آمریکا، آنچه را با جنگ به دست نیاورد بلکه با شکست سنگین هم مواجه شد، میخواهد با ترکیب «لاف محاصره دریایی، مذاکره، و عملیات روانی» کسب کند.
تعبیر بالا، روایت مختصر از روند جنگ در روز چهل و ششم است. ترامپ، درمانده در جنگ نظامی رویارو و ناکام در مذاکرات اسلام آباد، مدعی آغاز محاصره دریایی ایران شد.
او برای چندمین بار خودستایی کرد و حال آن که محافل گوناگون آمریکایی بر سرگشتگی و سرشکستگی او شهادت میدهند. نکته قابل تأمل، عملیات رسانهای طرف آمریکایی درباره احتمال احیای مذاکرات با ایران است؛ همان مذاکرهای که چند روز قبل با تبختر به هم زد. خبرگزاری بلومبرگ میگوید: آمریکا قرار است برای باز کردن تنگه هرمز آن را محاصره کند. این کار فقط وقتی میتواند مؤثر باشد که ایران برای جلوگیری از بحرانی شدن شرایط، تحت فشار عقبنشینی کند؛ ولی ایران عقبنشینی نخواهد کرد. محاصره دریایی ایران این خطر را به همراه دارد که جنگ به آبهای آزاد کشیده شود.
مذاکره را به هم زد و دوباره دعوت به مذاکره کرد!
خبرگزاری آسوشیتدپرس دیروز به نقل از دو مقام پاکستانی نوشت: این کشور پیشنهاد کرده دور دوم گفتوگوهای میان ایالات متحده و ایران در روزهای آینده برگزار شود. مقامات آمریکایی گفتند دور جدید مذاکرات، ممکن است روز پنجشنبه برگزار شود.
در حالی که ایبیسی نیوز به نقل از مقامات آمریکایی نوشته «میانجیگران به شدت در تلاشند تا مذاکرات بین واشنگتن و تهران را از سر بگیرند»، نخست وزیر پاکستان گفت: آتشبس ایران و آمریکا همچنان برقرار است. در تلاش برای حل نکات اختلافی هستیم.
جی دی ونس معاون ترامپ هم که با تبختر و تفرعن مدعی بنبست و پایان مذاکرات اسلام آباد شده بود، دیروز به فاکس نیوز گفت: در مذاکرات با ایرانیها همه چیز بد پیش نرفت. ایرانیها در مذاکرات به سمت ما حرکت کردند، اما گامهای آنها برای جلب رضایت واشنگتن کافی نبود. شرط اساسی ما این است که ایران به طور کامل از هرگونه قابلیت غنیسازی اورانیوم محروم شود. ما میخواهیم تمام اورانیوم غنیشده را از ایران خارج کنیم. این معامله بزرگ منوط به این است که ایران از تلاش برای دستیابی به سلاحهای هستهای دست بردارد و حمایت خود از تروریسم را متوقف کند. من فکر میکنم پتانسیل یک معامله بزرگ وجود دارد، اما این به ایرانیها بستگی دارد که قدم بعدی را بردارند. بله، ما در مذاکرات با ایران پیشرفتهایی داشتهایم، اما هنوز به پایان راه نرسیدهایم.
لاف ترامپ در غربت!
دونالد ترامپ ضمن اعلام محاصره دریایی ایران، گفت: کشورهای دیگر نیز در حال حرکت هستند. ما صادقانه به کشورهای دیگر نیازی نداریم، اما آنها خدمات خود را پیشنهاد کردهاند. احتمالاً فردا این موضوع را اعلام خواهیم کرد. او همچنین در حالی که دو ناوش اخیراً با هشدار نیروی دریایی ایران مجبور به عقبگرد از تنگه هرمز شدند، ادعا کرد: نیروی دریایی ایران در اعماق دریاست و کاملاًً نابود شده است.
