«تاکر کارلسون» مجری سرشناس آمریکایی با انتقاد شدید از سیاست جنگی ترامپ در ایران گفت آمریکا با ناوهای غول پیکر خود هم نتوانست تنگة هرمز را باز کند. به گفته وی ایران به جهانیان آموخت که آمریکا دیگر ابرقدرت نیست.
کمتر رسانه، کارشناس و اندیشکدهای در جهان وجود دارد که بر این باور نباشد آمریکا در جنگ با ایران شکست خورده و به هیچ یک از اهداف خود نرسیده است. ترامپ فکر میکرد که با حمله نظامی و فشار اقتصادی میتواند ملت ایران را به تسلیم وادارد اما به نوشته سیانان تجربه چند ماه اخیر نشان داد که حمله نظامی به تغییر رفتار ایران منجر نشده است. «فارن افرز» هم در تحلیلی با اشاره به بسته ماندن تنگة هرمز علیرغم همه فشارهای آمریکا نوشته است این بحران نشان داد که برتری نظامی آمریکا دیگر برای حفظ نظم دریایی و کنترل کشتیرانی در سراسر جهان کافی نیست؛ وضعیتی که به گفته نویسنده، نشاندهنده شکاف فزاینده میان جاهطلبیهای جهانی واشنگتن و توان واقعی آن برای مدیریت چالشهای نوظهور در عصر پهپادها، موشکهای ارزانقیمت و رقابت فزاینده قدرتهای منطقهای است.
ناکامی آمریکا در تنگة هرمز
«تاکر کارلسون» چهره سرشناس رسانهای محافظهکار آمریکا هم در استدلال مشابه سیانان و «فارن افرز» با اشاره به اینکه وقایع جاری در بحران خاورمیانه محدودیتهای قدرت نظامی آمریکا را نشان میدهد، تاکید کرد که واشنگتن با وجود هزینههای سرسامآور، در بازگشایی مسیر تنگه هرمز ناکام بوده است. وی با انتشار یک ویدئو در یوتویوب گفت: حتی با وجود ناوهای هواپیمابر ۱۲۰ میلیارد دلاری، آمریکا قادر به تامین امنیت تنگه هرمز نیست.او در بخش دیگری از این ویدئو، ترامپ در قبال جنگ و ادعاهای متناقض مکرر او درباره توافق قریبالوقوع با ایران را محکوم کرد. کارلسون گفت: «چیزی که ما واقعاً داریم یاد میگیریم این نیست که ترامپ یک فرمانده کل قوا پرخطا است و قطعاً یک دیپلمات و یک معاملهگر نیست. اگر ۳۸ بار از یک معامله خبر دهید و آن معامله محقق نشود، شما یک معاملهگر نیستید.» چهره سرشناس محافظهکاران آمریکایی هشدار داد: «متاسفانه چیزی که ما داریم کمکم میفهمیم فقط محدودیتهای ترامپ نیست، بلکه محدودیتهای قدرت آمریکاست.»
ترامپ کارهای نیست
یکی از محورهای اصلی سخنان کارلسون این بود که ایران شکست نخورده و مهمترین معیار برای سنجش نتیجه جنگ، کنترل تنگه هرمز است. او استدلال کرد این آبراه راهبردی همچنان نقشی تعیینکننده در تجارت جهانی و جریان انرژی دارد و تحولات آن نشان میدهد قدرت نظامی آمریکا لزوماً به موفقیت سیاسی یا راهبردی منجر نمیشود. او در بخش دیگری از سخنانش پیشبینی کرد که ایران، با وجود خسارات ناشی از جنگ، ممکن است در نهایت از نظر ژئوپلیتیکی در موقعیت قدرتمندتری قرار گیرد.
این تحلیلگر آمریکایی همچنین معتقد است مواضع ایران درباره موضوعاتی مانند فلسطین و لبنان به بهبود تصویر منطقهای تهران کمک خواهد کرد. او گفت بسیاری از ناظران در غرب آسیا و دیگر نقاط جهان این مسائل را از مهمترین موضوعات منطقه میدانند و از این رو، مواضع تهران نفوذ آن را در میان برخی افکار عمومی افزایش میدهد؛ حتی با وجود اختلافات سیاسی و مذهبی دیرینه.
