در حالی که هفته پانزدهم جنگ رو به پایان است، دونالد ترامپ تحت فشار ناشی از ناکامی و کمانه کردن آثار آن ادعا کرد توافق با ایران ظرف یکی دو روز در دسترس است و جنگ ظرف دو هفته با پیروزی به پایان می‌رسد!
او در حالی در صد و دومین روز جنگ و شصت و دومین روز آتش بس، برای چند دهمین بار از دروغ توافق و پیروزی گفت که در آغاز جنگ، ادعا کرده بود ظرف سه روز و نهایتا ظرف چهار تا شش هفته، ایران را به زانو در می‌آورد.
نعل وارونه ترامپ و ونس
جی دی ونس معاون رئیس‌جمهور آمریکا دیروز گفت: بیایید صادق باشیم. ایرانی‌ها نمی‌خواهند این جنگ ادامه پیدا کند. آنها پای میز مذاکره آمده‌اند و چیزهای واقعی را روی میز گذاشته‌اند. اگر ما به این توافق برسیم، برای مردم آمریکا یک موفقیت بزرگ خواهد بود.
همزمان، ترامپ ادعا کرد:
- «مذاکرات با ایران متوقف نشده و خوب پیش می‌رود. ما می‌توانیم دست‌کم تا یک یا دو روز آینده به ایده‌ای برسیم.
- اکنون در حال مذاکره هستیم و آنها می‌خواهند به یک توافق بسیار خوب برسند. آنها حاضرند همه چیز را به ما بدهند و حاضرند این را هم بدهند که به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکنند.
- آنها می‌خواهند به یک توافق بسیار خوب برسند. پیروزی واقعی را دو هفته آینده خواهید دید، زمانی که پیروزی کامل را اعلام کنیم.
- قیمت نفت، وقتی خیلی زود پیروزی کامل بر ایران را اعلام کنیم، سقوط خواهد کرد.
- ما با ایران توافقی بهتر از توافق اوباما خواهیم داشت. شاید تا چند روز دیگر. ما امیدواریم به یک توافق عالی برسیم.
- فکر می‌کنم اوضاع در منطقه آرام خواهد شد، زیرا هر دو طرف با آتش‌بس موافقت کرده‌اند.
- اگر تصمیم بگیریم ایران را بمباران کنیم، خیلی راحت می‌توانیم این کار را انجام دهیم. اما از طرف دیگر، تنگه هرمز باز نخواهد شد و برای ماه‌ها بسته خواهد بود».
کارشکنی در آزادی اموال ایران
این اظهارات ترامپ و ونس در حالی بود که وزارت خارجه آمریکا دیروز عنوان کرد:‌ «آزادی اموال بلوکه شده، مادامی که ایران به تعهدات خود پایبند نشود، رخ نخواهد داد. محاصره دریایی تا دستیابی به توافق پابرجا خواهد ماند». همچنین، وبسایت الجزیره به نقل از یک مقام ایرانی نوشت: واشنگتن دست به تغییر در پیش‌نویس تفاهم‌نامه زده است و این امر، غیرقابل قبول است هرگونه نقض آتش‌بس ممکن است بر مذاکرات تأثیر بگذارد و ایران در برخورد جدی با آن کوتاهی نخواهد کرد. در صورتی که دارایی‌های مسدود شده‌مان آزاد نشود و تحریم‌ها لغو نگردد، نمی‌توان به هیچ توافقی دست یافت.
پیش از این هم برخی رسانه‌ها آمریکایی ادعا کردند آمریکا به جای آزادسازی اموال بلوکه ایران، آنها را در اختیار کشورهای آسیب دیده از جنگ ایران قرار می‌دهد تا خسارات وارده را جبران کنند!
راز خالی فروشی ترامپ و دروغ توافق
اما علت گفتار درمانی ترامپ و به تعبیر سی‌ ان ان «37 بار دروغ گفتن او درباره نزدیک بودن توافق» چیست؟ 
فشار تورمی و تشدید بدبینی‌ در آمریکا به سیاست‌ جنگی ترامپ، میزان محبوبیت او را به پایین‌‌ترین سطوح هر دو دوران ریاست‌جمهوری‌ش رسانده است.
بر اساس نظرسنجی جدید رویترز و ایپسوس، میزان رضایت آمریکایی‌ها از عملکرد ترامپ به یکی از پایین‌ترین سطوح دوران فعالیت سیاسی او نزدیک شده و فقط ۳۵ درصد رضایت دارند. در این نظرسنجی تنها ۳۶ درصد، از حملات آمریکا علیه ایران حمایت کردند و فقط ۲۵ درصد گفتند که منافع این حملات ارزش هزینه‌هایی را که آمریکا پرداخت کرده، داشته است.