برخلاف این فضاسازی دروغین، روزنامه نیویورک تایمز نوشت: ترامپ مدعی شده بود دیگر کشورها هم به طرح محاصره ایران خواهند پیوست. اما کسی ادعای او را جدی نگرفته است. محاصره دریایی ایران آخرین تیر ترکش کاخ سفید است؛ اقدامی که ایران آن را معتبر نمیداند.
وزارت خارجه چین در واکنش به تهدید آمریکا گفت: محاصره دریایی ایران توسط آمریکا و افزایش حضور نظامی این کشور، تنشها در منطقه را تشدید خواهد کرد و اقدامی خطرناک و غیرمسئولانه است.
کشورهای ناتو نیز اعلام کردند در طرح ترامپ برای مسدود کردن تنگه هرمز مشارکت نخواهند کرد. اسکاینیوز هم گزارش داد: بریتانیا به محاصره تنگه هرمز از سوی ترامپ نخواهد پیوست.
در همین زمینه روزنامه گاردین نوشت: هفتههاست که موضع اروپا در مورد جنگ علیه ایران بهطور فزایندهای با اطمینان خاطر بوده است. اینکه اروپا خواستار این جنگ نسنجیده نبوده و به سختی میتوان انتظار داشت که به آن بپیوندد وقتی که نمیداند ترامپ ممکن است در آینده چه جنایتهای جنگی را در نظر داشته باشد، و مطمئناً اروپا موظف نیست ترامپ را از چاه عمیق عمدی خودش بیرون بکشد. ۲ چیز روشن شده، نخست اینکه او میخواهد از این جنگ خارج شود و دوم اینکه نمیتواند بفهمد چگونه به آنجا برسد.
زخم باز ترامپ در موقعیت ارّه!
در آمریکا، روزنامه نیویورک تایمز در یادداشتی طعنهآمیز نوشت: ترامپ در حال برنامهریزی برای «محاصره» تنگهای است که خود پیشتر تأکید کرده بود باید باز بماند... آمریکا نه میتواند به طور کامل از جنگ با ایران خارج شود و نه میتواند با پیروزی قاطع به خانه برگردد. جنگ با ایران، به یک زخم باز برای دولت ترامپ تبدیل شده و هر روز از اعتبار و ثبات اقتصادی آمریکا میکاهد.
این روزنامه میافزاید: جنگ از چهار منظر در حال تضعیف آمریکاست. بزرگترین ضربه محسوس، افزایش نفوذ ایران بر اقتصاد جهان با تسلطی است که بر «تنگه هرمز» بهدست آورده است. فقدان دوراندیشی ترامپ، نشاندهنده ناکارآمدی آشکار است. دومین ضربه، مربوط به جایگاه نظامی آمریکاست. جنگ نشان داد که ارتش آمریکا در برابر شیوههای جدید جنگ آسیبپذیر است. سومین هزینه، مربوط به متحدان آمریکا است. ژاپن، کره جنوبی، استرالیا، کانادا و بیشتر اروپای غربی از حمایت از آمریکا در جنگ خودداری کردند و آمریکا را دوست قابل اعتماد نمیدانند. چهارمین آسیب، مربوط به اقتدار اخلاقی آمریکاست. او تهدیدهای نفرتانگیزی درباره نابود کردن تمدن ایران مطرح کرد که جنایت جنگی محسوب میشوند.
در همین حال، دریابان جان میلر (فرمانده پیشین ناوگان دریایی ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا) درباره رفتار آشفته ترامپ تأکید کرد: ترامپ از بستن تنگه هرمز توسط ایران کلافه شده است! با توجه به توانایی نظامی، موشکی و پهپادی ایران، بازگشایی تنگه بسیار دشوار است.
همچنین گلوبال ریسرچ تحلیل میکند: نظامیان آمریکا در خاورمیانه هیچ هدف، راهبرد و پلن B ندارند. نبود یک برنامه منسجم، به آشفتگی در تصمیمگیری و تغییر مداوم اهداف منجر شده و این خطر را افزایش داده که آمریکا در یک درگیری فرسایشی در منطقه گرفتار شود.
