جنگ، دیروز وارد سومین ماه خود شد. در شصت و یکمین روز جنگ، در حالی که ترامپ همچنان سرگرم خیال‌بافی و مهمل‌گویی است، ‌‌بیل کریستول مقام محافظه‌کار سابق و نظریه‌پرداز سرشناس آمریکایی تأکید کرد: آمریکا در مسیر شکستی کاملاً تحقیرآمیز و ایران در آستانه تسلط بر تنگه‌های حیاتی است.
ادوارد لوس، ستون‌نویس ارشد فایننشال‌تایمز هم تأکید کرده است: عملیات خشم حماسی ترامپ به جست‌وجویی حماسی برای یافتن راهی برای خروج تبدیل شده است. با این حال، هیچ راه خروجی آشکاری وجود ندارد که به بزرگراه منتهی نشود.
تبدیل شدن ترامپ به کسی است که هميشه مسخره می‌کرد
نشریه نیوزویک دیروز واقعیتی را مجدداً یادآور شد که دیگران هم درباره آن اتفاق نظر دارند. این نشریه می‌نویسد: ترامپ در حال تبدیل شدن به همان «جیمی کارتر» است که هميشه او را مسخره می‌کرد. ترامپ در آستانه تبدیل شدن به کارتر دوم است؛ رئیس‌جمهوری درمانده در برابر ایران و فلج‌شده زیر بار بحران سوخت. کارتر به خاطر بحران گروگان‌گیری و ناتوانی در مهار ایران، دور دوم ریاست‌جمهوری را از دست داد. اکنون، ترامپ نیز در همان تله گرفتار شده؛ با این تفاوت که به جای ۵۲ گروگان، «تنگه هرمز و جریان انرژی» در اختیار ایران است و او با وجود هزینه‌های میلیاردی، توان تغییر وضعیت را ندارد. دوران کارتر با بحران انرژی و تورم شدید شناخته می‌شد. اکنون آمریکایی‌ها با بنزین ۶ دلاری و اختلال در زنجیره تأمین، همان حس «فروپاشی رفاه» دوران کارتر را تجربه می‌کنند. در حالی که کارتر با شکست عملیات «پنجه عقاب» تحقیر شد، ترامپ با «خسارات میلیاردی به پایگاه‌های نظامی» رو‌به‌روست. هر دو، با این واقعیت رو‌به‌رو شدند که ماشین جنگی آمریکا در برابر استراتژی‌های نامتقارن ایران کارایی ندارد.
پیش از این وال‌استریت ژورنال هم خبر داده بود: ترامپ نگران تکرار شکست کارتر برای خودش است! ترامپ بسیار نگران این ضربه‌ای است که از ایران خورده؛ او فکر نمی‌کرد این جنگ طولانی شود.
در جلسات مواد توهم‌زا مصرف نکنید!
ترامپ در ادامه زیاده‌گویی‌هایش توئیت زد: ایران نمی‌تواند اوضاعش را سر و سامان دهد. آنها بلد نیستند چگونه یک توافق غیرهسته‌ای امضا کنند. بهتر است زود عاقل شوند. دیگر از آقای خوب ‌نیست!
همزمان، روزنامه وال استریت ژورنال نوشت که ترامپ به مشاورانش برای محاصره طولانی‌مدت ایران دستور داده و به این نتیجه رسیده که از سرگیری حملات یا عقب‌نشینی، خطرات بیشتری نسبت به ادامه محاصره ایران دارد.او به دستیارانش دستور داده تا برای تحریم طولانی‌مدت ایران آماده شوند، که هدف آن محدود کردن بیشتر صادرات نفت و فعالیت‌های اقتصادی این کشور برای فشار آوردن به تهران در برنامه هسته‌ای‌اش است.
اما ژنرال میشل یاکوولف، مقام ارشد پیشین ناتو با اشاره به شکست توهمات ترامپ خاطرنشان کرد: پیشنهاد من به کابینه ترامپ این است که در جلسات خود مواد مخدر مصرف نکنند!
