روز صد و دهم جنگ، روز شماتت گسترده نتانیاهو و ترامپ بهعنوان عاملان جنگافروزی بینتیجه و پرهزینه در غرب، آمریکا و اسرائیل بود.
ترامپ در حالی تن به مذاکره و توافق با ایران داد که سه ماه و نیم قبل در اثر تصویرسازی دروغین نتانیاهو خیال میکرد کار ایران را 48ساعته یا سهروزه یکسره میکند و مثل ونزوئلا به غارت منابع میپردازد.
اظهارات آشفته ترامپ و در نمای تیره توافق
او دیروز هم اظهاراتی پر از تناقض و یاوهگویی داشت که بخشهایی از آن محکومیت خود وی است، از جمله آنجا که جنگ را مقابل مذاکره و توافق قرار داد و گفت: گزینه جایگزین (توافق و توقف جنگ) میتوانست یک رکود اقتصادی جهانی باشد. آدمهای احمق میخواهند جهان دچار رکود اقتصادی شود. آنها افراد احمقی هستند. اول از همه، تنگه هرگز باز نمیشد. چه کسی واقعاً خوشحال است؟ بازار... بازار در حال نوسان است و قیمت نفت سقوط کرده است.
ترامپ همچنین با ادبیاتی آمیخته به توهین و تهدید و اذعان به احتمال نقض توافق گفت:
- «هیچکس دقیقاً نمیداند چیست، اما توافقی بسیار قدرتمند است. به نظر میرسد بیشتر مردم از آن بسیار خوشحال هستند.
- این متن نهائی نیست؛ این یک تفاهمنامه است. اگر آن را نپسندم، دوباره برمیگردیم به ریختن بمب روی سرشان. اگر رفتارشان درست نباشد، بلافاصله به بمباران برمیگردیم.
- ما فردی بهنام سلیمانی را از میان برداشتیم. فکر میکنید اگر او زنده بود، اتفاقات فعلی [برای ایران] رخ میداد؟ او یک نابغه بود. مردم این را فراموش میکنند. من در دوره اول ریاستجمهوریام سلیمانی را از میان برداشتم. بدون آن کار، احتمالاً ما در موقعیت امروزی که در آن تسلط کامل داریم، قرار نمیگرفتیم.
- ترامپ: نمیخواهم کارزار نظامی اسرائیل در لبنان متوقف شود. من میخواهم که اسرائیل بتواند از خود دفاع کند، اما میخواهم در این باره به درستی قضاوت کند».
همزمان با تشدید سرزنشها علیه جنگافروزی ترامپ، ولفگانگ ایشینگر رئیس کنفرانس امنیتی مونیخ نسبت به شماتت ترامپ هشدار داد و گفت: سلب امکان دستیابی به توانمندی هستهای نظامی از ایران، هدفی است که ما نیز طبیعتا در آن با ایالاتمتحده همعقیده و شریک هستیم. بنابراین، لطفا امروز را به روزی برای شماتت و سرزنش تبدیل نکنید؛ بلکه این روز، روز نگرانیهای احتمالی است؛ از این بابت که آمریکا متاسفانه با این جنگ، ظاهرا به دستاوردهایی کمتر از آنچه مطلوب و مورد انتظار بود، رسیده است.
هیچکس نگفته بود «هرمز» کجاست!
در حالی که طبق نظرسنجی مرکز تحقیقاتی پیو ۲۹درصد آمریکاییها از مسیر حرکت آمریکا راضی و ۶۹درصد ناراضی هستند، مایکل مکفال»، سفیر پیشین آمریکا در روسیه گفت: ترامپ بعد از آغاز جنگش علیه ایران، این وعدهها را به ما داد: ۱- «نابودی کامل» اورانیوم غنیشده در ایران. ۲- پایان تولید موشکهای ایران. ۳- پایان حمایت ایران از گروههای تروریستی. ۴- تغییر حکومت در ایران. ۵- تسلیم بیقید و شرط ایران. هیچکدام از این اهداف محقق نشدهاند، حتی یکی!
