در حالی که توافق ایران و آمریکا در صدر اخبار قرار دارد و رسانهها مشغول تحلیل مفاد احتمالی و شرایط آن هستند؛ عدم صدور ویزا برای عراقچی از جانب مقامات ایالات متحده، تناقضی آشکار میان ادعای ترامپ و عملش درخصوص اشتیاق وی برای رسیدن به یک توافق محسوب میشود که باید با پاسخ قاطع ایران یعنی «توقف مذاکره» مواجه گردد.
نزدیک به سه ماه از ماجراجویی مشترک رژیم صهیونی و آمریکا در حمله به ایران میگذرد که به ناکامی و شکست ترامپ و نتانیاهو منجر شد.
دشمن پس از ایستادگی و پاسخ قاطع ایران در ایام جنگ، اقدام نظامی را متوقف کرده و به مذاکره بازگشت تا از طریق توافق با ایران شرایط را به حالت پایدار بازگرداند؛ همین مسئله موجب گمانهزنی پیرامون شرایط و مفاد توافق احتمالی آمریکا و ایران در رسانهها و محافل تحلیلی شد.
ترامپ بارها نمایش «آمادگی برای مذاکره» را بازی کرد و مدعی گفتوگو برای رسیدن به یک توافق است اما عملکرد وی ناقض ادعا و نمایش اوست. حمله اسرائیل به ایران در جنگ 12 روزه
با حمایت آمریکا و جنگ رمضان که با همکاری رژیم صهیونی و ترامپ – حین مذاکرات – انجام گرفت، نشان از غیرقابل اعتماد بودن ترامپ و عدم اعتقاد وی به دیپلماسی برای حل مسائل دارد.
اقدام اخیر آمریکا مبنی بر عدم صدور ویزا برای عراقچی نیز مهر تاییدی بر ادعای طرح شده است؛ اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه روز دوشنبه (4 خرداد 1405) در نشست هفتگی، با اشاره به چالشهای موجود درخصوص سفر عراقچی به آمریکا گفت: با توجه به مجموع این شرایط این سفر انجام نخواهد شد. ضمن اینکه ما یک مسئله مرتبط با روادید آمریکا را هم با آن مواجه شدیم. بنابراین این سفر منتفی است.
از لحاظ حقوقی آمریکا نباید مانع ورود مهمانان سازمان ملل شود
دولت آمریکا از نظر حقوقی نمیتواند مانع ورود افراد به مقر سازمان ملل شود؛ با این وجود، چنین اقدامی پیش از این نیز مسبوق به سابقه است.
بین آمریکا به عنوان کشور میزبان و سازمان ملل متحد به عنوان سازمانی بینالمللی که مقر آن در نیویورک قرار دارد، موافقتنامهای در سال ۱۹۴۷ امضا شده که بر اساس آن دولت ایالات متحده موظف است به تمام دیپلماتهای مامور در سازمان ملل ویزای ورود بدهد؛ اما کنگره آمریکا هنگامی که موافقت صورت گرفت به صورت مجزا به تفسیر این موافقنامه پرداخت و تصمیمی اتخاذ کرد تا دیپلماتهای خارجی مغایر با امنیت آمریکا برای ورود به این کشور از این توافق مستثنی شوند.
از تفسیری که کنگره آمریکا در آن زمان داشت، تعبیرات متفاوتی شد از جمله اینکه درباره پارهای از کشورها به دیپلماتهای آنها اجازه نمیدهند که بیشتر از ۲۰ مایل از ساختمان مقر سازمان ملل متحد در نیویورک دور شوند؛ ولی دولت آمریکا از تصمیم قدیمی کنگره پا را فراتر گذاشته و با ارائه قواعدی از ورود دیپلماتها به خاک آمریکا خودداری کرد.
