جنگ دیروز وارد روز هفتاد و یکم شد. حالا همه در آغاز هفته یازدهم جنگ، یقین کردهاند که ترامپ، خسته و کلافه و سردرگم است.
او تمام راهها را رفته و به بنبست خورده است. نه تنها ایران تسلیم نشده و از پا درنیامده، بلکه با ترکیب تدبیر و قاطعیت توانسته ترامپ را در تنگه هرمز تحقیر کند. ترامپ در این جنگ تمام توان نیروهای هوائی و دریایی را برای شکست دادن و یا دستکم ترساندن و عقب راندن ایران به کار گرفت. اما هر بار با سد محکم نیروهای نظامی ایران مواجه شد که در این هفتاد و یک روز از پشتیبانی کامل مردم در کف خیابان برخوردار بودهاند.
افتضاحات پیاپی ترامپ، ازاو یک آینه عبرت بزرگ ساخته است. او دائم کارتر و اوباما و بوش و بایدن را مسخره میکرد، اما در بیابانهای جنوب اصفهان، بیسابقهترین شکست را برای خود رقم زد و این علاوه بر انهدام 16 پایگاه آمریکا در منطقه بود.
او چند نوبت تهدید کرد و اولتیماتوم داد و سپس در اثر بیمحلی ایران، سراغ محاصره دریایی و «پروژه آزادی» (بازگشایی تنگه هرمز) رفت که هر بار با پاسخهای کوبنده و دردناک ایران رو به رو شد و در اثر ترکیب فشار نظامی و امنیتی با فشار اقتصادی، عقبنشینی کرد.
بنابراین طبیعی است که نشریه آمریکایی «آتلانتیک» در هفتاد و یکمین روز جنگ خبر دهد: ترامپ از جنگی که راه انداخته، خسته و کلافه است.
درمانده زیر بار فشار اقتصادی جنگ
فشار اقتصادی ناشی از جنگ، گریبان ترامپ را در داخل گرفته است و همه او را مقصر این بحران آزاردهنده میدانند. در روایت بحران اقتصادی ناشی از جنگ افروزی بیهوده ترامپ، خبرگزاری بلومبرگ مینویسد: جهان با سرعتی بیسابقه ذخایر نفتی خود را سوزانده است، زیرا جنگ، جریان نفت از خلیجفارس را مهار میکند و همان حائلی را که از شوکهای عرضه محافظت میکند، از بین میبرد.
شبکه الجزیره هم گزارش داد: آمریکاییها بابت بسته شدن تنگه هرمز طی دو ماه گذشته ۴۰ میلیارد دلار بیشتر برای بنزین پرداخت کردهاند.
همچنین، پیت آگیلار، نماینده کنگره آمریکا گفته است: ترامپ، فقط سعی میکند بازار نفت را آرام کند. مردم آمریکا قیمتهای سرسامآور بنزین را میبینند. آنها رئیسجمهوری را میبینند که به تلویزیون میآید و هرچه نیاز است میگوید تا سعی کند بازار نفت خام را آرام کند. آنها هزینههای رو به رشدی را که با آن مواجهاند، کشتهها و زخمیهای جنگ، و میلیاردها دلار هزینه را میبینند. دولت در بیان اهداف و مقاصد خود شکست خورده است.
جنگ باید همین حالا پایان یابد
«استیو هانکه»، استاد دانشگاه جان هاپکینز در این زمینه تصریح کرد: بهدلیل جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، شرکتهای هواپیمایی آمریکا در ماه مارس ۵ میلیارد دلار برای سوخت جت هزینه کردند؛ افزایشی ۵۶ درصدی نسبت به فوریه. افزایش شدید قیمت سوخت جت، بزرگترین بحران صنعت هوانوردی از زمان کرونا را ایجاد کرده است. ترامپ دارد اقتصاد آمریکا را زمینگیر میکند. ایالات متحده در حال از دست دادن قدرت نرم خود است. در دوران ریاست ترامپ، نگاه جهانی به آمریکا از مثبت ۲۲درصد دو سال پیش، به منفی ۱۶درصد امروز سقوط کرده است. ترامپ، استادِ دشمنتراشی است.
