وزیر امور خارجه با اشاره به اینکه سازوکار جدیدی برای اداره تنگه هرمز در حال طراحی است، تأکید کرد: مدیریت عبور و مرور در تنگه هرمز دیگر مانند گذشته نخواهد بود.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، شامگاه جمعه (۲۲ خردادماه) با حضور در برنامه گفتوگوی ویژه شبکه خبر، به تشریح آخرین تحولات مربوط به مذاکرات ایران و آمریکا، روند تفاهم احتمالی میان دو کشور و همچنین نتایج جنگهای اخیر پرداخت. وی در این گفتوگو با تأکید بر نقش مردم، نیروهای مسلح، دیپلماسی و رسانه در عبور کشور از شرایط بحرانی، اعلام کرد که آینده مدیریت تنگه هرمز با گذشته متفاوت خواهد بود و سازوکار تازهای برای اداره این آبراه راهبردی در حال تدوین است.
مقاومت مردم و نیروهای مسلح عامل اصلی عبور از جنگ
وزیر امور خارجه در ابتدای سخنان خود با اشاره به جنگهای اخیر گفت: جمهوری اسلامی ایران طی یک سال گذشته دو جنگ سنگین را پشت سر گذاشت و در هر دو مقطع، مردم و نیروهای مسلح نقش تعیینکنندهای در حفظ کشور ایفا کردند. به گفته عراقچی، طرف مقابل تصور میکرد با هدف قرار دادن انسجام اجتماعی ایران میتواند به اهداف خود برسد، اما مقاومت مردم و ایستادگی نیروهای مسلح، این محاسبات را برهم زد.
وی تأکید کرد: ما مدیون نیروهای مسلح، فرماندهان، سربازان و همه کسانی هستیم که در میدان حضور داشتند و جانفشانی کردند. همچنین مردم ایران در تمام روزهای جنگ و پس از آن، کشور را تنها نگذاشتند و در برابر فشارها و کمبودها ایستادگی کردند.
عراقچی با اشاره به واکنش برخی مقامات خارجی افزود: آنها اعتراف کردهاند که ایران را اینگونه نمیشناختند و انتظار چنین مقاومت سرسختانهای را
نداشتند.
میدان، دیپلماسی و رسانه در یک مسیر حرکت کردند
رئیس دستگاه دیپلماسی در ادامه، به رابطه میان میدان و دیپلماسی پرداخت و گفت: «هیچ دوگانگی میان میدان و دیپلماسی وجود ندارد. این دو در یک مسیر و برای یک هدف حرکت میکنند.» وی همچنین رسانه و حضور مردم در صحنه را دو ضلع مکمل این مسیر دانست.
عراقچی تصریح کرد: دستاوردهای میدان باید از طریق دیپلماسی تثبیت شود تا به حقوق رسمی و بینالمللی مردم ایران تبدیل گردد. مذاکرات نیز با تکیه بر قدرت میدانی معنا پیدا میکند.
وی گفت که جمهوری اسلامی ایران در جنگ اخیر توانست مانع تحقق اهداف طرف مقابل شود و از نگاه تهران، یک پیروزی راهبردی به دست آمده است. به گفته او، اکنون وظیفه دستگاه دیپلماسی، تثبیت این دستاوردها از طریق توافقات سیاسی و بینالمللی است.
وزیر خارجه همچنین از تدوین یک یادداشت تفاهم ۱۴بندی میان ایران و آمریکا خبر داد و توضیح داد که این تفاهمنامه در مراحل پایانی قرار دارد. او گفت: «جزئیات این تفاهم پس از نهائی شدن اعلام خواهد شد، زیرا هنوز احتمال تغییر برخی بندها وجود دارد.»
مذاکرات هستهای به مرحله دوم موکول شد
عراقچی در بخش دیگری از سخنان خود درباره روند مذاکرات توضیح داد: در شرایط فعلی امکان مذاکره درباره مسائل هستهای وجود نداشت، زیرا خواستههای طرف مقابل قابل پذیرش نبود. به گفته وی، در مرحله نخست، موضوعاتی که امکان توافق درباره آنها وجود داشت در دستور کار قرار گرفت و مسائل هستهای به مرحله دوم مذاکرات موکول شد.