به عنوان مثال، دولت ریگان در سال ۱۹۸۸ مانع ورود یاسر عرفات به آمریکا در ۱۹۸۸ شد؛ سال 1393 نیز حمید ابوطالبی که از طرف ایران به سازمان ملل مامور شد با مخالفت دولت اوباما امکان ورود پیدا نکرد و پس از پیگیریهای بسیار در نهایت به محل ماموریت خود رفت.
علی ایحال، تناقضگویی ترامپ- در عمل و گفتار- درخصوص توافق احتمالی با ایران موجب انتقاد گسترده مقامات و چهرههای آمریکایی به دولت او شده است.
ترامپ: برجام فاجعه بود ولی مخالفان توافق احمق هستند
دونالد ترامپ روز دوشنبه در صفحه شخصی خود نوشت: به همه «دموکراتهای احمق»، بهاصطلاح جمهوریخواهان و نادانهایی میخندم که هیچ چیز درباره توافق احتمالی که دارم با ایران میبندم نمیدانند، چیزهایی که هنوز حتی مذاکره نشدهاند.
وی افزود: آدمهای ضعیف و ناکارآمدی مثل سناتور شکستخورده تام تیلیس (که بهزودی از دفترش بیرون میرود!)، بیل کسیدی که تازه شکست سنگینی در انتخابات مقدماتی خورد، نماینده واقعاً بدِ توماس مسی ـ یک آدم پست که در انتخابات با اختلاف زیاد باخت به یک میهنپرست واقعی آمریکایی (که توسط «ترامپ» تأیید شده بود) ـ پس از اینکه بیوفایی عظیمی به حزبش (و کشورش!) نشان داد؛ و تقریباً همه دموکراتهای احمق که کاملاً راه را گم کردهاند، مدام از سیاستهای بد و کاندیداهای بدتر حمایت میکنند، اما دائماً هر پیروزی فوقالعادهای را که من به دست میآورم، زیر سؤال میبرند.
ترامپ در ادامه این پیام مدعی شد: توافق با ایران یا یک توافق بزرگ و معنادار خواهد بود، یا اصلاً توافقی نخواهد بود. این توافق دقیقاً نقطه مقابل فاجعه برجام خواهد بود که توسط دولت شکستخورده اوباما مذاکره شد، که مستقیمترین و آشکارترین مسیر برای دستیابی ایران به سلاح هستهای بود، نه، من چنین توافقهایی نمیبندم!
واشنگتن پست: ترامپ توافق با ایران را مانند خروج از باتلاق میداند
روزنامه «واشنگتن پست» در گزارشی بهقلم «دیوید ایگناتیوس» ستوننویس کهنهکار این نشریه به تحلیل تلاش اضطراری دولت دونالد ترامپ برای دستیابی به یک توافق صلح با ایران پرداخته است.
ایگناتیوس در این مقاله نوشت: چارچوب توافقی که واشنگتن بهدنبال آن است، فاصله فاحشی با شعار «تسلیم بیقیدوشرط» ترامپ در آغاز جنگ (28 فوریه) دارد. این معامله فراتر از یک پیروزی، یک مسیر خروج اضطراری برای ترامپ از جنگی است که پیروزیای را نصیب او نساخته است. محورهای اصلی پیشنویس شامل بازگشایی فوری و بدون عوارض تنگه هرمز و تعهد ایران به عدمساخت سلاح هستهای بهازای آزادسازی اموال بلوکهشده و رفع تدریجی تحریمهاست، با این حال، جزئیات برنامه هستهای به یک بازه 60روزه موکول شده که بسیار مبهم است؛ چرا که ایران هنوز خروج اورانیوم غنیشده از کشور را نپذیرفته است. کاخ سفید امیدوار است با بازگشایی تنگه هرمز، بازار جهانی انرژی فوراً آرام شود. مقامات غربی معتقدند صف طولانی کشتیهای سرگردان در خلیجفارس حامل 150 میلیون بشکه نفت است که ورود آنها قیمتها را میشکند؛ ادعایی که تحلیلگران مستقل بازار با دیده تردید به سرعتِ محقق شدن آن مینگرند.