برنی سندرز، سناتور آمریکایی درباره بحران اقتصادی ناشی از جنگ هشدار داد: از زمانی که ترامپ جنگ علیه ایران را آغاز کرده، قیمت بنزین از ۲.۹۸ دلار به ۴.۵۵ دلار در هر گالن افزایش یافته است. خانوادههای کارگر نمیتوانند از پسِ این هزینه برآیند. ما باید روی نیازهای مردم آمریکا سرمایهگذاری کنیم، نه اینکه میلیاردها دلار را صرف یک جنگ غیرقانونی کنیم. این جنگ باید همین حالا پایان یابد.
جف کری، اقتصاددان آمریکایی با بیان اینکه «تابستان سیاه، در انتظار غرب است»، افزود: مخازن سوخت در حال خالی شدن از ذخایر هستند، در بخشهای مختلف جهان، از جمله استرالیا، فیلیپین و تایلند. این وضعیت، چه زمانی و در کجا به نقطه بحرانی میرسد؟ اروپا به نقطه پایان ذخایر خود نزدیک میشود و در ایالات متحده نیزبا اندکی تاخیر؛ البته اگر جلو نیفتد.
خسته و کلافه
برای پایان یافتن جنگ دست و پا میزند
در این وضعیت بغرنج، نشریه آتلانتیک گزارش داد: ترامپ از جنگی که راه انداخته خسته و کلافه است زیرا این جنگ بسیار طولانیتر از آنچه انتظار داشت ادامه یافته و پیروزی روشنی در چشمانداز نیست. او میخواهد به مسائل داخلی، مذاکرات تجاری با چین و اولویتهای دیگر بپردازد. او برای پایان یافتن جنگ ایران دست و پا میزند؛ قیمت انرژی بالا رفته و محبوبیت او در نظرسنجیها کاهش یافته است. اهداف نظامی ایالات متحده نیز چندان محقق نشدهاند. ترامپ تمایلی به ازسرگیری درگیریها ندارد، به همین دلیل مدام ضربالاجلهای خود را به تعویق میاندازد؛ و تهران هم دست او را خوانده است.
گزارش آتلانتیک که بر اساس گفتوگو با پنج دستیار کاخ سفید و مشاوران خارج از دولت تهیه شده، میافزاید: ترامپ در مخمصهای گرفتار شده که در آن، نه راه پیش دارد و نه راه پس؛ او مشتاق یک توافق است، اما تهران حتی حاضر نیست با او پشت میز مذاکره بنشیند. مشاوران ترامپ گفتهاند که او در ابتدای درگیری تصور میکرد جنگ با ایران مشابه عملیات بازداشت مادورو در کاراکاس، سریع و بیدردسر خواهد بود. ترامپ به نزدیکانش گفته بود این جنگ «یک ونزوئلای دیگر» خواهد بود و انتظار داشت ظرف حداکثر دو هفته، حکومت ایران سقوط کند. اکنون ترامپ که از جنگهای طولانیمدت پیشینیان خود متنفر بود، خود را در مرکز یک بنبست فرسایشی میبیند که قیمت بنزین را در آمریکا به اوج رسانده و شانس جمهوریخواهان در انتخابات میاندوره را به خطر انداخته است.
ترامپ میگفت فقط تسلیم ایران!
اما حالا برای توافق التماس میکند
از سوی دیگر، وبسایت شبکه سیانان در گزارشی خاطر نشان کرد: ترامپ قبلاً بارها ادعا کرده بود که توافق، نزدیک است. اما روزبهروز روشنتر میشود که او به آنچه از این جنگ میخواست، نرسیده است. بهنظر میرسد ترامپ، که آشکارا مشتاق پایان دادن به درگیری شده، بسیاری از خواستههای حداکثری اولیه خود را کنار گذاشته است. این درگیری بسیار وسیعتر از آنچه پیشبینی کرده بود، عمق یافته و باعث سقوط بیسابقه محبوبیت او شده است. این توافق آن چیزی نیست که ترامپ دو ماه پیش تعیین کرده بود. ترامپ یک هفته پس از شروع جنگ نوشت: «هیچ توافقی با ایران نخواهد بود مگر تسلیم بیقیدوشرط!» یکی دیگر از اهدافی که بهسرعت کنار گذاشته شد، تغییر رژیم بود. ترامپ ادعا کرده که کشتهشدن چند مقام ایرانی معادل تغییر رژیم است اما این استدلال به دلایل متعدد قانعکننده نیست، مخصوصاً وقتی که رهبر فعلی ایران، پسر رهبر پیشین است. موضوع دیگری که بهطور مکرر در فهرست (اغلب متناقض) اهداف ترامپ دیده میشد، حمایت ایران از گروههای تحت حمایتش در خاورمیانه است. امروز هیچ نشانهای وجود ندارد که این تهدید از بین رفته یا حتی بخشی از مذاکرات باشد.