هیلاری کلینتون وزیر خارجه اسبق هم گفته است: وقتی ترامپ جنگ علیه ایران را آغاز کرد و بعد از کاخسفید میشنوی که میگوید «هیچکس به من درباره تنگه هرمز چیزی نگفته بود. تنگه هرمز کجاست؟» باورکردنی نیست. انگار یک فیلم است که از دیدنش چون خیلی غیرواقعی و عجیب است، صرفنظر میکنی.
وانمود کردند جنگ، پیکنیک است!
روزنامه عبری یدیعوتآحارونوت، با بیان اینکه «ترامپ تصور میکرد جنگ با ایران یک پیکنیک» است اما بعداً فهمید چنین نیست»، نوشت: او در ابتدا براساس اطلاعات و ارزیابیهایی که از نتانیاهو و بارنیا رئیس موساد دریافت کرده بود تصور میکرد جنگ علیه ایران عملیات آسانی خواهد بود اما در ادامه متوجه شد که واقعیت میدان بسیار پیچیدهتر از آن چیزی است که به او گفته شده بود.
همچنین شبکه اسرائیلی i24 گفت: آمریکا به هیچ هدف نظامی خود نرسید و نتیجه نهائی، تقویت موقعیت منطقهای ایران بود. وقتی توان موشکی و پهپادی حفظ میشود، بسیاری معتقدند نتیجه میدان با نتیجه روی کاغذ متفاوت خواهد بود. جهان در حال عبور از نظم تکقطبی است و بازیگران جدیدی در حال شکل دادن به معادلات قدرت هستند.
آتلانتیک: اصلا نمیفهمد که چه میگوید؟!
نشریه آتلانتیک در تحلیلی با عنوان «ترامپ جنگی را که باخته است، درک نمیکند»، مینویسد: اظهارات او در اجلاس G7 نشان داد که او جنگی را که آغاز کرده و کلماتی که از دهان خودش بیرون میآید، درک نمیکند. ترامپ مجموعهای از اظهارات را بیان کرد که حتی با معیارهای معمولش هم عجیب بود و این سؤال را مطرح میکند که آیا رئیسجمهور هنوز حرفهایی را که از دهانش بیرون میآید میفهمد یا نه.
فقط در همین زمستان، ترامپ وعده داده بود که حکومت ایران، از بین خواهد رفت. اما حالا؟ او به خبرنگاران گفت: «من هرگز به تغییر رژیم اهمیت نمیدادم»، و با انکار اینکه این هدف اصلاً هدف بوده است، ناکامی خود در دستیابی به هدف استراتژیک اصلی را نادیده گرفت. احتمالاً او بسیار ضعیف خواهد شد.
ترامپ شکست خورد. جنگی که او علیه ایران به راه انداخت، وعده میدهد با امضای توافق آتشبس در اواخر این هفته با نالهای فروتنانه پایان یابد. ایالات متحده
ضعیفتر شده است- از نظر نظامی، استراتژیک، اقتصادی و شاید اخلاقی کاهش یافته است.
جنگی که ایالات متحده در کنار اسرائیل جنگید، هیچ یک از اهدافی را که ترامپ در آغاز نام برده بود، محقق نکرد. در عوض، این فقط به تندروها در تهران قدرت داد و شاید آنها را جسورتر ساخت تا روزی به دنبال سلاح هستهای باشند. با وجود این، رئیسجمهور آنقدر مشتاق پایان جنگ بود که بارها تهدیدهایش را عقب کشید- و اجازه داد ایران بلوف او را بخواند- و متحد نزدیکش نتانیاهو، را بهخاطر واکنش به حملات منطقه بهگونهای که مذاکرات را به خطر انداخت، سرزنش کرد.
ناتوانی نظامی آمریکا مقابل ایران آشکار شد
نشریه فارینپالیسی هم معتقد است: شکست در ایران، زیان راهبردی بزرگتری از جنگ ویتنام است. جنگ آمریکا علیه ایران نهتنها دستاوردی برای واشنگتن نداشت، بلکه روند کاهش حضور آمریکا در خاورمیانه و پایان تدریجی هژمونی این کشور در منطقه را تسریع کرده است. این جنگ میتواند پیامدهایی عمیقتر از شکست آمریکا در ویتنام به همراه داشته باشد. این جنگ ضعف ذخایر نظامی آمریکا، آسیبپذیری سامانههای دفاعی در برابر موشکها و پهپادهای ایران و همچنین محدودیت راهحلهای صرفاً نظامی در برابر تهران را آشکار کرد. در سطح ژئوپلیتیک نیز توان ایران برای ایجاد فشار اقتصادی از طریق تنگه هرمز و کاهش اعتماد متحدان به قدرت آمریکا، موقعیت جهانی واشنگتن را تضعیف کرده و ممکن است برای سالها موازنه قدرت در خاورمیانه و حتی فراتر از آن را تغییر دهد.
