جنگی که ترامپ وانمود میکرد ظرف چند روز یا حداکثر چهار تا شش هفته با پیروزی بزرگ به پایان میرسد، دیروز وارد هفته نهم و روز پنجاه و هفتم شد.
ایران در مقابل راهزنی دریایی ترامپ کوتاه نیامده و مقابله به مثل کرده است. دیروز اعلام شد کشتی «EPAMINODES» به خاطر ترددهای متعددی که به بنادر آمریکا داشته و به دلیل بیتوجهی به اخطارها و تخلفات متعدد دریانوردی ایران، توسط نیروی دریایی سپاه توقیف شد.
سیلی تحقیرآمیز ایران به آمریکا و اسرائیل
قدرتنمایی نیروهای مسلح کشورمان به اندازهای بارز است که توماس مالینن، تحلیلگر و استاد دانشگاه فنلاند تأکید کرد: سیلی تحقیرآمیزی که ایران به اسرائیل و آمریکا زده، تا دههها اثرش خواهد ماند.
همزمان، خبرگزاری رویترز، موضوع مهمی را، فراتر از لفاظیهای ترامپ، مورد توجه قرار داد: هر وقت ایران تسلط خود بر تنگه هرمز را به رخ میکشد، سرمایهگذاران میترسند و عقبنشینی میکنند. بازارهای بورس جهان دیروز در میان سود و زیان نوسان داشتند و قیمت نفت دوباره افزایش یافت. آتشبس متزلزل و توقف در مذاکرات صلح بین آمریکا و ایران، امید چندانی برای سرمایهگذاران نگذاشته است.
گزینههای آمریکا محدودتر از گزینههای ایران است
نشریه آمریکایی نشنال اینترست با طرح این پرسش که «چرا محاصره دریایی ایران، اثر نمیکند؟»، نوشت: این محاصره بهجای منزوی کردن ایران، خطر گسترش بحران را افزایش میدهد. بهجای وادار کردن سریع به امتیازدهی، برای تهران انگیزه ایجاد میکند تا در حوزههایی که برتری دارد، تنش را تشدید کند. این فرض که خاورمیانه میتواند به وضعیت پیش از جنگ بازگردد، دیگر واقعبینانه نیست. ایران، ساختار نظامی خود را با شرایط جدید تطبیق داده، وضعیت بازدارندگیاش را بازتعریف کرده و آمادگی خود در صورت تهدید را نشان داده است. این همان خطای محاسباتی راهبردیِ آمریکاست: ابزارهای اجبار، زمانی اثربخشی دارند که پیش از سازگاری طرف مقابل بهکار گرفته شوند، نه پس از آن. ایران سریعتر از آنچه دشمنانش بتوانند راهبرد خود را با شرایط تطبیق دهند، با واقعیت جدید سازگار شده است.
نشریه المانیتور هم با اذعان به این واقعیت که «ترامپ بهدنبال راهی برای خروج از جنگ میگردد، اما ایران احتمالاً چنین لطفی را به او نخواهد کرد»، افزود: دولت ترامپ در حالی بهدنبال یافتن راهی برای پایان دادن به جنگ است که گزینههای محدودی پیشرو دارد. در عین حال، ایران با حفظ اهرمهایی مانند کنترل تنگه هرمز و توانایی ایجاد اختلال در بازار انرژی، همچنان دست بالا را در برخی زمینهها دارد و همین موضوع باعث شده مسیر خروج آمریکا از جنگ پیچیده و نامطمئن باقی بماند.
ترامپ احتمالاً همان گورباچف آمریکاست
ویکتور بوت افسر سابق نیروی هوایی ارتش شوروی از زاویه راهبردی دیگری به روند جنگ پرداخته و گفت: شرایط فعلی ایالات متحده شبیه به سالهای پایانی اتحاد جماهیر شوروی است. ابهام در سیاستگذاری و ارتباطات سیاسی میتواند نشانهای از بیثباتی ساختاری باشد که که در ریاست جمهوری گورباچف و ترامپ دیده میشود که در نهایت به فروپاشی این اتحاد منجر شد. سیاستهای ترامپ مانند گورباچف است.
تا بابالمندب هم بسته نشده به جنگ پایان دهید!