تداوم انسداد تنگه و جهش دوباره قیمت نفت
دیروز در حالی که قیمت نفت برنت از ۱۱۵ دلار هم عبور کرده بود، استفان دوجاریک سخنگوی دبیرکل سازمان ملل گفت: از زمان آغاز جنگ ایران، ترافیک دریایی از طریق تنگۀ‌ هرمز، عملاً به‌طور کامل متوقف شده است. به گزارش پیشخوان دیجیتال آنکتاد که رفت‌وآمد کشتی‌ها، قیمت مواد غذایی و حامل‌های انرژی و وضعیت بازارهای مالی را دنبال می‌کند، تردد کشتی‌ها در حوالی تنگۀ هرمز نسبت به پیش از آغاز جنگ، بیش از ۹۵ درصد افت داشته است.
صدر اعظم آلمان آلمان درباره خسارت‌دیدگی اروپا از جنگ اذعان کرد: من از همان ابتدا درباره آنچه با جنگ ایران شروع شد، تردید داشتم. ما در آلمان و اروپا به‌طور قابل توجهی از پیامدها رنج می‌بریم برای مثال، از بسته شدن تنگه هرمز. این تأثیرات مستقیمی بر تأمین انرژی ما دارد و تأثیرات گسترده‌ای بر عملکرد اقتصادی ما می‌گذارد.
مدیرعامل رایان‌ایر در همین زمینه تأکید کرد: بسته ماندن تنگه هرمز، خطوط هوائی اروپایی را ورشکست می‌کند. از زمان بسته شدن تنگه هرمز، قیمت سوخت جت در اروپا بیش از دو برابر شده؛ مدیرعامل رایان‌ایر(یکی از سودآورترین خطوط هواپیمایی جهان)، هشدار داد که اگر قیمت سوخت جت در سطح بالایی باقی بماند، برخی از خطوط هوائی اروپا از دور خارج خواهند شد.
هزار میلیارد دلار هزینه برای جنگ بی‌دستاورد
در همین حال، برخی منابع آمریکایی، هزینه جنگ ۴۰ روزه با ایران را بیش از یک تریلیون دلار (هزار میلیارد دلار) برآورد کرده و گفتند هزینه رسمی اعلام شده درخصوص جنگ ایران، بسیار با واقعیت فاصله دارد.
وبگاه العربی الجدید در گزارشی با استناد به برآورد کارشناسان آمریکایی نوشت: جنگ ایران تنها ۴۰ روز طول کشیده اما بر اساس برآوردهای بلندمدت آمریکایی، هزینه‌ای حدود یک تریلیون دلار داشته است. در مقابل، جنگ ویتنام که ۲۲ سال ادامه داشت، تنها حدود ۱۶۵ میلیارد دلار هزینه مستقیم داشته و طبق برخی برآوردها از جمله گزارش پایگاه آمریکایی «کامن دیمز»، این رقم ممکن است به ۴۵۰ میلیارد دلار نیز برسد. لیندا بایلمز (کارشناس برجسته بودجه جنگ در دانشگاه‌ هاروارد) در گزارشی می‌گوید: «اگر اثر تورم نیز در نظر گرفته شود، برآوردها نشان می‌دهد هزینه جنگ ایران به رقمی بین یک تا 3.1 تریلیون دلار می‌رسد». از این رو جنگ ۴۰ روزه ایران ۵ برابر جنگ ۲۲ ساله ویتنام برای آمریکا هزینه تراشیده است، اما ترامپ و دار و دسته او به شدت هزینه‌ها را کمتر نشان می‌دهند. مهلت ترامپ برای تداوم جنگ بدون کسب اجازه کنگره رو به پایان است و نیویورک تایمز در این زمینه می‌نویسد: با پایان این هفته، جنگ ترامپ به یک جنگ غیرقانونی تبدیل خواهد شد. طبق قانون اختیارات جنگی، رئیس‌جمهور تنها برای مدت محدودی می‌تواند بدون مجوز کنگره وارد درگیری نظامی‌شود و اگر این مجوز دریافت نشود ادامه جنگ فاقد پشتوانه قانونی خواهد بود. بسیاری از کارشناسان حقوقی این اقدام را نمونه‌ای از دور زدن اختیارات کنگره می‌دانند و معتقدند این جنگ بدون مجوز مشخص قانونی آغاز شده است.