درآمد آمریکاییها در باک بنزین ناپدید میشود
جنگ و فشار متصاعد از آن، در حال کمانه کردن به عمق آمریکاست. جو کنت رئیس پیشین مرکز ملی مبارزه با تروریسم در دولت ترامپ که در اعتراض به جنگ علیه ایران استعفا داد، پای اسرائیل را به میان کشیده و گفته است: اگر اسرائیل را مهار کنیم و منافع خودمان را در اولویت قرار دهیم، امکان توافق با ایران وجود دارد. اسرائیل برای شکست مذاکرات آمریکا با ایران روی موضوع «غنیسازی صفر» اصرار دارد.
تاکر کارلسون روزنامهنگار آمریکایی و مجری سابق فاکس نیوز هم خاطر نشان کرد: دونالد ترامپ و کییر استارمر (نخستوزیر انگلیس) وابستگی کامل به اسرائیل دارند و بردهاش هستند. بزرگترین اشتباهی که ترامپ، یا هر رئیسجمهور [دیگر] آمریکا در طول عمر من مرتکب شده، ورود به جنگ با ایران برای تغییر نظام بود.
با توجه به التهابات اقتصادی ناشی از جنگ، روز گذشته روزنامه والاستریت ژورنال هشدار داد که «حقوق دریافتی آمریکاییها عملاً در باک بنزین خودروهایشان ناپدید میشود». خبرگزاری آسوشیتدپرس از زاویه دیگری به جنگ پرداخته و مینویسد: آمریکاییها استقامت بسیار کمتری نسبت به ایرانیها دارند. ایرانیها، هر اتفاقی که بیفتد، قادرند مدت زمان بسیار بیشتری نسبت به اقتصاد جهانی و آمریکاییها دوام بیاورند. ترامپ، هیچ گزینه خوبی ندارد.
پیروز استراتژیک جنگ کیست؟ ایران
از سوی دیگر، ریچارد هاس رئیس پیشین شورای روابط خارجی آمریکا درباره پیروز جنگ گفته است: ایران از نظر استراتژیک در جنگ با آمریکا و اسرائیل پیروز شده است. کنترل تنگه هرمز توسط ایران، فشارهای اقتصادی علیه این کشور را از بین میبرد. ایران به این شناخت رسیده که کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد و دیگر بازگشت به وضعیت اولیه امکانپذیر نیست. بنابراین ما در جایگاه بدتری نسبت به پنج یا شش هفته گذشته خواهیم بود اما نکته اینجاست که ما نباید علیه ایران کاری انجام دهیم بلکه باید با این کشور کاری انجام دهیم.
همانند هاس، رئیسجمهور فنلاند هم معتقد است: ایران در تنگه هرمز، دست بالا را دارد. تنگه عملاً به یک سلاح هستهای تبدیل شده که نه تنها بر قیمت انرژی، نفت، بلکه بر کود، غذا و تجارت نیز تأثیر میگذارد. ایران در حال حاضر کارتهای زیادی در دست دارد.
بومرنگ محاصره میتواند به خود ترامپ اصابت کند
پاتریشیا مارینز، تحلیلگر ژئوپلیتیک به پیشبینی کمانه کردن تهدید جدید ترامپ نوشت: وقتی ترامپ محاصره علیه ایران را اعلام کرد، باور داشت این اقدامی قدرتمند است. اما آنچه در نظر نگرفت این است که کشتیهایی که از تنگه خارج میشوند، ایرانی نیستند؛ پاکستانی، عراقی، هندی و بیش از همه، چینی هستند. ترامپ چگونه میخواهد مسیر این شناورها را سد کند؟ توقیف کشتیهایی که بهصورت قانونی در آبهای بینالمللی فعالیت میکنند، بسیار پیچیده است. و حتی اگر به اجرا شود، تنها نتیجهاش حذف مقدار بیشتری از نفت از بازار جهانی و بالا بردن هرچه بیشتر قیمتها خواهد بود. بهویژه در ایالات متحده، که افزایش قیمت سوخت به سرعت محبوبیت رئیسجمهور را از بین میبرد. محبوبیت ترامپ به سرعت در حال افول است. این جنگ
بر سر تعداد کشتیها، هواپیماها یا کمیت موشکها و بمبهای رها شده نیست؛ بلکه درباره موقعیت استراتژیکی است که ایران در آن قرار دارد. آمریکا و اسرائیل بعد از چهل روز، اکنون با سناریوی استیصال استراتژیک روبهرو شدهاند.