وی افزود: مرحله دوم مذاکرات، دشوارتر خواهد بود و حدود ۶۰ روز برای آن پیشبینی شده است. در آن مرحله، موضوع هستهای، رفع تحریمها و چند موضوع دیگر مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
وزیر خارجه همچنین با اشاره به تفاهم احتمالی میان ایران و آمریکا گفت: در متن تفاهم، دو طرف متعهد خواهند شد که به حاکمیت یکدیگر احترام بگذارند و از تهدید یا استفاده از زور خودداری کنند.
او تأکید کرد که این توافق مخالفانی دارد و در رأس آنها رژیم صهیونیستی قرار گرفته است. عراقچی گفت: برخی بازیگران منطقهای و بینالمللی تلاش میکنند روند توافق را برهم بزنند و فضای رسانهای را متشنج کنند.
تنگه هرمز با سازوکار جدید اداره خواهد شد
یکی از مهمترین بخشهای سخنان عراقچی، مربوط به آینده تنگه هرمز بود. وزیر امور خارجه اعلام کرد: ایران و عمان طی سالهای گذشته امنیت عبور و مرور در تنگه هرمز را تأمین کردهاند، اما مدیریت آینده این منطقه دیگر مانند گذشته نخواهد بود.
وی با اشاره به رایزنیهای انجامشده با عمان و برخی کشورهای منطقه و همچنین چین گفت: سازوکار جدیدی برای اداره تنگه هرمز در حال طراحی است و بهزودی برنامه مشترکی در این زمینه اعلام خواهد شد.
عراقچی افزود: حضور نیروهای مسلح ایران در تنگه هرمز همواره برقرار خواهد بود و امنیت منطقه را تضمین میکند، اما برای مدیریت عبور و مرور کشتیها باید نظام حقوقی تازهای مطابق حقوق بینالملل ایجاد شود.
وی درباره دریافت هزینه خدمات در تنگه هرمز نیز توضیح داد: گرفتن عوارض مطرح نیست، اما دریافت هزینه خدمات امدادی، ایمنی و پشتیبانی منطقی خواهد بود.
وزیر خارجه همچنین تأکید کرد که تنگه هرمز اکنون به یکی از ابزارهای مهم بازدارندگی ایران تبدیل شده و قدرت ایران در منطقه باعث شده هیچ کشوری به فکر تعرض نظامی نباشد.
رفع محاصره دریایی و آزادسازی داراییهای ایران
عراقچی در ادامه گفت که رفع محاصره دریایی آمریکا علیه ایران، نخستین بند تفاهم احتمالی است و باید بهصورت کامل اجرائی شود.
وی همچنین درباره داراییهای بلوکهشده ایران اظهار داشت: بر اساس یادداشت تفاهم، داراییهای مسدودشده ایران آزاد خواهد شد و امکان مسدودسازی مجدد آنها وجود نخواهد داشت.
وزیر امور خارجه از پیشبینی یک «طرح بازسازی» برای جبران خسارات جنگ خبر داد و افزود: در این طرح، منابع اقتصادی قابل توجهی برای بازسازی خسارات و توسعه اقتصادی ایران در نظر گرفته شده است.
به گفته عراقچی، رفع تحریمها و تعیین تکلیف موضوع هستهای در توافق نهائی بررسی خواهد شد و در مرحله فعلی تنها چارچوب کلی مذاکرات مشخص شده است.
ایران در مذاکرات از مواضع خود عقبنشینی نکرد
وزیر امور خارجه در بخش پایانی سخنان خود تأکید کرد که جنگهای اخیر نتیجه مقاومت ایران در مذاکرات بوده است. او گفت: دشمنان ما تلاش کردند از طریق مذاکره به خواستههای خود برسند، اما وقتی موفق نشدند، به جنگ روی آوردند.
عراقچی افزود: مهمترین خواسته آنها غنیسازی صفر بود، اما ایران در این زمینه کوتاه نیامد. پس از جنگ نیز دوباره تلاش کردند از طریق فشار و تهدید به اهدافشان برسند، اما باز هم موفق نشدند.
وی تأکید کرد که ایران در هیچیک از جنگها غافلگیر نشده و برای همه سناریوها آمادگی داشته است. به گفته او، سرعت پاسخ ایران در جنگهای اخیر نشان داد که ساختار فرماندهی و توان دفاعی کشور آماده و منسجم بوده است.
به گزارش ایرنا، عراقچی در پایان درباره زمان امضای تفاهمنامه گفت: ما بیش از هر زمان دیگری به توافق نزدیک شدهایم و ممکن است تفاهمنامه طی یکی دو روز آینده بهصورت دیجیتالی میان دو طرف امضا شود.