چرا جنگ به راه انداخت؟
این نشریه میافزاید: عملیات خشم حماسی ترامپ هیچ دستاورد راهبردی نداشت. او به سبک همیشگی اعلام پیروزی کرده، اما شرایط یادداشتتفاهم با ایران داستان دیگری میگوید. سؤال اساسی این است: چرا آمریکا این جنگ را به راه انداخت؟ براساس توافق حاصل شده، همه طرفها، آمریکاییها، شرکای منطقهای، مصرفکنندگان جهانی و حتی ایرانیها پیش از
۲۸ فوریه وضعیت بهتری داشتند. شکست ترامپ در ایران احتمالا به خروج آمریکا از خاورمیانه منجر خواهد شد. تعداد کمی از اعضای کنگره، نامزدهای ریاستجمهوری و مقامات دولتی حاضرند هزینههای سیاسی، نظامی و مالی ماندن در منطقه را بپردازند. سابقه ۳۵ساله حضور آمریکا در منطقه خوب نبود. در این شرایط، هزینه کردن میلیاردها دلار برای بازسازی تجهیزات نظامیآسیبدیده در جنگی نامحبوب، کاری دشوار است.
ارزیابی اطلاعاتی: اقتدار بلامنازع ایران در تنگه هرمز
وبسایت شبکه سیانان میگوید براساس ارزیابی اطلاعاتی آمریکا، ایران از این پس راساً توانایی مسدود کردن تنگه هرمز را دارد. نهادهای اطلاعاتی ایالاتمتحده در ارزیابیهای اخیر خود به این نتیجه رسیدهاند که جمهوری اسلامی اکنون به توانایی مؤثری دست یافته که براساس آن میتواند در هر زمان که اراده کند، دسترسی به تنگه هرمز را بهطور کامل قطع کند. این ارزیابی نشان میدهد که حکومت ایران در پی درگیریهای اخیر، به اهرم فشار جدید و قدرتمندی برای آسیب رساندن به اقتصاد جهانی مجهز شده است.
این منابع تاکید میکنند فارغ از توافق، ایران در طول مناقشه اخیر عملاً ثابت کرده که توانایی مسدود کردن این تنگه را دارد و ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نیز هشدار میدهند که این سناریو در آینده قابل تکرار است. غرب اکنون کنترل عملی تنگه هرمز را به ایران واگذار کرده است؛ سلاحی که به گفته او، از هر بمب هستهای قدرتمندتر است. ایران در جریان جنگ اخیر آموخته است که چگونه از حملات هدفمند علیه زیرساختهای انرژی کشورهای حوزه خلیجفارس بهعنوان یک اهرم فشار کارآمد بهرهبرداری کند. یکی از دلایل اصلی که تهران را مجاب کرده میتواند همچنان از آبراه هرمز بهعنوان یک سلاح استراتژیک استفاده کند، حفظ بخش عمدهای از زرادخانه نظامیاش شامل انواع موشکها، پهپادها، سکوهای پرتاب و صدها قایق تندرو کوچک است؛ قایقهایی که کماکان به مزاحمت برای کشتیهای تجاری در حال عبور ادامه میدهند و توانایی مینریزی در این آبراه را دارند. یکی از منابع آگاه به سیانان گفت: ما عملاً کنترل تنگه را به ایران واگذار کردهایم؛ سلاحی که از هر بمب هستهای قدرتمندتر است.
ضجه و مویه اینترنشنال وسط درماندگی ترامپ
در شرایطی که اقتدار ایران در تنگه هرمز و تحقیر آمریکا در میدان، اشک تحلیلگران ارشد آمریکایی و غربی را در آورده، ضجه و مویه و گلایه شبکه صهیونیستی اینترنشنال به ترامپ شنیدنی و خواندنی است.