کریس هجز روزنامهنگار آمریکایی هم درباره روند جنگ نوشت: خروج آمریکا از منطقه اختیاری نیست و اجباری خواهد بود؛ ما به آن نقطه نزدیک شدهایم. کشورهای شورای همکاری خلیجفارس به این نتیجه رسیدهاند که پایگاههای آمریکا «هدف» هستند نه «سپر امنیتی». دیگر نمیتوان هزینه نگهداری ۸۰۰ پایگاه نظامی در خارج از کشور را تأمین کرد.
از سوی دیگر، مجله امنیتی لویدز لیست گزارش داد که انصارالله یمن «سازوکارهای وضع عوارض» را در سطوح عالی فرماندهی بررسی کردهاند که نشاندهنده طرح آنها برای کنترل ناوبری دریایی در دریای سرخ و وضع عوارض بر تنگه بابالمندب است.
دیوانه و درمانده
رابرت رایش وزیر کار اسبق آمریکا: طبق گزارش وال استریت ژورنال ترامپ وقتی شنید جنگنده آمریکایی در ایران سقوط کرده، ساعتها بر سر اعضای کاخ سفید فریاد میزد. همچنین ذکر شده زمانی که عملیات در ایران در جریان بود، او را از اتاق عملیات بیرون کردند تا تمرکز سایرین را به هم نریزد. او فردی دیوانه، پارانوئید و غیرقابل پیشبینی است.
روزنامه نیویورکتایمز با تأکید بر این مطلب که «رفتارهای ناهنجار و نظرات افراطی ترامپ، بحثهای زیادی درباره سلامت روان او ایجاد کرده است»، افزود: رفتارهای ترامپ باعث شده که حتی برخی از متحدان و مشاوران سابق او این سؤال را مطرح کنند که آیا ترامپ به طور فزایندهای نامتعادل شده است. ترامپ با مجموعهای از اظهارات پراکنده، غیرقابل فهم و گاهی رکیک، بسیاری را با این تصور مواجه کرده که دیوانه شده است.
آشفتگی و ناآرامی در ستاد جنگ آمریکا
یک روز پس از آنکه نشریه انگلیسی تلگراف از فروپاشی شیرازه پنتاگون خبر داد، روزنامه الپائیس اسپانیا در گزارشی نوشت: برکناری وزیر نیروی دریایی آمریکا به دلیل اختلاف با هگست، ناآرامیهای جدیدی را در پنتاگون شعلهور کرده است. بسیاری از مقامات ارشد نظامی و غیرنظامی در پنتاگون نسبت به این جابهجایی ابراز نگرانی کرده و آن را نشانهای از سیاسی شدن بیش از حد ارتش و تضعیف زنجیره فرماندهی میدانند. منتقدان معتقدند اخراج مقامات باتجربه به دلیل مخالفت با رویکردهای وزیر جنگ، میتواند آمادگی رزمی و انسجام داخلی نیروهای مسلح آمریکا را در یک دوره حساس زمانی از بین ببرد.
راز سبقت ترامپ از بایدن و بوش در سقوط مقبولیت
هری انتون تحلیلگر دادهها در شبکه سیانان، از سقوط شدید مقبولیت اقتصادی ترامپ در نظرسنجیها خبر داد و گفت: وضعیت ترامپ حتی از بایدن، بوش و کارتر هم بدتر است. امتیاز تأیید خالص عملکرد اقتصادی ترامپ به منفی 32 رسیده که نسبت به ابتدای دوره دوم، سقوطی نزدیک به 40 امتیاز را نشان میدهد. در میان رأیدهندگان مستقل نیز وضعیت نگرانکنندهتر است و این شاخص به منفی 55 رسیده است که در یک مقایسه تاریخی این اعداد از برخی دولتهای پیشین از جمله بایدن و بوش نیز پایینتر ارزیابی شدهاند.
نشریه نیوزویک در همین باره خاطر نشان کرد: بر اساس نظرسنجی جدید که این هفته منتشر شد، بیش از نیمی از آمریکاییها از استیضاح دونالد ترامپ، حمایت میکنند.
همچنین، بر اساس نظرسنجی مؤسسه ایپسوس و خبرگزاری رویترز، ۷۷ درصد آمریکاییها، از جمله ۵۵ درصد جمهوریخواهان، دونالد ترامپ را مسئول افزایش قیمت بنزین میدانند. ۵۸ درصد رأیدهندگان گفتند احتمال کمتری دارد که در انتخابات میان دورهای کنگره، از نامزدهایی که از رویکرد ترامپ در قبال ایران حمایت میکنند، پشتیبانی کنند. ۷۷ درصد آمریکاییها قیمت سوخت را یک نگرانی بسیار بزرگ میدانند.
