پرسش:
براساس آموزه‌های وحیانی چه عواملی در عرصه فردی موجبات فقر و کاهش رزق و روزی انسان را فراهم می‌آورد؟
پاسخ:
در بخش‌های قبلی پاسخ به این سؤال به سه عامل بیکاری و تنبلی، بی‌برنامگی در امر معاش و توکل بر غیر خدا پرداختیم. اینک در ادامه دنباله مطلب را پی می‌گیریم.
4- گناه و نافرمانی
انجام گناه و نافرمانی خداوند رابطه خالق و مخلوق را تیره می‌کند و تغییر رفتار مخلوق، موجب تغییر نعمات الهی می‌شود و آنها را به کاستی می‌کشاند، شاید با این کیفر، بنده از تقصیر خود آگاه شود و عذر به درگاه خدا آورد.
براساس اصل اولیه «و ما من دابه الاعلی‌الله رزقها» حق تعالی هیچگاه نعمت خود را از بنده‌اش دریغ نمی‌کند، اما در اثر بدرفتاری انسان، خداوند نیز براساس اصول ثانویه «و ما اصابکم من مصیبه فبما کسبت ایدیکم و یعفو عن کثیر» هر مصیبتی که به شما می‌رسد، به خاطر کارهایی است که انجام داده‌ای و بسیاری را نیز عفو می‌کند. (شوری- 30) و یا آیه شریفه41 سوره روم «ظهر الفساد فی البر و البحر بما کسبت ایدی‌الناس لیذقهم بعض الذی عملوا لعلهم یرجعون» فساد در خشکی و دریا به خاطر کارهایی که مردم انجام داده‌اند آشکار شده است. خدا می‌خواهد نتیجه بعضی از اعمالشان را به آنان بچشاند شاید بازگردند.
در کار بدکاران و گنهکاران گرهی می‌افکند تا شاید به خود آیند و به صراط مستقیم درآیند. براساس گفتار پیامبر گرامی اسلام(ص) به ابوذر غفاری، یکی از عوامل محرومیت از رزق، نافرمانی بنده است. (مکارم الاخلاق، ص460)
امام علی(ع) در نصیحتی می‌فرمایند: «از گناهان دوری کنید، که هیچ بلایی شدیدتر از آن نیست و انسان از رزق  خود محروم نمی‌شود، مگر به دلیل انجام گناهی حتی در حد ایجاد خراش و جراحت و ناراحت کردن دیگران، چرا که خداوند فرمود: هر مصیبتی که به شما رسد، به خاطر اعمالی است که انجام داده‌اید و بسیاری  را نیز عفو می‌کند.» (همان، ص147) از این‌رو در آموزه‌های وحیانی گرفتاری در تأمین معاش به عنوان یکی از کفارات گناهان و شرط ورود به بهشت دانسته شده است. رسول گرامی اسلام(ص) به نقل از حق تعالی فرمود: «هر بنده (گنهکاری) را که بخواهم به بهشت وارد کنم، او را به مشکلات جسمانی دچار می‌کنم. اگر این مشکلات کفاره گناهان او شدند، (او را داخل بهشت کنم) وگرنه، رزق او را تنگ می‌سازم. اگر این تنگی و سختی در روزی کفاره گناهان او شدند (او را داخل بهشت می‌کنم) وگرنه مرگ را بر او سخت می‌گیرم تا او بدون گناه به نزد من آید و سپس او را داخل بهشت گردانم.» (معارج‌الیقین فی اصول الدین، ص311)
ادامه دارد