ترامپ برای مذاکره له له میزند
ایران بیمحلی میکند
روزنامه هیل متعلق به کنگره با زبان طعنه و کنایه به جنگ ترامپ علیه ایران پرداخت و نوشت: یک نفر به آمریکا بگوید این غائله چطور ختم میشود؟ برخلاف ترامپ که تحت فشار شدید قرار دارد تا هرچه زودتر این درگیری را با یک نتیجه مثبت به سرانجام برساند، ایران لزوماً عجلهای برای تمام کردن بازی ندارد. از نگاه تهران، زمان یک متحد است. ایران میداند که هر روز اضافه در این جنگ، فشارهای داخلی بر ترامپ را مضاعف میکند. بنابراین، تهران برخلاف واشنگتن، برای نشستن پای میز مذاکره، لهله نمیزند. ترامپ به دنبال نتایج مثبت (مثل تسلیم شدن ایران، یا یک توافق جدید) است تا شکستهایش را بپوشاند، اما استراتژی ایران بر پایه «فرسایش تاب و تحمل آمریکا» بنا شده است. تهران اعلام کرده که تا زمانی که محاصره دریایی کاملاًً شکسته نشود و خسارات جنگ پرداخت نگردد، پشت میز مذاکره نخواهد نشست. این یعنی ایران برخلاف ترامپ، به دنبال یک توافق سریع نیست، بلکه به دنبال یک توافق پایدار با کسب امتیازات حداکثری است.
هر نوبت حماقت ترامپ
تنگه را تنگتر میکند!
در تنگه هرمز، آبروی دولت متکبر آمریکا مطلقاً رفته است. تردد کشتیها قبل از عملیات ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز (پروژه آزادی) بالای ۱۰ فروند بود ولی پس از آن به کمتر از ۵ رسید و با گستاخی بعدی آمریکا، به صفر نزدیک شد. در اینباره
وال استریت ژورنال نوشت: هیچ کشتی تجاری که توسط شرکتهای ثبتشده اداره شود، از سهشنبه از تنگه هرمز عبور نکرده است.
بلومبرگ در این زمینه گزارش میدهد: تنگۀ هرمز پس از عملیات آزادی ترامپ، عملاً بستهتر شده است. 30 روز از محاصرۀ دریایی آمریکا که قرار بود ایران را به باز کردن تنگۀ هرمز مجبور کند گذشته است؛ ترامپ که از محاصره نتیجه نگرفت، دوشنبۀ گذشته اعلام کرد «پروژۀ آزادی» را برای آزادسازی کشتیهای گیر کرده در تنگۀ هرمز آغاز میکند. اما او تنها چند ساعت پس از اینکه وزیر جنگ آمریکا این عملیات را موفقیتآمیز خواند، پروژه را متوقف کرد. دادههای رهیابی ترافیک نشان داد که تمام ۳۳ کشتی که برای عبور از تنگه به صف شده بودند، پس از گیر کردن دو کشتی در میان صخرهها و هدف قرار گرفته شدن کشتی فرانسوی توسط نیروی دریایی سپاه، دور زدند و از تنگه دور شدند. از فردای این عملیات، تنگه هرمز عملاً به روی کشتیرانی تجاری بسته باقی مانده و سازمان تجارت دریایی انگلیس وضعیت تنگۀ هرمز را همچنان بحرانی اعلام کرده است.