شبکه وابسته به موساد، دیماه سال گذشته وانمود کرد کار جمهوری اسلامی تمام است. جنگ هم که شروع شد به نیابت از نتانیاهو، همین انگاره را به شکل پرحجم بازنمایی کرد. اما صد و ده روز پس از جنگ، وطنفروشان در وبسایت شبکه اینترنشنال با درماندگی و سرخوردگی مطلق نوشته اند: «دونالد ترامپ، دیماه گفت به اعتراضات ادامه بدهید و کمک در راه است. امروز اما از توافق با جمهوری اسلامی دفاع میکند و میگوید هیچوقت دنبال تغییر حکومت نبوده است. پس چه چیزی تغییر کرده؟ ترامپ؟ سیاست آمریکا؟ یا انتظاراتی که در میان بخشی از ایرانیها ایجاد
شده بود؟ ترامپ چطور از وعده کمک به معترضان به توافق با سپاه پاسداران رسید».
ترامپ، نتانیاهو را تنها گذاشت
وبسایت رادیو فرانسه با طرح این سؤال که آیا ترامپ بدعهدی کرد و نتانیاهو را در برابر ایران تنها گذاشت؟، نوشت: امضای تفاهمنامه میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، در اسرائیل ناامیدی و تلخکامی شدیدی برانگیخته است. به نوشته روزنامه «معاریو»، ترامپ به ما وعده پیروزی کامل داده بودند و ما امروز با یک فاجعه تمامعیار روبهرو هستیم.
یکی از تحلیلگران رادیو ارتش نیز تفاهمنامه را «شکست راهبردی» توصیف کرد. بسیاری از کارشناسان، ایران را پیروز جنگ توصیف میکنند.
در ادامه گزارش رادیو فرانسه آمده است: به گفته «دانیل بیشاپیروُ»، سفیر پیشین آمریکا در اسرائیل، سناریویی که ائتلاف آمریکایی- اسرائیلی تصور کرده بود، واقعیت نیافت: دونالد ترامپ گمان میکرد رژیم ایران بهسرعت سقوط خواهد کرد، اما چنین نشد. به نوشته «اِستِر سوُلوُموُن»، تحلیلگر ارشد روزنامه هاآرتص، این تفاهمنامه برای نتانیاهو شکست در چندین جبهه است. قرار بود جنگ با خنثی کردن کامل توانایی ایران برای تهدید اسرائیل، سرانجام، به دغدغه چندین دهه نتانیاهو پایان دهد. اما چنین نشد.
ایران قدرت برتر شد و از جنگ خارج شد
دنی سیتریونوویچ افسر سابق اطلاعات نظامی اسرائیل هم در تحلیلی خاطرنشان کرد: جنگ اخیر در منطقه برخلاف اهدافی که در ابتدا برای آن تعریف شده بود، در نهایت به تقویت موقعیت راهبردی جمهوری اسلامی ایران منجر شده است. ایران از جنگی عبور کرده که در آن دو قدرت نظامی آشکارا در پی تضعیف ساختار سیاسی، حذف چهرههای کلیدی حکومت و اعمال فشار نظامی بیسابقه علیه این کشور بودند. با وجود این فشارها، ایران نهتنها دچار فروپاشی نشد، بلکه در نهایت در موقعیتی قرار گرفت که همچنان بهعنوان یک طرف مذاکره در برابر ایالات متحده مطرح است. این جنگ بدون تغییر نظام سیاسی مستقر، بدون از بین رفتن توانمندیهای اصلی ایران و بدون وقوع تحول منطقهای گستردهای که برخی از حامیان آن پیشبینی کرده بودند، پایان یافته است. ایران امروز در موقعیتی قرار گرفته که در آغاز جنگ کمتر کسی آن را پیشبینی میکرد. ایران توانسته تصویر خود را بهعنوان یک قدرت منطقهای که در صورت تشدید تنشها قادر به تهدید شریانهای حیاتی اقتصاد جهانی است، تقویت کند. طنز تلخ ماجرا این است که راهبردی که برای تضعیف جمهوری اسلامی طراحی شده بود، ممکن است در نهایت به تقویت آن انجامیده باشد. حکومت، اکنون با بازدارندگی تازه، اهمیت و جایگاه بینالمللی بیشتر، و این انتظار روبهافزایش که واشنگتن تمایل چندانی برای تکرار چنین رویاروییای در آینده نزدیک ندارد، از آن خارج شده است. با وجود همه آسیبپذیریهای داخلی، ایران شاید یکی از بزرگترین بهرهبرداران راهبردی این جنگ باشد به این دلیل که توانسته با سطحی بالاتر از تابآوری از جنگ خارج شود. متاسفانه این حقیقت غمانگیز است.
