرامتر کند.
رویترز در گزارش دیگری نوشت: مذاکره تهاجمی ترامپ با ایران به بنبست خورده است. سیاست فشار ترامپ بعد از موفقیت در برابر بقیه کشورها، مقابل ایران به دیوار خورد. ترامپ بعد از بازگشت به قدرت، با سبکی پرهیاهو و تهاجمی توانست از کشورها در موضوعات مختلفی از تعرفهها گرفته تا درگیریهای مسلحانه امتیاز بگیرد. اما در مورد ایران، همین سبک مبتنی بر فشار، که با تهدیدها و توهینهای علنی همراه است، به بنبست رسیده است.
ترامپ که خود را «استاد معامله» میداند، مدتهاست میگوید غیرقابلپیشبینی بودن یک تاکتیک مذاکره است تا طرف مقابل را سردرگم نگه دارد اما مقامهای سابق آمریکایی که با ایران مذاکره کردهاند میگویند این شیوه با توجه به ریشهدار بودن ساختار مذهبی و نظامی جمهوری اسلامی و غرور تاریخی این کشور در برابر ایران جواب نمیدهد.
علت انسداد تنگه هرمز آمریکا و اسرائیل هستند، نه ایران
دیروز در حالی که ترامپ مجوز تعلیق تحریم نفت روسیه را که تمدید نمیکرد، لاوروف وزیر خارجه روسیه اظهار کرد: همه از ایران میخواهند که تنگه هرمز را باز کند، اما قبل از آغاز تجاوز آمریکا و اسرائیل، هیچ مشکلی در تنگه وجود نداشت. ما باید ریشه اصلی درگیریها در منطقه را درک کنیم و همه ما در اینجا بهخوبی میدانیم که علت اصلی، تجاوز آشکار آمریکا و اسرائیل علیه ایران بوده است. باید یادآوری کنم که پیش از آغاز این تجاوز، هیچ مشکلی در تنگه هرمز وجود نداشت و امنیت کشتیرانی کاملاًً برقرار بود. زمانی که این تجاوز علیه ایران آغاز شد، روشن بود که امنیت ناوبری نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
زمان عقبنشینی آمریکا از خلیج فارس فرا رسیده است
نشریه آمریکایی نشنال اینترست، در مقالهای با عنوان «آیا زمان عقبنشینی آمریکا از خلیجفارس فرا رسیده است؟»، مینویسد: حضور نظامی دائمی آمریکا در خلیجفارس، دیگر از نظر راهبردی و اقتصادی پایدار نیست. پایگاههای آمریکا اکنون خود به اهدافی آسیبپذیر تبدیل شدهاند و سیاست فشار علیه ایران نتوانسته توان بازدارندگی تهران را از بین ببرد. با توجه به افزایش بدهی آمریکا، فرسایش توان نظامی و تغییر موازنه جهانی، واشنگتن باید بهجای حضور گسترده نظامی، به سمت دیپلماسی و حضور محدودتر در منطقه حرکت کند. کشورهای منطقه باید خودشان مسئول امنیت و توازن منطقهای شوند.
ژرار آرو نماینده پیشین فرانسه در سازمان ملل هم میگوید: آمریکاییها و اسرائیلیها 40 روز دست به حمله زدند، اما نتوانستند ایران را به زانو درآورند. دلیلی ندارد که با ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل، ایران وادار به تسلیم شود. بر خلاف ادعای ترامپ، ایرانیها توانمندیهای نظامی و ابزار لازم برای پاسخ تلافیجویانه را حفظ کردهاند. اگر آمریکاییها دست به حمله نظامی بزنند، این اقدام نشاندهنده ضعف و بیبرنامگی آنها برای خروج از بنبست است.
برتراند ویلمر رئیس پیشین ستاد مشترک ارتش فرانسه نیز معتقد است: آتشبس فرصتی شد تا ایرانیها تجدید قوا کرده و مجدداً به سکوهای پرتاب دسترسی پیدا کنند. ما غربیها همواره توان اطلاعاتی ایران را دستکم گرفته و در مقابل، در برآورد قدرت سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل اغراق کردهایم.