به گفته کارلسون جنگ جاری ممکن است به نتایجی کاملاً متفاوت از آنچه حامیانش انتظار داشتند، منجر شود. به اذعان او، به جای تضعیف ایران، این درگیری میتواند موقعیت تهران را تقویت کرده و همزمان ضعفهای ساختاری در راهبرد نظامی، تابآوری اقتصادی و نفوذ جهانی ایالات متحده را بیش از پیش آشکار سازد.
کارلسون همچنین با انتقاد از نفوذ شدید صهیونیستها بر سیاست داخلی آمریکا گفت: مسئولیت «موضوعات بزرگ» در آمریکا برعهده منتخبان مردم نیست و انتخابات، اساسا بیفایده است. وی تصریح کرد که جنگ تحمیلی ایران، نشان داد که دونالد ترامپ کارهای نیست و بنیامین نتانیاهو همهکاره است. این ویدئو در حالی منتشر شده است که این مجری آمریکایی تا قبل از جنگ علیه ایران، روابط نزدیکی با دونالد ترامپ داشت اما پس از این جنگ، رسما از بابت اینکه در پیروزی او در انتخابات نقش داشته عذرخواهی کرده بود. کارلسون، اول اردیبهشتماه در این باره گفته بود: «این حقیقت که در انتخاب شدن ترامپ نقش داشتم، تا مدتها عذابم خواهد داد.» «و میخواهم بگویم که بابت گمراه کردن مردم متاسفم.»
موقعیت برتر ایران به روایت مرشایمر
استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو هم با انتقاد از سیاستهای آمریکا و رژیم صهیونیستی، ترور سردار شهید قاسم سلیمانی را «اشتباهی بزرگ» توصیف کرد و گفت ایران با وجود هزینههای جنگ، احتمالاً در موقعیتی اقتصادی و ژئوپلیتیکی قویتر از گذشته از این درگیری خارج خواهد شد. «جان مرشایمر» در گفتوگو با «تاکر کارلسون» گفت: جنگهای جاری در اوکراین و غرب آسیا به تغییرات ژئوپلیتیکی عمیقی منجر خواهند شد؛ تحولاتی که به تضعیف نفوذ غرب و تقویت جایگاه روسیه و ایران میانجامد. وی درباره جنگ علیه ایران نیز گفت انتظار دارد ایران پس از پایان جنگ در موقعیتی قویتر از زمان آغاز آن در ۲۸ فوریه(9 اسفند) قرار گیرد. مرشایمر افزود که جایگاه آمریکا و رژیم صهیونیستی در غرب آسیا نیز ممکن است در نتیجه این جنگ بهطور قابل توجهی تضعیف شود.
انتقاد از لابی صهیونیستی
به گزارش ایسنا مرشایمر همچنین در بخش دیگری از سخنانش بهشدت از راهبرد رژیم صهیونیستی انتقاد کرد. او گفت رهبران رژیم صهیونیستی درک خود از محدودیتهای قدرت نظامی را از دست دادهاند و به این باور رسیدهاند که استفاده از زور بهتنهائی میتواند منازعات سیاسی بلندمدت را حل کند. به گفته وی، رژیم صهیونیستی در سالهای نخست شکلگیری خود با احتیاط عمل میکرد و شناخت روشنی از محدودیتهای راهبردی داشت، اما به مرور زمان و با برخورداری از توان نظامی گسترده و حمایت آمریکا، با محدودیتهای کمتری در اقدامات خود مواجه شد.
ایرانیها پشت فرمان هستند
مرشایمر در ادامه این گفتوگو اظهار داشت ترامپ تحت فشار فزاینده اقتصادی و سیاسی برای دستیابی به یک توافق قرار دارد. او استدلال کرد که ادامه اختلال در مسیرهای کشتیرانی و تجارت بینالمللی میتواند پیامدهای اقتصادی شدیدی به همراه داشته باشد و از نظر سیاسی نیز به ترامپ در آستانه انتخابات آسیب بزند. به گفته مرشایمر، مشکل اساسی ترامپ این است که نمیتواند ایران را به پذیرش توافقی وادار کند که از دید آمریکا و رژیم صهیونیستی مطلوب باشد. او گفت ایران در آغاز جنگ در موقعیت ضعیفتری قرار داشت، اما در طول درگیری توانسته جایگاه راهبردی خود را تقویت کند.مرشایمر گفت: «ایرانیها اکنون پشت فرمان هستند.»