اگرچه در هفته‌های اخیر با افزایش احتمال دستیابی به توافق با تهران، قیمت سوخت تا حدی کاهش یافته، اما ۵۹ درصد آمریکایی‌ها معتقدند قیمت بنزین در یک سال آینده دوباره افزایش خواهد یافت. تنها ۱۷ درصد انتظار کاهش قیمت‌ها را دارند.
همچنین فقط ۲۲ درصد از نحوه مدیریت هزینه‌های زندگی توسط ترامپ رضایت دارند و ۷۰ درصد از عملکرد او در این زمینه ناراضی هستند. این آمار حتی از وضعیت جو بایدن نیز بدتر است. بایدن در پایان دوره ریاست‌، ۲۹ درصد رضایت در زمینه هزینه‌های زندگی داشت و ۶۳ درصد ناراضی بودند. این در حالی است که محور اصلی کارزار انتخاباتی ۲۰۲۴ ترامپ مبارزه با تورم و کاهش هزینه‌های زندگی بود. افزایش هزینه‌های زندگی، می‌تواند به شانس جمهوری‌خواهان برای حفظ اکثریت خود در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آسیب بزند. در این نظرسنجی ۴۱ درصد گفته‌اند اگر امروز انتخابات کنگره برگزار شود به دموکرات‌ها رأی خواهند داد و ۳۷ درصد از جمهوری‌خواهان حمایت کرده‌اند. یعنی برتری قبلی جمهوری‌خواهان تقریباً از بین رفته است.
سقوط ذخایر نفت آمریکا به پایین‌ترین سطح ۴۰ سال اخیر
علت دیگر گفتار درمانی و رؤیافروشی و خالی فروشی ترامپ را باید در بحران قیمت و ذخائر رو به پایان نفت یافت. آمار اداره انرژی آمریکا نشان می‌دهد ذخایر استراتژیک نفت خام این کشور به پایین سطح از سال ۱۹۸۳ نزدیک شده است. مجموع ذخایر نفت خام آمریکا در یک هفته بیش از ۱۲ میلیون کاهش یافته است.
خاویر بالاس ستون‌نویس بلومبرگ در این زمینه نوشت: سقوط آزاد ذخایر استراتژیک نفت آمریکا؛ در آستانه پایین‌ترین سطح ۴۰ سال گذشته. گزارش‌ها حاکی از آن است که با آزادسازی ۷.۹ میلیون بشکه دیگر از ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده (SPR)، حجم این ذخایر تا پنجم ژوئن به ۳۴۹.۲ میلیون بشکه افت کرده است. این روند نزولی نشان می‌دهد که ذخایر استراتژیک آمریکا با سرعت به سمت رکورد ۳۴۶ میلیون بشکه در حرکت است؛ رقمی که پایین‌ترین سطح ثبت‌شده برای این ذخایر در ۴۰ سال اخیر (در دوران دولت بایدن) محسوب می‌شود.
یادآور می‌شود نشریه نیویورکر دو روز قبل نوشت: «جنگ ایران و شوک بزرگ هرمز، کمر اقتصاد جهانی را شکست. قیمت نفت می‌تواند تا ۱۵۰ دلار صعود کند. اقدامات دولت ترامپ در بازارسازی و القای نزدیکی توافق مانع از جهش قیمت نفت به ۱۵۰ یا ۱۸۰ دلار شده است».
کاهش مجدد تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز
در تحولات میدانی، دیروز در حالی که سنتکام ادعا می‌کرد یک نفتکش خالی به نام M/T Marivex با پرچم پالائو را هنگام عبور از خلیج عمان به سمت ایران از کار انداخته است، خبر سقوط یک بالگرد نظامی آمریکا در حوالی تنگه هرمز هم منتشر شد و برخی گمانه‌زنی‌ها از احتمال اصابت موشک به بالگرد خبر می‌دهند.
از سوی دیگر و در حالی که طی دو هفته اخیر تردد کشتی‌ها و نفتکش‌ها با اجازه ایران به حدود سی فروند در روز افزایش یافته بود، دیروز مؤسسۀ رهیابی دریایی کپلر اعلام کرد: داده‌های ماهواره‌ای از محدود شدن قابل‌توجه تردد کشتی‌ها در تنگۀ هرمز حکایت دارد به نحوی که در روزهای اخیر تنها ۸ شناور تجاری و غیرتجاری از تنگۀ هرمز عبور کرده‌اند.