افسر سابق پنتاگون:
ایران میتواند ناوشکنهای ما را غرق کند
دیوید پاین، افسر سابق ارتش آمریکا، با بیان اینکه «پروژه آزادی» ترامپ شکست خورده و از سر گرفته نخواهد شد، افزود: به نظر نمیرسد ترامپ «پروژه آزادی» را از سر بگیرد، پس از آنکه سه ناوشکن آمریکایی مورد حمله شدید موشکهای کروز زیرصوتی ایران قرار گرفتند. درست مانند ناو یواساس لینکلن در روز اول جنگ که مجبور شدند از سامانه دفاع نقطهای فالنکس برای سرنگونی آنها در برد بسیار نزدیک استفاده کنند. چیزی که بیشتر مردم متوجه نمیشوند این است که ایران هنوز از موشکهای ضدکشتی مافوقصوت و هایپرسونیک خود استفاده نکرده است و اگر میخواست سه ناوشکن ما غرق شوند، به راحتی میتوانست آنها را در خلیجفارس غرق کند.
به گزارش پایگاه خبری العهد، «باراک ساری» تحلیلگر اسرائیلی اذعان کرد: ایران با بستن تنگه هرمز، همه را غافلگیر و نقشههای رئیسجمهوری آمریکا و نخستوزیر اسرائیل را خنثی کرد.
جنگ علیه ایران؛ سرآغاز زوال امپراتوری آمریکا
مجله فرانسوی کوریه اینترناسیونال دیروز در تحلیلی تأکید کرد: حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، به دلیل فقدان توانایی و منابع برای مدیریت جنگهای طولانی مدت، نشانهای از آغاز افول نفوذ آمریکا در سطح جهانی است. جنگ در ایران، به طور رسمی زوال امپراتوری آمریکا را رقم زد.
روزنامه نیویورکتایمز درباره صحت گزارشهای نظامی ایران اذعان کرد: ما دهها تصویر ماهوارهای منتشرشده توسط ایران را جمعآوری کردیم و برای صحتسنجی سراغ شرکتهای ماهوارهای اروپایی رفتیم و نتیجه این بود که حتی یک مورد تصویر جعلی هم پیدا نکردیم. مثلاً در پایگاه هوائی «شاهزاده سلطان» در عربستان که محل استقرار نیروهای آمریکایی است، تصویر ماهوارهای ایران تخریب ۴ یا ۵ ساختمان از ۱۲ ساختمان موجود را نشان میداد و در تصاویر ماهوارههای اروپایی بررسی کردیم، نتایج کاملاًً یکسان بود و نتایج بررسی تمام تصاویر همینطور بود. در مجموع دریافتیم که ایرانیها به ۱۸ پایگاه نظامی در ۷ کشور که نیروهای آمریکا در آنها مستقر هستند، حمله کردهاند. علاوه بر پایگاههای بزرگ، حتی مکانهایی که حضور آمریکا در آنها کوچک یا موقتی بود نیز هدف قرار گرفته بودند. تصاویر ماهوارهای نشان داد که اینها حملات پهپادی نسبتاً دقیقی در سرتاسر مراکز حضور آمریکا
بودهاند.
گزارش CIA، ضربه تازه به دروغهای ترامپ
سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) برآورد کرده که ایران تا چهار ماه میتواند در برابر محاصره دریایی مقاومت کند و این با بحران اقتصادی که همین حالا در حال از پا درآوردن آمریکا و شرکای آن است، قابل مقایسه نیست.
البته کارشناس صدای آمریکا در واکنش به گزارش سیا درباره توان اقتصادی ۴ ماهه ایران گفت: این برآورد واقعبینانه نیست و تابآوری ایران میتواند فراتر از چند ماه و حتی در مقیاس سالها باشد. ساختار ایران طی بیش از چهار دهه تحت شدیدترین تحریمها قرار داشته و تجربه قابلتوجهی در مدیریت بحران و دور زدن محدودیتها به دست آورده است.