پیروزی ایران و پارادایم جدید قدرت در خاورمیانه
اسکات ریتر، تحلیلگر و افسر سابق اطلاعاتی پنتاگون، با بیان اینکه «پارادایم جدید قدرت در خاورمیانه پدید آمده و ایران در جنگ پیروز شده است»، تصریح کرد: قرار گرفتن در سمت اشتباه معادله قدرت، عواقبی دارد، واقعیتی که آمریکا و متحدان عرب خلیج‌ فارسی‌اش به سختی در حال یادگیری آن هستند. الان زمان بدی برای یک کشور عرب حوزه خلیج‌فارس بودن است. ایالات متحده و اسرائیل هنگامی که در ۲۸ فوریه امسال حمله غافلگیرانه خود را به ایران آغاز کردند، قمار کردند. متحدان عرب خلیج‌ فارسی آمریکا هم تا جایی که از آنها پیش از حمله مشورت گرفته شد، در این قمار شرکت داشتند. آنها باختند.
روزنامه انگلیسی تلگراف با اشاره به تسلط ایران در منطقه نوشت: تنگه هرمز اکنون برای ایران سلاحی است که از بمب اتم هم مرگبارتر است. کنترل بر تنگه هرمز یک سلاح تهاجمی و فعال است که ایران هم‌اکنون از آن برای فلج کردن اقتصاد غرب استفاده می‌کند. ایران ثابت کرد که با اعمال کنترل بر قیمت انرژی، می‌تواند بدون عبور از خط قرمز هسته‌ای، آمریکا را به زانو درآورد.
فروپاشی نظام تصمیم‌گیری امنیت ملی در دولت ترامپ
اندیشکده آمریکایی کارنگی با ارزیابی انتقادی از عملکرد جنگی دولت ترامپ خاطر نشان کرد: نظام تصمیم‌گیری امنیت ملی در دولت ترامپ از هم پاشیده است. جنگ ایران نمونه‌ی بارزِ از کار افتادگی سیستم سیاست‌گذاری در دولت ترامپ محسوب می‌شود. ریشه این اختلال هم عبارت است از تضعیف ساختار امنیت ملی، بی‌توجهی به تخصص و تجربه، و شخصی‌سازی مسائل توسط ترامپ. حالا نتیجه این ناکارآمدی‌ها آن است که سیاست خارجی آمریکا را در مسیری از شکست‌ها قرار داده است.
شان بل، تحلیلگر نظامی انگلیسی نیز گفته است: هیچ راهی برای شکست ایران در تنگه هرمز وجود ندارد. از همان ابتدا برای ارتش آمریکا، ارتش ما و بسیاری دیگر در جهان کاملاًً روشن بود که پایان ماجرا به این‌جا ختم می‌شود. یعنی با وجود آن‌که از نظر نظامی به‌شدت تحت فشار غرب قرار می‌گرفت، در نهایت کنترل تنگه هرمز را به دست می‌گرفت و هیچ راه‌حلی برای مقابله با آن وجود نداشت.