کابوس باب‌المندب هم اضافه شد
از سوی دیگر، در حالی که مقاومت یمن از انسداد مجدد تنگه باب المندب به روی کشتی‌های متعلق یا همسو با رژیم صهیونیستی خبر داده، نشریه نیوزویک نوشت: سیاست محاصره دریای سرخ و فلج شدن شریان‌های اقتصادی غرب احیا شده است. در دور قبلی حملات، تردد کشتی‌ها از کانال سوئز حدود ۶۶ درصد کاهش یافت و بسیاری از نفتکش‌ها مجبور شدند از مسیر دماغه امید نیک عبور کنند؛ مسیری که برای هر نفتکش بزرگ تا یک میلیون دلار هزینه اضافی و چندین هفته تأخیر ایجاد می‌کرد. این بار بحران همزمان با تنش در تنگه هرمز رخ داده و ترکیب افزایش حق بیمه، کاهش ترافیک در گلوگاه‌های انرژی و اختلال در دریای سرخ می‌تواند هزینه حمل نفت، گاز و کالاها را بیش از دوره قبل افزایش دهد. کارزار دریایی قبلی حدود ۲ سال ادامه داشت. اکنون با بازگشت درگیری‌ها، خطر تکرار یک دوره طولانی از فشار بر تجارت جهانی و بازار انرژی دوباره افزایش یافته است.
طعنه سی‌ان‌بی‌سی به ترامپ خالی‌بند
شبکه سی‌ان‌بی‌سی ضمن رد کردن ادعای ترامپ درباره توافق گزارش داد: ترامپ می‌گوید توافق با ایران ممکن است ظرف دو یا سه روز حاصل شود و تنگه هرمز فوراً بازگشایی خواهد شد. این خوش‌بینی در حالی مطرح می‌شود که وضعیت میدانی خاورمیانه به شدت ملتهب است؛ آخر هفته گذشته آتش‌بس شکننده میان تهران و تل‌آویو با تبادل مستقیم موشکی شکسته شد و جنگ اکنون از مرز ۱۰۰ روز عبور کرده است. نکته قابل‌تأمل اینجاست که ترامپ پیش‌تر پیش‌بینی کرده بود درگیری‌ها در بازه ۴ تا ۶ هفته پایان می‌یابد، اما تداوم جنگ و حوادثی نظیر سقوط بالگرد آپاچی آمریکا در نزدیکی تنگه هرمز، نشان می‌دهد گره‌های استراتژیک این مناقشه بسیار پیچیده‌تر از آن است که به سادگی در مذاکره باز شود.
چرا توافق نکردی که بنزین دو برابر نشود؟!
برت اریکسون، کارشناس آمریکایی جرایم مالی و ژئوپلیتیک، در ارزیابی روند جنگ گفته است: ترامپ کاملا در بن‌بست ایران گرفتار شده است. هیچ گزینه نظامیِ مؤثری وجود ندارد و محاصره هم به ‌شکلی فاجعه ‌بار شکست خورده است، وضعیتی که ۵۶ روز است ادامه دارد. هیچ ‌چیز نمی‌تواند این واقعیت را تغییر دهد که جنگ، به یک فاجعه بزرگ تبدیل شده است. تنها سؤال این است که چه میزان خسارت و پیامد اقتصادیِ غیرضروری دیگر به وجود خواهد آمد؟
جیک اوچینکلاس، نماینده کنگره آمریکا هم تصریح کرد: مذاکرات با ایران می‌توانست بدون جنگ انجام شود تا قیمت بنزین ۲ برابر نشود. منتظر این هستم که این نوع خشونت (حملات ایران و اسرائیل) و مذاکرات به‌اصطلاح برای مدتی نسبتاً طولانی ادامه یابد، زیرا رئیس‌جمهور هیچ کنترلی بر اوضاع خاورمیانه ندارد. این گفت‌وگوهایی که بین آمریکا و ایران در جریان است، گفت‌وگوهایی هستند که می‌توانست قبل از ۲۸ فوریه انجام می‌شد. این جنگ به هیچ نتیجه‌ای نرسیده جز اینکه قیمت بنزین را دو برابر کرده است.