از طرف دیگر، به گزارش سیانان: «بحران و شوک فزاینده کمبود کالا در آسیا، به زودیگریبانگیر ایالات متحده خواهد شد، چرا که حدود نیمی از کالاهای مصرفی آمریکا از این قاره تأمین میشود.
سابقه طولانی ایران در مقابله با قلدرها را نمیداند
نشریه میدلایست آی، تحلیلی دارد درباره علت درماندگی ترامپ: ایران، سابقه طولانی در مقابله با قلدرها دارد. جهل سطحی در نگاه دولت آمریکا به ایران از گذشته تا امروز وجود داشته است؛ همین جهل، شکست فعلی آمریکا را توضیح میدهد. ناتوانی مزمن در درک ایران، تاریخ، تکامل سیاسی، بافت اجتماعی، فرهنگ و حافظه ایران، صرفاً جهل نیست، بلکه این یک کوری تاریخی است؛ ناتوانی تهدیدها و دههها فشار، ملتی را به وجود آورده است که تسلیم تهدیدها نمیشود. خشونت و اهانت در منطقه غرب آسیا تسلیمکننده نیست، بلکه اثر معکوس دارد. ترامپ گیج شده است که چگونه قدرت عظیم آمریکا، تقویت نظامی، نمایش زور و تشدید تهدیدها، نمیتواند تسلیم ایجاد کند؟ پاسخ به طرز خلع سلاحکنندهای ساده است: ترامپ این منطقه و ایران را نمیشناسد.
رئیس سابق سیا و درسهایی که ایران به ترامپ داد
روزنامه نیویورک تایمز، دیروز تحلیلی را به قلم ویلیام برنز، رئیس سابق سیا و دیپلمات ارشد منتشر کرد مبنی بر اینکه ترامپ باید ۳ درس از ۸ هفته جنگ بگیرد. برنز تأکید کرد: تنگه هرمز چنان منبع نفوذ قدرتمندتری برای تهران است که برنامه هستهای و سایر اهرمهای آن، هرگز نبودهاند.
برنز نوشت: در جنگ علیه ایران لازم نبود چاله را اینقدر عمیق حفر کنیم. خوشبختانه هنوز زمان هست که بیل را روی زمین بگذاریم، درسهای سخت را بیاموزیم و با کمی فروتنی بیشتر، آنها را به کار ببندیم. جمهوری اسلامی ایران بر تمام دوران حرفهای من سایه افکنده است. در طول سالیان متمادی درسهای زیادی در مورد برخورد با ایران آموختهام، که اغلب از راه سخت بوده است.
در مقابل حکومت ریشهدار ایران گزینه مطلوبی روی میز نیست
رئیس سابق سیا میافزاید: جنگ انتخابی ترامپ، توجه چندانی به اشتباهات گذشته نداشته و اشتباهات خود او را نیز به آنها افزوده است. او فرض کرد که بمبها و ترورها میتوانند تغییر حکومت را به همراه آورند. او موفقیت نظامی تاکتیکی را با راهبرد عملی اشتباه گرفت. سیاستهایش را بر اساس امیال درونی خود و سیاستهای درباری انتخاب کرد. او بدون تأمل و برنامهریزی قبلی و سرسری، مذاکره کرد. این اشتباهات، تاکنون خسارت راهبردی زیادی وارد کردهاند.
سه درس اساسی از هشت هفته گذشته میتواند به ترامپ کمک کند تا منافع آمریکا را نجات دهد.
اول، مدیریت مسائل دشوار سیاست خارجی، زمان و حوصله میبرد. به ویژه با حکومتی ایدئولوژیک و ریشهدار مثل ایران، مطلوب ما به ندرت روی میز است. ترورها ممکن است همانطور که دولت به سرعت فهمید، یک توهم باشد. برخلاف اوباما و بوش، ترامپ که با احساس موفقیت خود در جنگ ژوئن ۲۰۲۵ و عملیات زمستان گذشته ونزوئلا جسور شده بود، انتخابی متفاوت و غمانگیز انجام داد. دوم، بدون اهرم نظامی و اقتصادی هرگز در دیپلماسی خیلی جلو نمیروید. اما زور به تنهائی- بدون دیپلماسی صبورانه و دقیق که سیاستگذاران، آن را جدی بگیرند- به ندرت نتیجه میدهد. مذاکرات به معنای دیکته کردن نیست. آنها تقریباً همیشه شامل فرآیندی پیچیده و زمانبر از چانهزنی و امتیازدهی هستند.