یک شکست باشکوه برای اسرائیل
نشریه اکونومیست هم معتقد است: پایان جنگ با ایران، اسرائیل را با خطر یک شکست باشکوه روبهرو میکند. توافقی که دونالد ترامپ با ایران دنبال میکند، ممکن است متحد آمریکا را بدون هیچ دستاورد راهبردی قابلتوجهی برجای بگذارد. در ۲۸ فوریه، صدها جنگنده آمریکایی و اسرائیلی بهطور همزمان برای آغاز نخستین ضربه جنگ علیه ایران به پرواز درآمدند. به مدت ۴۰ روز، همکاری نظامی دو متحد بسیار نزدیک و فشرده بود. اما اکنون که دونالد ترامپ و رهبران ایران این هفته به توافقی برای تمدید آتشبس و پایان دادن به جنگ خود رسیدهاند، ماهیت این همکاری تغییر کرده است. اسرائیل دیگر نمیتواند روی حمایت متحد خود حساب کند. رئیسجمهور آمریکا همچنین در مجموعهای از مصاحبهها گفت که از شریک سابق خود «بهشدت عصبانی» است، زیرا او در حمله به بیروت «هیچ قضاوتی» نداشته و او را «مردی بسیار دشوار» توصیف کرد که «باید بسیار قدردان ما باشد».
نتانیاهو نمیتواند شکست را پنهان کند
روزنامه صهیونیستی معاریو با انتشار یادداشتی، نشست خبری بنیامین نتانیاهو را به باد انتقاد گرفت و نوشت: نتانیاهو در این نشست، تلاش کرد در دستاوردها بزرگنمایی کرده و شکستهای خود را پنهان کند، اما حقایق تغییری نکردهاند جنگ اسرائیل علیه ایران، «بدون نتیجه قاطع و تحقق هیچ هدفی به پایان رسید؛ زیرا ایران همچنان پابرجاست و برنامه هستهای به قوت خود باقی است.
یوسی فریتر تحلیلگر صهیونیست هم گفت «نتانیاهو در روند جنگ، شکستخورده و تحقیر شده است». همچنین «بن کسپیت»، دیگر تحلیلگر صهیونیست نوشت: نتانیاهو مهندس شکست است اما ادعا میکند که اسرائیل را از نابودی توسط دست ایران نجات داده است. این یکی از دروغهای بسیار اوست.
بزرگترین رسوایی نتانیاهو پس از ۷ اکتبر
روزنامه هاآرتص نوشت: جنگ علیه ایران در حال تبدیل شدن به دومین رسوایی بزرگ در تاریخ طولانی نخستوزیری بنیامین نتانیاهو بعد از حوادث ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است. اخبار مربوط به پایان جنگ علیه ایران نیز به هیچوجه برای اسرائیل امیدوارکننده نیست. بهنظر میرسد ایران در حال حاضر حتی قویتر و مصممتر از قبل از این جنگ خارج شده است. ناکامیهای اسرائیل در پرونده ایران، از منظر تأثیرگذاری بر سیاست امنیت داخلی پس از عملیات هفتم اکتبر(۱۵مهر۱۴۰۲)، بهعنوان دومین شکست بزرگ دوران نخستوزیری نتانیاهو در حافظه سیاسی و امنیتی اسرائیل محسوب میشود.
در همین حال، نظرسنجی شبکه کان اسرائیل نشان میدهد اگر اکنون انتخابات برگزار شود، نتانیاهو اکثریت پارلمان را از دست خواهد داد و احزاب مخالف نتانیاهو، ۶۸ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست خواهند آورد.