ترامپ گزینههای زیادی ندارد
به گفته وی تهران احساس میکند اهرمهای لازم را در اختیار دارد و بنابراین دلیلی برای دادن امتیازات بزرگ نمیبیند. این استاد علوم سیاسی همچنین استدلال کرد که ترامپ گزینههای نظامی عملی چندانی در اختیار ندارد. او احتمال تهاجم گسترده زمینی را رد کرد و درباره کارآمدی بازگشت به یک جنگ هوائی گسترده نیز ابراز تردید کرد و گفت عملیاتهای پیشین نتوانستهاند نتایج قاطعی به بار آورند، در حالی که حجم زیادی از تسلیحات پیشرفته آمریکا را مصرف کردهاند. مرشایمر با بیان اینکه گزینههای واقعی ترامپ روزبهروز محدودتر میشود، گفت ادامه تشدید تنشها نهتنها به اقتصاد جهانی آسیب بیشتری وارد میکند، بلکه اهرمهای ایران را نیز افزایش میدهد.
روزنامه «فایننشال تایمز» در گزارشی با اشاره به بمباران ۴۰روزه شهرهای موشکی ایران توسط آمریکا و اسرائیل، تلاش کرده به این سؤال پاسخ دهد که شهرهای موشکی ایران چگونه از جنگ جان سالم به در بردند؟
روزنامه فایننشال تایمز در گزارشی درباره شهرهای موشکی زیرزمینی و سایتهای پرتاب موشکی ایران نوشت، به مدت ۴۰ روز، هواپیماهای آمریکا و اسرائیل کوههای اطراف یزد را بمباران میکردند تا یکی از مهمترین پروژههای نظامی ایران را از کار بیندازند؛ یک مجموعه عظیم موشکی زیرزمینی که در دل کوه گرانیتی بالای این شهر باستانی کویری حفر شده است. با این حال، به گفته ساکنان محلی، موشکهای ایران بیوقفه شلیک میشدند.
نیروی موشکی ایران نابودشدنی نیست
این گزارش افزود، تابآوری «شهرهای موشکی» زیرزمینی ایران به یکی از مهمترین و بحثبرانگیزترین سؤالها پس از حملات اوایل امسال آمریکا و اسرائیل تبدیل شده است. در حالی که دونالد ترامپ روی خسارت وارد شده به این تأسیسات تمرکز کرده، به نظر مقامات ایرانی و برخی تحلیلگران خارجی، این جنگ ثابت کرده که نیروی موشکی جمهوری اسلامی قابل مهار است اما قابل نابودی نیست. بخش زیادی از این زرادخانه دوباره برای رویارویی بعدی آماده است.
این موضوع به تهران کمک کرده تا هسته اصلی استراتژی نامتقارن خود را در برابر آمریکا و اسرائیل حفظ کند و حتی پس از هفتهها بمباران، جرات تهدید کشتیرانی و زیرساختهای انرژی در سراسر خلیجفارس را داشته باشد. در تبادل آتش این هفته با اسرائیل و آمریکا، سپاه پاسداران چندین موج موشک بالستیک شلیک کرد. یک فرد آگاه از درون جمهوری اسلامی ایران گفت که جنگ و سرنوشت شهرهای موشکی، عمیقاً باور رهبری را تقویت کرده که قدرت نظامی، نه دیپلماسی، ضامن نهائی امنیت است.
این فرد آگاه ادامه داد: «بیش از هر زمان دیگری به این نتیجه رسیدهایم که اعتمادسازی یک استراتژی بیمعناست. فقط قدرت میتواند بازدارنده باشد، نه بحثهای موجود در مجامع بینالمللی درباره حقوقمان. دشمن باید به تواناییهایمان متقاعد شود و هرگز نباید دوباره اجازه محاسبه غلط پیدا کند. ایران در عمل نشان میدهد که آماده است فراتر از دشمنانش برود.».
وی تاکید کرده که مجتمع موشکی یزد حدود ۵۰۰ متر در کوههای گرانیتی اطراف گسترش دارد و در طول درگیری فعال بوده است. به گفته او، بمبارانها ورودی شهرهای موشکی را نابود کردند، اما نسبتاً سریع دوباره باز شدند.