جان برنان رئیس سابق سیا درباره گزارش مذکور گفته است: مأموران سیا دروغ ترامپ درباره ایران را فاش کردند. ارزیابی سازمان سیا درباره توان ایران برای تحمل فشار اقتصادی و محاصره، دقیق است. افرادی که این گزارش محرمانه را افشا کردهاند، نگرانند که ادامه جنگ، به ضرر منافع امنیت ملی باشد و میخواهند دیدگاه واقعی جامعه اطلاعاتی منتشر شود؛ دیدگاهی که میگوید فشار و حملات بیشتر، تهران را به زانو درنخواهد آورد. این حملات باعث شده ایران در موضع خود سرسختتر شود و حمایت بیشتری در داخل به دست آورد. ترامپ همیشه تلاش میکند اوضاع را به شکلی نمایش دهد که به نفع دولتش باشد، اما ایران همچنان بخش قابل توجهی از توان موشکی و نظامی خود را حفظ کرده است. عدم صداقت دولت ترامپ، چیزی تازهای نیست.
زیرآب محاسبات ترامپ با این گزارش زده شد
نشریه ایندیپندنت نیز درباره گزارش سیا نوشت: اطلاعات آمریکا میگوید ایران میتواند ماهها در برابر محاصره ترامپ مقاومت کند و ۷۰ درصد موشکهای خود را حفظ کرده است. ارزیابیهای اطلاعاتی جدید نشان میدهد اقتصاد ایران سازگاری بیشتری نسبت به پیشبینیهای اولیه نشان داده و ذخایر کالاهای استراتژیک برای میانمدت کافی است. برخلاف بیانیههای کاخ سفید، شواهد میدانی حاکی از آن است که ساختار فرماندهی و کنترل ایران همچنان منسجم بوده و هیچ نشانهای از فروپاشی در اثر فشارهای اقتصادی یا نظامی تحت رهبری آمریکا مشاهده
نمی شود.
شبکه MS NOW هم با استناد به گزارشهای منتشره گفت: افشای گزارش CIA، بلوفهای ترامپ درباره ایران را فاش کرد. اطلاعات سیا مبنی بر اینکه ایران ۷۰ درصد موشکها و ۷۵ درصد لانچرهایش را حفظ کرده، با تصویر پیروزمندانهای که ترامپ ارائه میدهد همخوانی ندارد. ایران توانسته است زیرساختهای حیاتی و سیستمهای دفاعی خود را تا حد زیادی حفظ کند.
سیلوهای نظامی خالی شده آمریکا
به سادگی پر نمیشود
در همین حال، نشریه تلگراف درباره کمبود ذخائر تسلیحاتی مینویسد: آمریکا بخش زیادی از تسلیحات پیشرفته خود را به سمت ایران شلیک کرده و نمیتواند دوباره این کار را انجام دهد. نیروهای آمریکا، یک کارزار هوائی و موشکی 40 روزه را علیه ایران انجام دادند. آمریکا حدود ۵۰ درصد از ذخایر موشکهای پاتریوت، بین ۵۳ تا ۸۰ درصد از رهگیرهای تاد و ۴۰ درصد از موشکهای دفاع بالستیک اسام-۳ را مصرف کرده است.
تلگراف میافزاید: عملیات علیه ایران، ذخایر تسلیحات گرانقیمت را به شکلی خطرناک تخلیه کرده است. مسئله نگرانکنندهتر این است که واشنگتن برای بازسازی زرادخانه تخلیهشده به رقیب خود یعنی چین وابستگی مطلق دارد. تسلیحات هدایتشونده مدرن برای موتورها و سنسورهای خود به عناصر نادر خاکی وابستهاند که ۷۰ درصد منابع جهانی آن در اختیار چین است. جنگ علیه ایران، دستاورد استراتژیک مشخصی نداشته و تنها منجر به تضعیف ارتش آمریکا در برابر دشمنانش شده است. اگر آمریکا بخواهد دوباره تنش را افزایش دهد، با سیلوهای موشکی خالی روبهرو خواهد شد.
توانمندیهای خیرهکننده ایران در جنگ نامتقارن
محافل غربی قایقهای تندرو و پهپادهای ارزان قیمت و نقطهزن را مزیت ایران میدانند. در این زمینه نیویورک تایمز می نویسد: پهپادهای ایران، حضورگسترده آمریکا در غرب آسیا را به نقطهضعف تبدیل کردهاند. با توجه به حضور فیزیکی گسترده آمریکا، ایران میتواند پهپادهای ارزانقیمت خود را به سمت این پایگاهها بفرستد. یعنی چیزی که پیش از این برای آمریکا یک دارایی و امتیاز محسوب میشد، اکنون به نقطه ضعف تبدیل شده است.