دیروز در حالی که وال استریت ژورنال خبر میداد «عربستان از ترس اقدام یمن در بستن باب المندب، آمریکا را برای لغو محاصره تنگه هرمز تحت فشار قرار داده است»، نیوزویک نوشت: آیا هفتهای که گذشت، هفته مرگ ماگا بود؟ اختلافات میان حامیان ترامپ بهویژه بر سر ورود به جنگ، بهحدی رسیده که جنبش ماگا را با یک بحران هویتی جدی روبهرو کرده است.
در همین باره، مجله فوربز خاطر نشان کرد: شکاف در جنبش ماگا به دنبال حمله ترامپ به منتقدان جنگ ایران، افزایش یافته است. جنگ باعث ایجاد شکافی جدی در میان چهرههای برجسته جریان حامی ترامپ شده و اتحاد قبلی را به شکل قابلتوجهی تضعیف کرده است.
یادآور میشود در اثر اقدام جدید ترامپ، قیمت نفت فیزیکی دریای شمال به ۱۴۸.۸۷ دلار رسید و رکورد ۲۰۰۸ را شکست. روزنامه فایننشال تایمز هشدار داد: طرح ترامپ برای محاصره تنگه هرمز پرریسک است و میتواند به آمریکا بیشتر از ایران آسیب برساند.
باب المندب بسته شود آمریکا درماندهتر میشود
روز گذشته اعلام شد که دو نفتکش تحت تحریم آمریکا، از جمله یک نفتکش چینی، با وجود محاصره اعلامی واشنگتن، از تنگه هرمز عبور کردند. همزمان، مالکوم نانس، از فرماندهان پیشین نیروی دریایی آمریکا پیشبینی کرد: حوثیها بابالمندب را میبندند و با بسته شدن این تنگه، قیمت نفت به شدت افزایش یابد. حوثیها اعلام خواهند کرد که قصد دارند بابالمندب را مسدود کنند و تمام کشتیها را مجبور به عبور از آفریقای جنوبی کنند. بار دیگر قیمت نفت سر به فلک خواهد کشید زیرا میتواند به مسیر فرعی عربستان پایان دهد. هیچکس در کاخ سفید به این موضوع فکر نمیکند، زیرا هیچکس در کاخ سفید قادر به فکر کردن نیست.
خبرگزاری آمریکایی آسوشیتدپرس در همین زمینه هشدار داد: محاصره بنادر ایران توسط آمریکا احتمالاً باعث بستهشدن تنگه بابالمندب خواهد شد. بستهشدن بابالمندب توسط یمن «لایه دیگری» از فشار را بر صنعت کشتیرانی جهانی اضافه خواهد کرد.
نفهمیدند که هستهای با هویت ایرانیان گره خورده است
همزمان با توهمات آشفته ترامپ، فدریکا موگرینی، مسئول پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در «فارن افرز» نوشت:
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران از همان روز اول غیرقانونی و بیملاحظه بود... هیئتهای مذاکرهکننده مقابل ایران در زمان برجام، سیاست داخلی ایران را به خوبی میشناختند و میدانستند که غنیسازی در ایران به بخشی از هویت علمی ملی تبدیل شده و دیگر صرفاً یک برنامه فنی نیست؛ بنابراین هر توافقی که خواستار توقف کامل آن باشد، حتی از سوی دولتهای اصلاحطلب ایران هم رد خواهد شد. آنها درک میکردند که مذاکرهکنندگان ایرانی محدودیتهای فضای سیاسی داخلی خود را دارند و هرگونه امتیازی باید به گونهای باشد که هر طرف بتواند بدون از دست دادن پایگاه حامیانش، آن را بپذیرد. اما در مذاکراتی که به این جنگ ختم شد، چنین سطحی از درک علمی و دیپلماتیک کاملاًً غایب بود. تیم آمریکایی بر پایه وفاداری به ترامپ شکل گرفته بود، نه تخصص؛ و نتایج هم گویای این وضعیت بود.