به اعتقاد این تحلیلگر آمریکایی، ترامپ بهدنبال انعقاد توافقی با ایران است که او را عملاً از یک باتلاق نظامی و بنبست استراتژیک فراری بدهد. همانطور که طراحان جنگی پنتاگون اعتراف کردهاند، آمریکا توانایی بمباران هر نقطهای را دارد، اما این بمبارانها قادر به تغییر محاسبات استراتژیک ایران نیستند.
رجزخوانی در حال ضعف
با توجه به گزارش روزنامه واشنگتن پست، توافق برای آمریکا حکم خروج از باتلاق را دارد اما مقامات این کشور در همین حال نیز دست از رجزخوانی برنمیدارند؛ «مارکو روبیو»، وزیر امورخارجه آمریکا روز دوشنبه (4 خرداد 1405) با لحنی تهدیدگونه گفت: یا با ایران به یک توافق خوب دست پیدا میکنیم، یا ناچار خواهیم شد به شکلی دیگر با این موضوع برخورد کنیم. به هر ترتیب، تناقض رفتاری-گفتاری میان ترامپ و مقامات دولت او یک امر رایج است و این موضوع از عدم صدور ویزا برای عراقچی و ادعای اشتیاق برای توافق با ایران قابل استناد است؛ برای پایاندادن به نمایش مضحک ترامپ، تنبیه و تأدیب آمریکا و در پاسخ به عدم صدور ویزا باید توقف مذاکرات اعلام شود تا ضمن حفظ عزت و احترام، شاهد اقدام مشابه در آینده نباشیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به روند گفتوگوهای جاری میان ایران و آمریکا، تأکید کرد: تفاهم ۱۴بندی مطرحشده متمرکز بر خاتمه جنگ است و توقف درگیریها در همه حوزهها از جمله لبنان، یکی از عناصر این تفاهم خواهد بود.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری روز دوشنبه (4 خردادماه 1405)، با گرامیداشت روز مقاومت و ایستادگی مردم ایران، یاد و خاطره شهدای دفاع از کشور را گرامی داشت و گفت: سوم و چهارم خرداد نماد مقاومت ملت ایران در برابر تجاوز نظامی بیگانگان است و خرمشهر و دزفول همچنان نماد شکستناپذیری ملت ایران به شمار میروند. وی همچنین روز آزادسازی جنوب لبنان را به مردم این کشور و همه حامیان مقاومت تبریک گفت.
هیچ تضمینی برای پایبندی آمریکا به تعهدات خود وجود ندارد
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره مواضع متناقض آمریکا و همزمانی اظهارات درباره توافق با ادبیات تهدیدآمیز، تصریح کرد: هیچ تضمینی برای پایبندی آمریکا به تعهدات خود وجود ندارد. وی درباره چرایی واکنش نشان ندادن مقامهای ایرانی به توئیتها و اظهارات متعدد آمریکایی نیز یادآور شد: جمهوری اسلامی ایران کارهای مهمتری دارد و تمرکز دستگاه دیپلماسی بر طراحی و پیشبرد بهترین شیوهها برای صیانت از منافع ملی است.
به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه، هرجا لازم باشد پاسخ داده خواهد شد، اما جمهوری اسلامی ایران قرار نیست روش و سبک طرف مقابل را کپیبرداری کند. وی افزود: ایران به عنوان ملتی متمدن و مقتدر، در زمان لازم پاسخ خود را داده و خواهد داد.