روزنامه فایننشال تایمز از بُعد دیگری خاطر نشان کرد: قایقهای تندرو، در کنار زرادخانهای از موشکها و پهپادها، به ایران کمک کردهاند تا بازدارندگی کافی برای دور نگه داشتن کشتیها از تردد در تنگه هرمز حفظ کند.
در صورت تداوم اختلال در تنگه هرمز، اقتصادهای پیشرفته ممکن است با بحران مواجه شوند. هرچه هم محاصره تنگه هرمز طولانیتر شود، این احتمال بیشتر میشود و ممکن است شوک گستردهای به بازارهای جهانی وارد کند. در صورت ادامه بحران، اثر واقعی آن میتواند شدیدتر ظاهر شود.
اهرم فشار در دست ایران است
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه سابق آمریکا دیروز اذعان کرد: ایران اهرم فشار را به دست آورده است و از آن استفاده خواهد کرد. ترامپ به دنبال راه فرار است. امیدوارم یکی را پیدا کند. باید توافقی باید حاصل شود.
در همین حال، رابرت پیپ استاد دانشگاه شیکاگو ضمن بازنشر فیلم توقیف نفتکش «اوشن کوی» توسط نیروی دریایی ارتش ایران نوشت: قدرت ایران روز به روز در حال افزایش است. توقیف نفتکش «اوشن کوی» در دریای عمان، پاسخ ایران به ترامپ است مبنی بر اینکه «ما تنگه هرمز را کنترل میکنیم، اگر میتوانید آن را بگیرید». ایران چهارمین مرکز قدرت جهان است. ما شاید بگوییم نیروی دریایی ایران را نابود کردیم؛ موضوعی که یک ماه پیش با افتخار درباره آن صحبت میشد، اما اکنون میبینیم که اهمیتی ندارد. علت این است که قدرت رو به رشد ایران بر دو عامل استوار شده؛ نخست جغرافیا و دوم فناوریهای ارزانقیمت مانند پهپادها و مینها. این دو برای تثبیت کنترل بر تنگه هرمز کافی هستند.
سه ارزیابی درباره سرانجام جنگ
اندیشکده آمریکایی کوئینسی در این میان معتقد است: جنگ ایران، پایان برتری آمریکا را نشان داد. این جنگ نه تنها منابع نظامی آمریکا را به شدت تحلیل برده، بلکه شکافهای عمیقی میان واشینگتن و متحدانش در اروپا و آسیا ایجاد کرده است که حاضر نیستند در ماجراجویی پرهزینه شریک شوند. ناتوانی در دستیابی به پیروزی، آسیبپذیریهای استراتژیک آمریکا را آشکار کرد.
شبکه الجزیره در پیشبینی سرانجام جنگ گفت: جنگ احتمالاً با عقبنشینی آمریکا پایان مییابد. ایالات متحده نمیتواند جنگ را بدون ایجاد عواقب فاجعهبار ادامه دهد.
جفری ساکس، تحلیلگر آمریکایی هم در ارزیابی روند جنگ میگوید: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، با شکست و عقبنشینی واشنگتن پایان مییابد و در نتیجه آن، بازدارندگی ایران تقویت میشود و حضور نظامی آمریکا در خلیجفارس کاهش مییابد.
ترامپ تحقیر شد
در این میان، روزنامه گاردین نوشت: ناتوانی ترامپ در تسلیمکردن ایران، برای او یک بحران سیاسی است. برای رئیسجمهوری که بقای خود را بر پایه تصویر «برنده» بنا کرده، ناتوانی در تسلیم کردن ایران، یک تحقیر محسوب میشود. او اکنون با این واقعیت روبهروست که قدرت نظامی آمریکا نتوانسته نتایج سیاسی دلخواه را رقم بزند و هر روز ادامه این درگیری، شانس او را برای پیروزی در رقابتهای انتخاباتی آینده کمتر میکند.