تنگه هرمز، هدیه استراتژیک به ایران
برنز در پایان مینویسد: آخرین و حیاتیترین درس این مناقشه، این است که «چمنزنی»- یعنی استفاده از زور مستقیم علیه تهدیدات فوری بدون هیچ برنامه درازمدتی برای موفقیت- تنها موجب کاشت بذر مشکلات گستردهتر شده است. فهرست طولانی است: حکومت ایران آسیب دیده، اما دست نخورده سر جای خود است. تنگه هرمز، هدیه جغرافیایی استراتژیک به ایران، اکنون منبع نفوذ قدرتمندتری برای تهران است که برنامه هستهای، موشکهای بالستیک آن هرگز نبودهاند. ایالات متحده، اعتماد کشورهای عرب حاشیه خلیجفارس و متحدان اروپایی خود را به تحلیل برده است. دوستان ما در منطقه هند و اقیانوس آرام آسیب اقتصادی دیده و اعتماد خود را به رهبری آمریکا از دست میدهند.
سادهلوحی در کاربست شگرد مرد دیوانه علیه ایران
وبگاه دیفنس نیوز با تأکید بر این واقعیت که «نظریه مرد دیوانه و قلدری سادهلوحانه رئیسجمهور آمریکا نسبت به ایران جواب نداده است»، تأکید کرد: این روش نهتنها امنیت و ثبات به ارمغان نیاورده، بلکه فقط دیوانگی سیاست فعلی واشنگتن را آشکار کرده است. این رویکرد اساساً به معنای صدور تهدیدهای بلند بدون یک استراتژی روشن یا معتبر در پشت آنهاست و سابقه این نظریه،، اگر نگوییم کاملاًً شکست خورده، حداقل عمیقاً دارای نقص است.
روزنامه والاستریت ژورنال نیز در یادداشتی به ایستادگی و تدبیر ایران پرداخت و تصریح کرد: ایران، حصر شکنی را بلد است و برای دور زدن تحریمها و ادامه صادرات نفت، از صدها کشتی موسوم به «ناوگان ارواح» استفاده میکند. این کشتیها با روشهایی مانند دستکاری سیگنالها، استفاده از پرچمهای جعلی و انتقال نفت از کشتی به کشتی فعالیت دارند.
همزمان، آلفرد دبلیو مک کوی، نویسنده آمریکایی تأکید کرد: تنگه هرمز، محدودیتهای واشنگتن را برملا کرد. تهران با بستن تنگه هرمز، واقعیتهای جدیدی را در میدان تحمیل کرد که باعث بحران انرژی و فشارهای اقتصادی در جهان شد و در نتیجه محدودیتهای آمریکا در دستیابی به اهداف استراتژیک تعیینکننده را آشکار کرد. این جنگ با توجه به مخالفت چندین متحد آمریکا با مشارکت در آن و تشدید انتقادات بینالمللی، منجر به انزوای بیشتر آمریکا شده است.
ایران در اراده و پایداری دست برتر را دارد
در همین حال، شبکه خبری آمریکایی سیانان در گزارشی با رد ادعای ترامپ مبنی بر وجود شکاف در میان دولتمردان ایران، نوشت: ناظران، اوضاع را متفاوت میبینند. ایران اصرار داشته است که آمریکا باید پیش از از سرگیری مذاکرات، محاصره دریایی را پایان دهد. بسیاری از تحلیلگران میگویند که رهبری در ایران منسجمتر از آن چیزی است که به تصویر کشیده میشود و ما این را در نحوه جنگ و مذاکرات دیدهایم.
روزنامه گاردین نیز خاطرنشان کرده است: بزرگترین مشکل واشنگتن این است که ایران، هیچ نیازی به سازش نمیبیند و ترامپ بین ادامه جنگ پرهزینه و مذاکره با دستاورد ناچیز، گیر کرده است.
بن فریدمن، تحلیلگر آمریکایی، با بیان اینکه سیاست فشار علیه ایران شکستخورده است، افزود: از دور قبل جنگ آموختیم که ایران در اراده و پایداری دست بالا را دارد. آمریکا عملاً تسلیم شد و تحت فشار بود. اگر آمریکا این طرح را برای مدتی اجرا کند، کمبود جهانی نفت را به مراتب بدتر میکند.