ترامپ ترسیده بود و ساعت‌ها فریاد می‌زد
رسانه آمریکایی آلترنت گزارشی خواندنی از وضعیت روحی ترامپ در روزهای میانی جنگ دارد: ترامپ پس از اطلاع از سرنگونی جنگنده آمریکایی، به خاطر ترس از تکرار تجربه کارتر ساعت‌ها فریاد می‌زد. پس از آنکه یک هواپیمای جنگی آمریکا بر فراز ایران سرنگون شد و دو خدمه‌ آن مفقود شدند، ترامپ چندین ساعت بر سر کارمندان و دستیارانش فریاد می‌زد و خواستار عملیات فوری برای یافتن آن‌ها بود. او نگران بود وضعیت نظامی به تجربه ناموفق بحران گروگان‌گیری ایران در زمان جیمی کارتر تبدیل شود و پیامدهای سیاسی منفی مشابه برایش داشته باشد. در این مدت، او بارها از عواقب این جنگ از جمله قیمت نفت و منفعل بودن متحدانش ابراز خشم کرده، به‌طوری که برخی از مشاورانش مجبور شدند او را از اتاق فرماندهی بحران خارج کنند تا بتوانند جلسات نظامی را ادامه دهند.
جنگ را باختیم؛ باید به ایران امتیاز بدهیم
در ارزیابی سرانجام جنگ، جان مرشایمر نظریه‌پرداز آمریکایی گفت: ما این جنگ را باختیم و باید به ایران امتیاز بدهیم. تنگه هرمز و توان موشکی و پهپادی ایرانی‌ها محل تأمین قدرتشان است و هیچ‌گاه آنها را از دست نمی‌دهند. ما این جنگ را در اصل باخته‌ایم و باید امتیازاتی بدهیم.
روزنامه نیویورک تایمز از زاویه تحلیلی دیگری نوشت: ترامپ بابت هزینه‌هایی که با حمله به ایران ایجاد کرد، به جهان بدهکار است. آمریکا نمی‌تواند از مسئولیتی که در ایجاد این بحران داشته شانه خالی کند و اگر می‌خواهد از گسترش بیشتر جنگ جلوگیری کند، باید به دیپلماسی بازگردد.
در این میان، جفری ساکس استاد دانشگاه کلمبیا با اعتراض به اسرائیل گفت: نتانیاهو تلاش دارد ایالات متحده را وارد جنگ‌های بی‌پایان به نفع اسرائیل کند و در این مسیر، رؤسای‌جمهور آمریکا را فریب داده است. اهداف اعلامی جنگ علیه ایران دست‌یافتنی نیست. به اسرائیل توصیه می‌کنم خفه شود.
تتسو کوتانی عضو ارشد مؤسسه روابط بین‌‌الملل ژاپن، درباره رفتار احمقانه آمریکا اذعان کرد: با در نظر گرفتن شرایط جاری ایران، وزن و نفوذ ایالات متحده و قدرت این کشور بیش از پیش در حال افول است؛ آمریکا تیشه به ریشه خود می‌زند.
آمریکا جوانان لیبرال را دشمن خود و طرفدار جمهوری اسلامی کرد
گفت‌و‌گوی افسر سابق سیا با تاکر کارلسون، مجری آمریکایی هم قابل تأمل است. جان کریاکو، افسر سابق سازمان سیا می‌گوید: تعداد زیادی از دوستان من اخیراً، پیش از آغاز جنگ به ایران سفر کرده بودند. آن‌ها ویدیوهایی را در یوتیوب منتشر کرده بودند که فقط در خیابان‌های تهران راه می‌رفتند. کافه‌ها هم باز بودند، موسیقی پخش می‌شد، افراد می‌خندیدند و شام‌های دیرهنگام می‌خوردند.
تاکر کارلسون، پاسخ می‌دهد: بله، تهران پر از جوانان لیبرال است. فکر می‌کنم این یکی از دلایلی بود که ترامپ را متقاعد کرد رژیم سقوط خواهد کرد. یکی از شگفت‌انگیزترین تصاویری که فکر می‌کنم تا به حال دیده‌ام، عکسی بود از یک زن با حلقه‌ای در بینی‌اش، که در تهران در یک چهارراه ایستاده بود و عکس آیت‌الله خامنه‌ای را بعد از این ‌که ترور شده بود، تکان می‌داد. همان آیت‌اللهی که وقتی زنده بود، با او مخالفت می‌کرد.