تضمین، همان قدرت شماست
بقائی درباره ضمانت پایبندی آمریکا به صلح پایدار و تدابیر هیئت مذاکرهکننده ایران گفت: تضمین، همان قدرت شماست. وی تأکید کرد مذاکرهکنندگان و دستگاه دیپلماسی بخشی از حاکمیت هستند و وظایف روشنی در میدان دیپلماسی دارند. به گفته او، تمرکز فعلی مذاکرات بر خاتمه جنگ است و در این مرحله درباره جزئیات موضوع هستهای گفتوگویی انجام نمیشود.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره روند مذاکرات و ادعاهای مطرحشده درباره پیشرفت گفتوگوها اظهار کرد: تحولاتی که در روزهای اخیر رسانهای شده، محصول چند هفته گفتوگو از طریق میانجی پاکستانی و همچنین تلاش برخی کشورها بوده است. وی افزود: در بخش قابل توجهی از موضوعات به جمعبندی رسیدهایم، اما نمیتوان از توافق قریبالوقوع سخن گفت؛ زیرا سیاستورزی در آمریکا با تزلزل و تغییر مکرر مواضع همراه است.
بقائی تأکید کرد: تغییرات پیدرپی مواضع واشنگتن هر روند گفتوگویی را با دشواری مواجه میکند، اما جمهوری اسلامی ایران همانگونه که در میدان نبرد با اقتدار عمل کرده، در عرصه دیپلماسی نیز با چشمانی باز و با تکیه بر تجربیات پیشین برای صیانت از منافع ملی تلاش خواهد کرد.
وی درباره احتمال سفر هیئتهای ایرانی و پاکستانی نیز گفت: موضوعات شکلی فرع بر اصل مذاکرات است و فعلاً برنامهای برای سفر هیئت ایرانی به پاکستان یا سفر هیئت پاکستانی به ایران وجود ندارد، هرچند در صورت ضرورت چنین سفرهایی انجام خواهد شد.
عادیسازی، رژیم صهیونیستی را عادی نمیکند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره روابط آمریکا و رژیم صهیونیستی و فشار برای پیوستن کشورهای منطقه به پیمان ابراهیم، اظهار کرد: رابطه آمریکا و رژیم صهیونیستی کاملاً روشن است و دغدغه اصلی هیئت حاکمه آمریکا در غرب آسیا، رژیم صهیونیستی است. وی افزود: تلاش برای تعیین شرط و شروط برای کشورهای منطقه در ارتباط با ایران، منحرف کردن افکار عمومی از اصل مسئله است.
بقائی تصریح کرد: با پروژههایی مانند عادیسازی رابطه با رژیم صهیونیستی، نمیتوان یک موجودیت غیرعادی را عادی جلوه داد. وی دلیل غیرعادی بودن این رژیم را رفتارهای آن، بهویژه در غزه، دانست و گفت: نسلکشی و خشونتهای صورتگرفته نشان داد که طرحهای عادیسازی در واقع تحمیل یک موجودیت غیرواقعی بر منطقه است.
وی درباره تحریمهای اروپا و ادعاها پیرامون تنگه هرمز نیز گفت: هر اقدام خصمانه متقابلاً با واکنش ایران مواجه خواهد شد و جمهوری اسلامی ایران دستبسته نیست.
بقائی با انتقاد از سیاستهای اتحادیه اروپا افزود: اگر اروپا به اصول اعلامی خود درباره حاکمیت قانون و منشور ملل متحد پایبند بود، باید آمریکا و رژیم صهیونیستی را تحریم میکرد.
ایران و عمان در حال تدوین سازوکار مدیریت تنگه هرمز هستند
سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: تنگه هرمز پیش از تعرض آمریکا و رژیم صهیونیستی باز بود و ناامنی کنونی نتیجه همان اقدامات است.
وی درباره احتمال باز شدن تنگه هرمز در صورت توافق گفت: در تفاهم فعلی وارد جزئیات نشدهایم و شیوه مدیریت تنگه هرمز به دولتهای ساحلی مربوط است. به گفته بقائی، ایران با کشورهای مختلف و طرفهای ذیربط در تماس است تا سازوکاری شکل گیرد که هم امنیت تردد و هم منافع جامعه جهانی را تأمین کند.