همه کاره‌ای که پشت دیوار واقعیت گیر افتاد
روزنامه نیویورک تایمز درباره وضعیت بن‌بست ترامپ معتقد است: او می‌خواهد حرف آخر را بزند، اما در پرونده ایران، مدام به در بسته می‌خورد ترامپِ «همه کاره» در خاورمیانه به دیوارِ واقعیت خورده است. مشکل اصلی او، خطای محاسباتیِ استراتژیک در آغازِ این جنگ بوده است. او قدرتِ نظامی آمریکا را بیش از حد بزرگ و اراده‌ ایران را کمتر از واقعیت برآورد کرد. نتیجه؟ ترامپ حالا در «جنگِ انتخابی» خودش گرفتار شده؛ نه می‌تواند نتانیاهو را به میلِ خود مهار کند و نه ایران را به میزِ توافق بکشاند. این بن‌بست، همان باتلاقی است که ترامپ وعده داده بود از آن دوری کند، اما حالا با نزدیک شدن به انتخابات، هیچ راه خروجی برای آن ندارد.
حمله به اسرائیل بازنویسی قواعد جنگ بود
حملات یکشنبه شب و روز دوشنبه ایران به عمق رژیم صهیونیستی در حمایت از لبنان، بازتاب گسترده‌ای در اسرائیل و غرب داشت.
دیروز در حالی که منوشه امیر اذعان کرد «ایران در مسئله لبنان، اسرائیل و آمریکا را شکست داد و پیروز شد. ترامپ پذیرفته که ایران در لبنان، حق آب و گِل دارد»، دنیس راس: دیپلمات ارشد سابق آمریکا در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی اظهار کرد: ایران با این حملات، قواعد جنگ را بازنویسی کرد و این پیام را رساند که هر وقت صلاح بداند می‌تواند به اسرائیل حمله بکند.
شبکه ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی هم گزارش داد: اسرائیل، وارد دورهای رویارویی با ایران شده و مهم‌ترین برگ‌های راهبردی خود را از دست می‌دهد. در محافل امنیتی و نظامی اسرائیل، هیچ‌ کس پس از عملیات «غرش شیران» قادر نبود چنین سناریویی را تصور کند. ایران پس از سه سال جنگ توانسته است بار دیگر جبهه‌ها را به یکدیگر پیوند دهد.
«یائیر گولان»، از اصلی‌ترین اعضای اپوزیسیون دولت نتانیاهو به همراه «نعمه لازمی» نماینده کنست و سرلشکر(بازنشسته) «نیمرود شفر» در بیانیه‌ای مشترک تاکید کرد: شما (مردم شمال رژیم صهیونیستی) قربانیان شکست نتانیاهو هستید، شما بر دوش خود بهای عدم تخلیه شمال و از دست دادن امنیت را حمل می‌کنید! دشمنان ما می‌بینند که اسرائیل ضعیف‌ترین، بیمارترین و شکست‌خورده‌ترین رهبر تاریخ خود را دارد. به دلیل ضعف نتانیاهو، آنها به ما حمله می‌کنند. تا زمانی که دولت نتانیاهو، اسموتریچ، بن‌گویرِ خشن و آن حکومت ویروسی و سمی، سر کار هستند، امنیتی برای اسرائیل وجود نخواهد داشت!
شرمندگی راهبردی برای اسرائیل
رونین برگمن روزنامه‌نگار صهیونیست درباره مبادله آتش میان ایران و اسرائیل خاطر نشان کرد: در جمع‌بندی ۲۴ ساعت گذشته، به‌سختی می‌توان به یک دستاورد روشن برای اسرائیل اشاره کرد. این فقط یک لغزش تاکتیکی نیست، بلکه یک شرمساری راهبردی است. در کمتر از یک روز، محدودیت‌های قدرت اسرائیل، عمق وابستگی آن به ایالات متحده، توانایی ایران در شکل‌دهی به یک معادله منطقه‌ای جدید، و شکاف میان تمایل اسرائیل به تشدید تنش و عدم آمادگی آمریکا برای اجازه دادن به یک جنگ گسترده، آشکار شد.»
در این میان، روزنامه اسرائیل‌هیوم از قول مقامات امنیتی اسرائیل اذعان کرد که آنها پیش از تصمیم‌گیری برای حمله به ضاحیه، اینکه ایران آن را با شلیک به سمت اسرائیل پاسخ دهد، گزینه‌ای محتمل نمی‌دانستند.
این روزنامه نوشت: در واقع، حتی پس از آنکه ایرانی‌ها در ساعات بعد از ظهر تهدید کردند که با گشودن آتش به سمت اسرائیل پاسخ خواهند داد، برخی در اسرائیل بر این باور بودند که آن‌ها تهدیدات خود را عملی نخواهند کرد. حالا تل‌آویو خود را در وضعیت بسیار دشواری می‌بیند؛ چرا که ایران موفق شده معادله‌ای بسیار نگران‌کننده ایجاد کند که بر اساس آن، حمله به ضاحیه به معنای شلیک موشک از خاک ایران به سمت اسرائیل است.