اگر مقابلش بایستی، فرار میکند
بلومنفلد، تحلیلگر مسائل خاورمیانه و مشاور سابق وزارت امور خارجه آمریکا نگاه عمیقتری به ماهیت تقابل ایران و آمریکا دارد. او اظهار کرد: به گفته آیتالله خمینی رهبر انقلاب ۱۹۷۹، آمریکا مثل یک سگ است. اگر اجازهدهی تو را بترساند، به تو حمله میکند؛ اما اگر محکم بایستی، دماش را روی کولاش میگذارد و فرار میکند.
شبکه خبری سیانان نیز با بیان اینکه «ایران، جهانی را که مقابل ترامپ میایستد، به تصویر کشید»، افزود: امتناع تهران از تسلیم شدن در برابر خواستههای ترامپ، محدودیتهای قدرت آمریکا و خود او را آشکار میکند. او میتواند ادعای پیروزی کند و از میدان خارج شود، اما کنترل ایران بر تنگه هرمز و حفظ ذخایر اورانیوم غنیشدهاش، چنین ادعایی را رد میکند.
ترامپ دیگر کمر راست نخواهد کرد
با توجه به گرفتاری در وضعیت باتلاقگونه، اعتراضات در آمریکا نسبت به رفتار بیخردانه ترامپ و تردید درباره سلامت روانی او رو به افزایش است. چنان که نیویورکتایمز مینویسد: رشته اظهارات پراکنده، نامنسجم و گاهی مبتذل که با تهدید به نابودی تمدن ایران و حمله به پاپ به اوج خود رسید، بسیاری را به این تصور انداخته که با یک خودکامه دیوانه و مغرور به قدرت روبهرو هستند و بحث درباره سلامت روان ترامپ، دوباره زنده شده است.
هیلاری کلینتون وزیر خارجه سابق آمریکا در اینباره گفت: ترامپ، دچار اختلال روانی شده است. ما باید رهبران را نه تنها به خاطر اعمال، بلکه به خاطر حرفهایشان پاسخگو کنیم، چون کلمات رئیسجمهور آمریکا پیامدهای واقعی دارد. این پستهایی که منتشر میشود، هذیانگویی افسارگسیخته است؛ تهدیدهایی مانند «نسلکشی تمدنی»، تهدید پاپ لئو و ارزشهای غربی. آمریکا در موضع بسیار ضعیفی در مقابل ایران قرار دارد و اهرم نفوذ خود را در مذاکرات از دست داده است. من نگرانم چون آمریکا اکنون در موقعیت بسیار ضعیفی نسبت به ایران قرار دارد... فکر میکنم متحدانمان باور کردهاند که ما عقلمان را از دست دادهایم.
آنتونی بلینکن، دیگر وزیر خارجه پیشین آمریکا تصریح کرد: ترامپ خود را در گوشه رینگ گرفتار کرد. او با شروع جنگ علیه ایران، خود را در شرایطی بسیار دشوار قرار داد که خروج این وضعیت بسیار سخت است.
همین مضمون را بوریس جانسون نخستوزیر پیشین بریتانیا در مصاحبه با خبرنگار روزنامه لاریپابلیکا تکرار کرد که: ایران، آمریکا را کیش و مات کرده است.
«سایمون آته با» خبرنگار ارشد کاخ سفید در شبکه ایکس عنوان کرد: با این جنگ، ترامپ دیگر کمر راست نخواهد کرد. از این پس اوضاع بدتر میشود، جمهوریخواهان در انتخابات، ضربه سنگین میخورند و ترامپ احتمالاً تا پایان سال استیضاح خواهد شد.