عنِ الصّادقِ جعفرِ بنِ محمدٍ (علیهِماالسّلام) قالْ: لَیسَ یَتْبَعُ الرَّجُلَ بعدَ موتِهِ مِنَ الاَجر اِلّا ثَلاثَ خِصال: صَدَقَهًٌْ أجْراها فى حَیاتِه فَهِىَ تَجرى بَعدِ موتِه و سُنَّهًُْ هُدًى سَنَّها یُعمَلُ بِها بَعد موتِه و ولَدٌ صالِحٌ یَسْتَغْفِرُ لَه(1)
امام صادق(ع) فرمود: وقتی که دست انسان از این دنیا کوتاه شد، هیچ اجری به او نمی‌رسد مگر از سه ناحیه، صدقه‌ جاریه‌ای که در زمان حیات به جریان انداخته و سنت هدایتی که آن را پایه‌گذاری کرده و بعد از مرگ به آن عمل می‌شود و فرزند صالحی که برای او از خدای متعال بعد از فوتش، طلب مغفرت بکند.
***
وقتی که دست ما از این دنیا که دار عمل است کوتاه شد، هیچ اجری نمی‌توانیم برای خودمان دست‌وپا کنیم و تدارک ببینیم مگر از سه ناحیه؛ که این هم البته مربوط می‌شود به قبل [از مرگ]، باز به همین نشئه‌ دنیایی؛ لکن اجری است که جریان دارد؛
این روایت معروفی است؛ «الا ثلاث خصال» مگر از سه کار، از سه خصلت، از سه امر، که اجر از اینها به انسان بعد از مرگ می‌رسد.
صَدَقَهًٌْ أجْراها فى حَیاتِه فَهِىَ تَجرى بَعدِ موتِه ؛]اول صدقه‌ جاریه؛ [صدقه‌ای که در زمان حیات به جریان انداخته و پس از مرگش نیز در جریان باشد.] یک وقت شما پولی را به کسی می‌دهید، این صدقه است. یک وقت پولی را مثلاً فرض کنید صرف ایجاد یک بنیادی، یک نهادی می‌کنید که پی‌در‌پی و پشت سر هم سود می‌دهد، سود آن متوقف نیست و منقطع نمی‌شود. این صدقه‌ جاریه است.
و سُنَّهًُْ هُدًى سَنَّها فَهِیَ یُعمَلُ بِها بَعد موتِه؛ دوم، سنت هدایتی که آن را پایه‌گذاری کند و بنا بگذارد که این [سنت] مورد عمل است بعد از مرگ او.
یک کار خوبی را باب کنید در جامعه. این سنتی است که هر کسی بعد از شما به آن سنت عمل کند، اجر و ثوابش به شما به صورت نو به نو می‌رسد.
وَ وَلَدٌ صالِحٌ یَسْتَغْفِرُ لَه؛ و سوم، فرزند صالحی تربیت بکنید که برای شما از خدای متعال بعد از رفتن شما طلب مغفرت بکند.
بعضی از بچه‌ها هستند که پدرها، مادرها، جانشان را، هستی‌شان را، آبرویشان را، مالشان را صرف این بچه‌ها می‌کنند، بعد از اینکه پدر از دنیا رفت یک فاتحه هم برای پدر نمی‌خوانند؛ یک طلب مغفرت هم برای پدر نمی‌کنند؛ اصلاً یادشان نمی‌آید؛ یادشان هم بیاید قضایا نقل می‌کنند نه اینکه از خدای متعال برای او طلب مغفرت کنند. آن بیچاره آن چیزی که احتیاج دارد این است که شما از خدا برای او طلب مغفرت بکنید، طلب رحمت بکنید. به این احتیاج دارد.
پدر و مادرهایتان را فراموش نکنید. یعنی یکی از چیزهایی که حتماً مقید باشید [این باشد]. در دعای شریف صحیفه‌ سجادیه درباره‌ والدین یکی از چیزهایی که حضرت از خدای متعال طلب می‌کنند این است که «توفیق بده من بعد از هر نمازی آنها را دعا کنم.» یعنی این یکی از توفیقات الهی است.
ــــــــــــــــــــــــــ
۱) الامالی شیخ صدوق، ص ۸۷
شرح حدیث در ابتدای درس خارج ، 21/2/94
*پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار رهبر معظم انقلاب