بقائی درباره نقش رژیم صهیونیستی در روندهای دیپلماتیک گفت: از اسرائیل انتظاری غیر از تخریب روندهای صلح نمیتوان داشت. وی افزود: برخی جریانهای جنگطلب در آمریکا و لابی رژیم صهیونیستی همواره در جهت گرفتار کردن آمریکا در جنگهای بیپایان عمل کردهاند.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره سفر معاون وزیر خارجه به مسقط و رایزنیهای انجامشده گفت: ایران و عمان در حال تدوین سازوکاری مطمئن و کارآمد برای مدیریت تردد در تنگه هرمز هستند. وی افزود امنیت این آبراه دغدغه جامعه جهانی است و دو کشور به عنوان دولتهای ساحلی مسئولیت سنگینی در این زمینه دارند. بقائی تأکید کرد: ایران از کشتیها برای عبور از تنگه هرمز عوارض دریافت نمیکند و باید در بهکارگیری واژهها دقت شود. وی توضیح داد اقدامات ایران و عمان برای تدوین پروتکل ایمنی، اقدامی مسئولانه و منطبق با حقوق بینالملل است و هزینههایی که مطرح میشود مربوط به خدمات ناوبری و حفاظت از محیط زیست خواهد بود، نه اخذ عوارض.
تفاهم ۱۴بندی بر خاتمه جنگ متمرکز است
وی درباره طرحهای برخی کشورهای اروپایی برای مدیریت تنگه هرمز نیز گفت: این مسئولیت بر عهده ایران و عمان به عنوان کشورهای ساحلی است و اقدامات پراکنده و غیرمستند تنها موجب پیچیدهتر شدن موضوع خواهد شد.
بقائی در واکنش به اظهارات وزیر خارجه آمریکا درباره هزینههای ایران برای موشک و پهپاد اذعان داشت: بله، ما بخشی از پولهایمان را خرج موشک و پهپاد میکنیم.
وی افزود: اگر ایران چنین نمیکرد، دشمنان میتوانستند به اهداف خود برسند. به گفته او، آمریکا در جریان تجاوز نظامی علیه ایران تنها مردم را هدف قرار نداد، بلکه زیرساختها و نمادهای توسعه کشور را نیز مورد حمله قرار داد.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره کنفرانس بازنگری پیمان NPT نیز گفت: اصرار دارندگان سلاح هستهای بر اجرا نکردن تعهداتشان و حمایت از رژیم صهیونیستی، از عوامل اصلی ناکامی این کنفرانس بوده است.
بقائی درباره نقش چین در روندهای دیپلماتیک تصریح کرد: چین همواره نقشی سازنده و مفید داشته و تماسهای تهران با پکن و مسکو ادامه خواهد یافت.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره محاصره دریایی و مفاد تفاهم احتمالی خاطر نشان کرد: تفاهم ۱۴بندی متمرکز بر خاتمه جنگ است و در مراحل نخست اجرای آن، اقدامات آمریکا تحت عنوان محاصره دریایی باید متوقف شود. وی افزود جمهوری اسلامی ایران نیز همزمان اقدامات لازم برای تردد ایمن در تنگه هرمز را اتخاذ خواهد کرد.
بقائی درباره زمان احتمالی اعلام تفاهم افزود: تلاشها ادامه دارد و هنوز درباره برخی موضوعات به جمعبندی نرسیدهایم. وی همچنین تأکید کرد جمهوری اسلامی ایران در دفاع از خود هیچ گزینهای را منتفی نمیداند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در جمعبندی سخنانش تصریح کرد: در صورت نهائی شدن یادداشت تفاهم، ظرف ۶۰ روز درباره برخی جزئیات و نیز موضوعات مرتبط با هستهای گفتوگو خواهد شد و توقف جنگ در همه حوزهها از جمله لبنان، یکی از عناصر این تفاهم خواهد بود.