پایان صبر ایران و آغاز دورانی تهاجمی‌تر
روزنامه نیویورک تایمز با تاکید بر این موضوع که «دوران احتیاط و صبر ایران پایان یافته و دوران تثبیت ایرانِ تهاجمی‌تر فرا رسیده است»، افزود: واکنش نظامی ناگهانی و شلیک پرتابه‌های موشکی تهران به شمال اسرائیل در نگاه نخست ممکن است اقدامی کاملاً بی‌باکانه و مخاطره‌آمیز تلقی شود که پتانسیل شعله‌ور ساختن مجدد یک جنگ منطقه‌ای گسترده و ویرانگر را در درون خود نهفته دارد؛ اما واقعیت نشان می‌دهد که برای ساختار تصمیم‌گیری ایران، این حملات تلافی‌جویانه یک ضرورت مطلق در راستای تثبیت موضع تهاجمی‌تر به شمار می‌رفت که نمایانگر یک دگرگونی استراتژیک است. برای ایرانی‌ها، کلیدی‌ترین درس آموخته‌شده از جنگ این بوده است که تنها از طریق تلافی‌جویی قدرتمندانه است که تضمین بقا فراهم گردیده و اهرم‌های فشار استراتژیک در برابر دشمنانی به مراتب قدرتمندتر به آن‌ها بخشیده شده است.
استراتژی نتانیاهو در حال فروپاشی
از سوی دیگر، روزنامه فایننشال تایمز خبر داد: استراتژی بزرگ نتانیاهو در حال فروپاشی است. او سعی کرده بود اسرائیل را کاملاً با ابزارهای نظامی ایمن کند اما این روش جواب نداده است. حمله به ایران، تحقق یک رؤیای ۳۰ ساله برای نتانیاهو بود. نتانیاهو ترامپ را متقاعد کرد که جنگ باعث تغییر رژیم در ایران خواهد شد. اما کمپین او به‌شدت اشتباه پیش رفته است. ایران محکم سر جای خود ایستاده و به اسرائیل موشک شلیک می‌کند. حزب‌الله، تحت حمایت ایران، شمال اسرائیل را گلوله‌باران کرده و در حال نبرد با نیروهای اسرائیلی است. و اتحاد نزدیک نتانیاهو با ترامپ به‌شدت تحت فشار است.
اعتماد به نفس و دستاوردهای قابل توجه ایران، سرانجام به اظهارات راز زیمت، مدیر برنامه ایران در INSS (مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل) می‌رسیم که در گفت‌و‌گو با شبکه 12 عبری، با اذعان به شکست جنگی ترامپ و نتانیاهو اظهار کرد: از رهبری جدید ایران چه چیزی می‌آموزیم؟ درباره (آیت‌الله سید) مجتبی خامنه‌ای اطلاعات زیادی در دست نیست و نمی‌دانیم دقیقاً چگونه عمل می‌کند، اما به نظر می‌رسد این رهبری، نویدبخش آینده‌ای آرام نیست. من فکر می‌کنم باید کم‌کم این واقعیت را بپذیریم که اکنون با «جمهوری اسلامی نسخه ۳.۰» روبه‌رو هستیم.
این نظام جدید افراطی‌تر است، تحت رهبری مجتبی خامنه‌ای و سپاه پاسداران قرار دارد و رادیکال‌تر از گذشته است. نه اینکه رهبری قبلی میانه‌رو بوده باشد، اما این رهبری به‌مراتب تندروتر است. یادآوری می‌کنم که دو سال پیش اسرائیل در قلب تهران اسماعیل هنیه را ترور کرد و مدت کوتاهی بعد نیز فؤاد شکر، رئیس ستاد حزب‌الله، را کشت. ایرانی‌ها در آن زمان شورای عالی امنیت ملی را تشکیل دادند، اما تصمیم گرفتند هیچ اقدامی انجام ندهند؛ در حالی که آن حادثه بسیار جدی بود.
وی افزود: رهبری جدید سرشار از اعتمادبه‌نفس است. ایرانی‌ها نه‌تنها از جنگ جان سالم به در بردند، بلکه موفق شدند از تمام ابزارهایی که در اختیار داشتند استفاده کنند؛ از تنگه هرمز گرفته تا موشک‌ها، پهپادها و اکنون جبهه لبنان، و از این طریق دستاوردهای قابل‌توجهی کسب کنند. این مسئله نگران‌کننده است. با چنین رهبری‌ای ممکن است شش ماه یا یک سال دیگر نیز با تصمیماتی بسیار حساس‌تر روبه‌رو شویم.