خیالپردازی ترامپ و بیبی
ترامپ در سخنرانی خود در ۲۸ فوریه برای شروع جنگ گفت، «ما موشکهایشان را نابود خواهیم کرد و صنعت موشکیشان را با خاک یکسان خواهیم کرد. دوباره به طور کامل محو خواهد شد.» اسرائیل هم درآوریل گفت که بیشتر سامانههای پرتاب ایران «از مدار خارج شدهاند». اما ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا که در رسانههای این کشور منتشر شده نشان میدهد ایران همچنان حدود ۷۰ درصد از سامانههای پرتابگر متحرک و حدود ۷۰ درصد از ذخیره موشکی پیش از جنگ خود را حفظ کرده است. این ارزیابیها همچنین نشان میدهد که تهران دسترسی خود به بسیاری از پایگاههای موشکی، سامانههای پرتابگر و تأسیسات زیرزمینی، از جمله مواضعی در امتداد تنگه هرمز، را بازیابی کرده است.
یک دیپلمات ارشد غربی در تهران گفت که این برآوردها تا حد زیادی با مشاهدات او همخوانی دارد. او گفت، «ما معتقدیم آنها بخش قابل توجهی از زرادخانه و توان خود را محافظت کردهاند. ورودی بعضی از تونلها بمباران شد، اما آنها توانستند خودشان را بیرون بکشند».
روایت ساکنان نیز ظاهراً این موضوع را تأیید میکند. یکی از ساکنان استان کرمانشاه گفت، «اغلب، فقط چند ساعت پس از بمباران، ایران از همان مکانها موشک پرتاب میکرد. باورمان نمیشد آن تأسیسات چنین حملات شدیدی را تحمل کنند».
این روزنامه انگلیسی در ادامه افزود، در حالی که حجم موشکهای پرتاب شده کم و زیاد میشد، ایران بارها نشان داد که میتواند به سرعت به حملات آمریکا و اسرائیل پاسخ متقابل بدهد، به ویژه با استفاده از موشکهای کوتاهبرد خود برای حمله به تأسیسات انرژی و سایر زیرساختها در کشورهای حاشیه خلیجفارس. این روزنامه در ادامه افزود، تعداد دقیق مجتمعهای موشکی زیرزمینی نامشخص است. تحلیلگران تخمین میزنند ایران دهها چنین تأسیساتی در سراسر کشور دارد که بسیاری از آنها در اعماق مناطق کوهستانی مدفون شدهاند و موقعیت آنها بسیار حیاتی است.
دکر اولینت، پژوهشگر انجمن تحلیلهای نیروی دریایی گفت تأسیسات نزدیک به مرزهای غربی ایران آسیبپذیرتر هستند زیرا پهپادها میتوانند در آسمان آنها پرسه بزنند و هنگام بیرون آمدن از تونل به سامانههای پرتابگر ضربه بزنند. با این حال، سایتهای عمیقتر در داخل کشور سختتر قابل مهار هستند.
اهمیت قدرت موشکی ایران در این جنگ نمایان شد
فایننشال تایمز افزود، عامل دیگر حرکت تهران در دو دهه گذشته به سمت غیرمتمرکز کردن برنامه موشکی خود برای جبران ضعف نیروی هوائی و توانایی محدود پدافندی بوده است. این امر تابآوری را افزایش داد اما موقعیت سپاه پاسداران را که بر بخش زیادی از برنامه موشکی نظارت دارد، تقویت کرد. تحلیلگران معتقدند جنگ احتمالاً این روند را بیشتر تقویت خواهد کرد.
در بخش دیگری از گزارش به نقش کره شمالی در توسعه این شبکه اشاره شده است. گفته میشود «امیرعلی حاجیزاده»، فرمانده پیشین نیروی هوافضای سپاه، سالها پیش از تأسیسات زیرزمینی موشکی کره شمالی بازدید کرده و پس از آن توسعه شهرهای موشکی در ایران با سرعت بیشتری دنبال شده است.
به گزارش فارس، جمعبندی گزارش این است که جنگ اخیر نه تنها موجب از بین رفتن کامل توان موشکی ایران نشد، بلکه در نگاه بسیاری از مقامات ایرانی، اهمیت قدرت نظامی را بیش از پیش برجسته کرد. به باور آنها، تجربه جنگ نشان داد که اتکا به بازدارندگی نظامی و حفظ توان موشکی، مهمترین تضمین امنیت کشور است. از همین رو، انتظار میرود سپاه پاسداران و برنامه موشکی ایران پس از این جنگ جایگاه قدرتمندتری در ساختار تصمیمگیری جمهوری اسلامی پیدا کنند.