جان کریاکو در واکنش گفت: نظر من هم دقیقاً همین است. ما آن جوانان و حکومت ایران را واداشتیم با هم متحد شوند. جنگ باعث اتحاد جوانان لیبرال با آیت‌الله در ایران شد.
عواطف مردم ایران از همیشه به هم نزدیک‌تر است
از طرف دیگر، نشریه فارن پالیسی با تأکید بر اینکه «ایران، متحدتر از همیشه است»، نوشت: برخلاف تصور رایج در واشنگتن که ایران را دچار تفرقه می‌داند، رویدادهای میدانی در تهران تصویر دیگری را نشان می‌دهند. جنگ و آتش‌‌بس پس از آن، نه تنها نظام سیاسی ایران را از هم نپاشیده، بلکه آن را متحدتر از گذشته ساخته است. این وحدت از طریق زور و سرکوب به دست نیامده، بلکه با جلب حمایت مردمی، حتی از سوی کسانی که هوادار تمام‌ عیار نیستند، تقویت شده است. یکی از بارزترین نشانه‌های اتحاد در ایران، تغییر روش ارتباط نظام با مردم است. تظاهرات دولتی دیگر فقط در تاریخ‌های خاص مانند سالگرد انقلاب برگزار نمی‌شوند؛ حالا خیابان‌های تهران شبانه‌ روز شلوغ است و جوانان زیادی حضور دارند. این حضور گسترده و پایدار که نزدیک به دو ماه ادامه داشته، نشان‌دهنده یک نظام هماهنگ است که توسط شبکه‌های به هم پیوسته هدایت می‌شود.
اکنون مداحان به شکل‌دهی روایت‌های ملی و مذهبی، ایجاد ارتباط عاطفی با مردم و حفظ مشارکت عمومی در زمان بحران کمک می‌کنند. در اجتماعات اخیر، لحظاتی که مداح فریاد می‌زند «تو رستم تهمتنی» و زنان پاسخ می‌دهند «بزن، که خوب می‌زنی»، نشان‌دهنده تلفیقی از ملی‌گرایی، حس و حال جنگاوری و احساسات مذهبی است. این صحنه‌ها به طور آرام این باور غربی را به چالش می‌کشند که زنان در ایران همیشه به حاشیه رانده می‌شوند. زنان در این تجمعات بسیار فعال و پررنگ ظاهر شده‌اند و بخشی از جبهه متحد ملی را تشکیل می‌دهند.
چنین ایرانی، تسلیم نمی‌شود
فارین پالیسی اضافه کرد: رسانه‌ها، روایت‌ها را در لحظه شکل می‌دهند و پیام‌های خود را برای مخاطبان جوان و بین‌ المللی تنظیم می‌کنند. ویدئوهای وایرال با سبک لگو و کارزار دیپلماسی دیجیتال وزارت خارجه، نمونه‌هایی از این هماهنگی رسانه‌ای هستند. تمام این عناصر در کنار هم سیستمی ساخته‌اند که ایران حتی تحت فشار خارجی (تحریم‌ها، محاصره دریایی، و تهدیدات نظامی)، حاضر به عقب‌‌نشینی از مواضع خود نیست. تهران نشان داده که بر خطوط قرمز خود مصالحه نخواهد کرد و تنگه هرمز را محدود کرده است. همان شبکه‌هایی که ایران را در جنگ متحد نگه داشتند، حالا در مذاکرات هم موضعی سرسختانه اتخاذ کرده‌اند و بر پایداری و صبوری تأکید دارند. سیاست‌گذاران واشنگتن که ایران را بی‌رهبر و متفرق تصور می‌کنند، واقعیت را اشتباه می‌خوانند. نظام ایران حالا با ساختاری شبکه‌ای و هماهنگ عمل می‌کند که بهره‌‌برداری از فرصت‌ها را برای بیگانگان بسیار دشوار ساخته است. وحدت، هماهنگی و انسجام داخلی، به جای تفرقه، مشخصه اصلی ایران امروز است.